Quy hoạch của Đồng Nai tận dụng lợi thế hình thành cực tăng trưởng mới

Quy hoạch tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng 10-12% mỗi năm, lấy sân bay Long Thành làm động lực

Vừa qua, HĐND tỉnh Đồng Nai khóa X đã tổ chức kỳ họp thứ 10 (kỳ họp chuyên đề) đã thông qua nghị quyết điều chỉnh quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Nội dung điều chỉnh quy hoạch tỉnh lần này tái xác lập không gian phát triển sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, đồng thời nhấn mạnh vai trò động lực của Sân bay quốc tế Long Thành đối với tăng trưởng kinh tế và tái cấu trúc không gian đô thị toàn tỉnh.

Dự án sân bay Long Thành đang đẩy nhanh tiến độ thi công

Theo nghị quyết, quy hoạch bao phủ toàn bộ diện tích hơn 12.737,18 km² với 95 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 72 xã và 23 phường. Đồng Nai giáp TP.HCM ở phía Tây và Tây Nam, giáp Tây Ninh phía Tây Bắc, giáp Lâm Đồng phía Đông và giáp Campuchia ở phía Bắc. Vị trí này tiếp tục được xác định là lợi thế chiến lược trong tổ chức không gian phát triển, đặc biệt khi sân bay Long Thành đi vào vận hành, mở ra dư địa mới cho liên kết vùng và hội nhập quốc tế.

Điều chỉnh quy hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030, Đồng Nai cơ bản đạt tiêu chuẩn thành phố trực thuộc Trung ương theo hướng văn minh, hiện đại và bền vững. Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn đến năm 2030 phấn đấu đạt 10–12%/năm; GRDP bình quân đầu người đạt trên 250 triệu đồng. Tỷ trọng kinh tế số trong GRDP dự kiến vượt 30%, thể hiện định hướng chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo và công nghệ.

Hệ thống Cảng hiện hữu của tỉnh Đồng Nai

Về xã hội, quy mô dân số trung bình đến năm 2030 khoảng 5,7 triệu người, dân số quy đổi khoảng 7 triệu người; tỷ lệ đô thị hóa đạt 55–57%. Tuổi thọ trung bình đạt 77,67 tuổi; chỉ số phát triển con người (HDI) đạt 0,78, hướng tới nâng cao toàn diện chất lượng sống của người dân.

Một trong những điểm nhấn lớn của lần điều chỉnh này là định vị sân bay Long Thành và đô thị sân bay Long Thành như trung tâm tăng trưởng mới. Đây được xem là hạt nhân thúc đẩy phát triển các ngành dịch vụ logistics, thương mại, tài chính, công nghệ cao; đồng thời tái cấu trúc hệ thống đô thị theo mô hình đa trung tâm, tăng cường kết nối hạ tầng giao thông, tạo động lực lan tỏa cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Nghị quyết đặt mục tiêu hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành Sân bay quốc tế Long Thành, đồng thời triển khai quy hoạch đô thị sân bay với hệ thống khu chức năng đồng bộ, hiện đại. Trong đó gồm khu thương mại tự do, khu công nghiệp công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu đổi mới sáng tạo, khu logistics hàng không và trung tâm dịch vụ hàng không. Đây được kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng mới, tạo động lực lan tỏa mạnh mẽ cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và toàn vùng.

Không gian phát triển được tổ chức theo mô hình đa tầng, tích hợp 4 không gian gồm mặt đất, trên cao, ngầm và không gian số, bảo đảm khai thác tối đa quỹ đất và hạ tầng. Bên cạnh đó, tỉnh định hình 6 hành lang kinh tế và 3 vành đai liên kết chiến lược. Đáng chú ý là vành đai kết nối Trung tâm Tài chính Thủ Thiêm – sân bay Long Thành – Cảng Cái Mép Hạ, tạo trục giao thương quốc tế quan trọng, gắn kết tài chính, logistics và hàng không.

Đồng Nai dự kiến đầu tư mạnh vào các tuyến đường sắt đô thị - Ảnh minh họa tuyến Metro số 1

Các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm được xác định là đòn bẩy then chốt. Tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành và tuyến Suối Tiên – trung tâm hành chính tỉnh – sân bay Long Thành sẽ được đẩy nhanh tiến độ, hình thành trục kết nối trực tiếp, rút ngắn thời gian di chuyển giữa đô thị trung tâm và cảng hàng không quốc tế. Việc phát triển đồng bộ các tuyến này không chỉ tăng tính cạnh tranh cho sân bay mà còn thúc đẩy quá trình đô thị hóa và phân bố lại không gian dân cư, sản xuất.

