Quyết định đúng đắn về quản lý khí thải xe gắn máy

Xe máy là phương tiện hàng ngày, là “bạn đồng hành” của phần lớn người dân Việt Nam; nhưng có khi nào chúng ta tự hỏi chúng ta đã chăm sóc “người bạn” này ra sao? Nhiều người chỉ biết sử dụng xe mà rất ít quan tâm vấn đề bảo dưỡng, sửa chữa xe, nên chiếc xe nhanh xuống cấp. Đặc biệt là phần động cơ, khi xuống cấp sẽ vừa tốn nhiên liệu, vừa xả khói bụi mù mịt ô nhiễm.

Các nghiên cứu khoa học từ nhiều năm nay đã khẳng định khói xe là hỗn hợp khí vô cùng độc hại, hình thành từ phản ứng đốt cháy nguyên liệu động cơ; gồm carbon dioxide, người hít phải tùy theo mức độ hàm lượng mà bị nhức đầu, xây xẩm, run rẩy, khó thở, đổ mồ hôi, tăng nhịp tim, tăng huyết áp, bất tỉnh; carbon monoxide, sulfur dioxide… khiến người hít phải nhức đầu, nôn mửa, mệt mỏi, rối loạn hô hấp, tử vong…

Hàng chục năm trước, khi mà mỗi chiếc xe máy có thể là một tài sản lớn với cả một gia đình, số lượng xe máy chưa nhiều, thì vấn đề quản lý khí thải với loại phương tiện này có thể chưa được đặt ra. Nhưng nay xã hội đã ngày càng giàu có, tiên tiến, hiện đại, môi trường ngày càng bị ô nhiễm, mục tiêu bảo vệ sức khỏe Nhân dân là quan trọng hàng đầu; thì việc kiểm định khí thải xe gắn máy, chỉ cho những xe đạt chuẩn được lưu thông, là rất cần thiết.

Theo Quyết định 13/2026/QĐ-TTg vừa ban hành ngày 2/4/2026, từ 1/7/2027, sẽ bắt đầu kiểm định khí thải MT, XGM với Hà Nội và TP HCM; từ 1/7/2028 với các TP trực thuộc Trung ương còn lại gồm: Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ. Từ 1/7/2030, việc kiểm định được áp dụng với 28 tỉnh. Tùy theo tình hình thực tế, các địa phương có thể áp dụng sớm hơn.

Quyết định nêu rõ, xe mô tô (dung tích xi lanh từ 50cm3 trở lên) sản xuất hoặc nhập khẩu trước 2008 áp dụng mức 1 khí thải; từ 2008 đến hết 2016 mức 2; từ 2017 đến 30/6/2026 mức 3; từ 1/7/2026 mức 4. Với xe gắn máy (dung tích xi lanh dưới 50cm3) sản xuất hoặc nhập khẩu trước 2016 áp dụng mức 1; từ 2017 đến 30/6/2027 mức 2; từ 1/7/2027 mức 4. Riêng tại Hà Nội và TP HCM, từ 1/1/2028, MT, XGM tham gia giao thông tại hai địa phương này phải đáp ứng quy định về khí thải mức 2 trở lên. MT, XGM tham gia giao thông vào vùng phát thải thấp (LEZ) của Hà Nội theo quy định của Luật Thủ đô phải đáp ứng quy định về khí thải theo Nghị quyết của HĐND TP.

Áp dụng quy chuẩn khí thải với xe máy là một quyết định đúng đắn, góp phần cải thiện chất lượng không khí; gián tiếp giảm chi phí y tế, thiệt hại kinh tế vì ô nhiễm không khí; đồng thời nâng cao ý thức người sử dụng xe máy. Thực hiện Quyết định 13, dư luận mong muốn cơ quan chức năng làm tốt công tác chuẩn bị cơ sở vật chất, máy móc, nhân lực để việc đăng kiểm xe máy được thuận lợi, nhanh chóng, đúng quy định pháp luật, không xảy ra gian lận số liệu, đúng các mục tiêu mà quyết định đề ra. Về phía mỗi người sử dụng xe máy, cũng cần ý thức hơn trong việc chăm sóc, bảo dưỡng chiếc xe mình đi, để vừa an toàn, tiết kiệm cho túi tiền của chính mình, vừa đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật bảo vệ môi trường.