Quy hoạch 1.000km metro tại Hà Nội: Cần hơn 100 tỷ USD phát triển hạ tầng đa cực
Hà Nội định hướng mở rộng mạng lưới đường sắt đô thị lên 18 tuyến với tổng chiều dài gần 1.000km. Dự án yêu cầu nguồn vốn khổng lồ và lộ trình thực hiện kéo dài đến năm 2065.
TP. Hà Nội đang xây dựng chiến lược phát triển hệ thống đường sắt đô thị (metro) với quy mô mở rộng lên tới 979km, bao gồm 18 tuyến theo định hướng quy hoạch dài hạn. Đây được xác định là hạ tầng xương sống, đóng vai trò tổ chức không gian và dẫn dắt sự phát triển đô thị theo mô hình đa cực - đa trung tâm và định hướng phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng (TOD).
Mạng lưới 18 tuyến metro và lộ trình thực hiện đến năm 2065
Hệ thống metro tại TP. Hà Nội đã trải qua nhiều lần điều chỉnh quy hoạch với quy mô ngày càng lớn. Từ mức phê duyệt ban đầu vào năm 2016 với 10 tuyến (gần 398km), đến năm 2024 đã tăng lên 14 tuyến. Trong định hướng mới nhất, mạng lưới tiếp tục được mở rộng lên 18 tuyến nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của đô thị loại đặc biệt.
Lộ trình đầu tư dự kiến được chia thành ba giai đoạn trọng điểm:
Giai đoạn 2026-2035: Hoàn thành khoảng 10 tuyến hoặc đoạn tuyến với tổng chiều dài 500km. Các tuyến trọng điểm được ưu tiên bao gồm tuyến số 1 (Nội Bài - Ngọc Hồi) và tuyến số 6.
Giai đoạn 2036-2045: Dự kiến hoàn thành thêm khoảng 383km đường sắt.
Giai đoạn 2046-2065: Hoàn thiện 96km còn lại để khớp nối toàn bộ mạng lưới.
Bài toán huy động vốn hơn 100 tỷ USD
Tổng mức đầu tư cho toàn bộ mạng lưới metro được ước tính dao động từ 109,7 đến 137 tỷ USD. Đây là dự án hạ tầng có quy mô vốn lớn nhất từ trước đến nay tại Thủ đô, đặt ra thách thức lớn về khả năng cân đối ngân sách và huy động nguồn lực.
Riêng trong giai đoạn đầu (2026-2035), nhu cầu vốn cần tới 60-70 tỷ USD, trong khi thực tế vẫn còn thiếu hụt khoảng 18 đến 27,6 tỷ USD so với khả năng đáp ứng hiện tại.

Hà Nội dự kiến cần đến hơn 100 tỷ USD để triển khai mở rộng mạng lưới metro trên địa bàn thành phố. Ảnh minh họa
Để giải quyết bài toán tài chính, thành phố dự kiến áp dụng cơ chế huy động đa dạng:
Ưu tiên nguồn ngân sách thành phố làm vai trò chủ đạo và hỗ trợ từ Trung ương.
Huy động vốn ODA và phát hành trái phiếu, đặc biệt là trái phiếu xanh.
Đẩy mạnh hợp tác công - tư (PPP).
Khai thác giá trị từ quỹ đất xung quanh các nhà ga theo mô hình TOD.
Thách thức giữa quy hoạch và tiến độ thực tế
Mặc dù quy hoạch có tầm nhìn rộng lớn, nhưng thực tế triển khai hiện vẫn còn khoảng cách đáng kể. Tính đến nay, toàn mạng lưới metro tại TP. Hà Nội mới chỉ có khoảng 21,55km đi vào vận hành, tương đương 3,5% tổng chiều dài quy hoạch. Khoảng 54,42km khác đang trong quá trình thi công, phần lớn các tuyến còn lại vẫn đang ở bước chuẩn bị.
Thực trạng này đòi hỏi thành phố cần sớm tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, giải phóng mặt bằng và kỹ thuật để rút ngắn khoảng cách giữa quy hoạch và thực tế triển khai, sớm hình thành mạng lưới giao thông công cộng hiện đại.
Cảnh báo lưu ý
Thông tin dự án và lộ trình triển khai có thể thay đổi theo các quyết định điều chỉnh quy hoạch và điều kiện kinh tế - xã hội của TP. Hà Nội trong từng thời kỳ.