Trong lĩnh vực công nghiệp, quy hoạch đặt mục tiêu 100% khu công nghiệp đang hoạt động phải có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn môi trường. Các khu công nghiệp mới được định hướng theo mô hình xanh, sinh thái, ưu tiên thu hút các ngành công nghệ cao, bán dẫn, thiết bị tự động hóa và công nghiệp hàng không. Định hướng này nhằm bảo đảm phát triển bền vững, nâng cao giá trị gia tăng, đồng thời gắn kết chặt chẽ với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quanh đô thị sân bay Long Thành, từng bước đưa Đồng Nai trở thành trung tâm công nghiệp – dịch vụ hiện đại của khu vực phía Nam.

Tổ chức 5 vùng kinh tế, hình thành hành lang logistics kết nối sân bay Long Thành

Theo phương án tổ chức không gian, quy hoạch tỉnh Đồng Nai được chia thành 5 vùng kinh tế - xã hội, bảo đảm phát huy lợi thế từng khu vực và tạo liên kết phát triển hài hòa.

Vùng đổi mới sáng tạo, hàng không và công nghệ cao tại khu vực phía Tây Nam được định hướng phát triển đô thị sân bay gắn với Sân bay quốc tế Long Thành. Khu vực này tập trung hình thành các khu đô thị ven sông, trung tâm thương mại, giáo dục, y tế chất lượng cao, dịch vụ tài chính và logistics đa phương thức, trở thành cực tăng trưởng năng động nhất của tỉnh.

Vùng đổi mới sáng tạo, hàng không và công nghệ cao tại khu vực phía Tây Nam được định hướng phát triển đô thị sân bay Long Thành

Vùng công nghiệp sinh thái – cửa khẩu phía Tây Bắc chú trọng phát triển đô thị Đồng Xoài như hạt nhân kết nối không gian đô thị toàn vùng, gắn với công nghiệp xanh và kinh tế cửa khẩu. Vùng nông nghiệp công nghệ cao phía Đông Bắc tập trung phát triển sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng. Vùng thiên nhiên – giải trí sinh thái được định hình quanh Hồ Trị An và Vườn quốc gia Cát Tiên, phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng bền vững. Vùng nông nghiệp công nghệ cao gắn với đô thị giáo dục phía Đông Nam lấy Long Khánh làm trung tâm.

Đến năm 2030, toàn tỉnh dự kiến có 22 đô thị, trong đó 3 đô thị loại II gồm Biên Hòa, Long Khánh và Đồng Xoài; cùng 19 đô thị loại III. Phát triển đô thị được định hướng theo mô hình TOD, phát triển nén, hỗn hợp quanh các nhà ga giao thông công cộng, tận dụng hiệu quả quỹ đất và không gian ngầm.

Một góc đô thị Biên Hòa định hướng đến năm 2030 trở thành đô thị loại II

Quy hoạch cũng đặt ra nhiệm vụ xây dựng đề án đưa Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2035; phát triển đô thị thông minh; nâng cao năng lực thích ứng biến đổi khí hậu; phát triển kinh tế tầm thấp; đồng thời thu hút chuyên gia, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao đến sinh sống, làm việc.

Về an sinh xã hội, tỉnh ưu tiên đầu tư nhà ở xã hội, nhất là nhà ở công nhân; phát triển hệ thống y tế hiện đại với các bệnh viện quy mô lớn tại khu vực đô thị sân bay Long Thành, Nhơn Trạch, Biên Hòa; mở rộng mạng lưới giáo dục đại học tại Long Thành, Nhơn Trạch, Long Khánh và Đồng Xoài.

Với cấu trúc mới, điều chỉnh quy hoạch giai đoạn 2021–2030 xác lập mô hình tăng trưởng dựa trên công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ logistics, kinh tế hàng không, kinh tế số và kinh tế xanh. Trọng tâm hạ tầng, đô thị và chuỗi logistics đều xoay quanh sân bay Long Thành, hình thành trục phát triển xuyên suốt từ khu vực biên giới phía Bắc đến phía Nam, tăng cường kết nối liên vùng và hội nhập quốc tế.

Đức Nhân - Nguyễn Phong