Quyết sách đột phá về văn hóa, kiến tạo nguồn lực nội sinh để phát triển - Bài 2: Khơi dậy nguồn lực văn hóa

Đình Hùng Lô, phường Vân Phú là địa chỉ hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.

Mục tiêu mang tính chiến lược

Phú Thọ - vùng đất phát tích của dân tộc Việt Nam, nơi lưu giữ “khí thiêng sông núi” với hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể vô giá. Nhận thức sâu sắc vai trò của văn hóa là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh quan trọng, Chương trình hành động số 26-CTr/TU được ban hành nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất từ nhận thức đến hành động của cả hệ thống chính trị. Thay mặt Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bí thư Tỉnh ủy Phạm Đại Dương đã ký ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 80. Trong đó nhấn mạnh mục tiêu: Phát triển văn hóa Phú Thọ tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; là trung tâm văn hóa về cội nguồn của dân tộc Việt Nam. Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số. Phát triển văn học, nghệ thuật xứng tầm với lịch sử văn hóa dân tộc và tầm vóc đất nước trong kỷ nguyên mới. Cơ bản hoàn thành việc tu bổ, tôn tạo các di tích quốc gia đặc biệt; phục hồi, bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, nghệ thuật truyền thống có nguy cơ mai một, cần bảo vệ khẩn cấp. Đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa; hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp công nghiệp văn hóa, nghệ thuật sáng tạo. Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa; xây dựng Phú Thọ trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ quốc gia.

Chương trình hành động của Tỉnh ủy đã cụ thể hóa các mục tiêu bằng những con số định lượng đầy thách thức nhưng cũng rất triển vọng. Đến năm 2030: Phú Thọ phấn đấu đạt Chỉ số phát triển con người (HDI) ở mức 0,78. Đặc biệt, Chỉ số phát triển và hạnh phúc (VDHI) phải đạt tối thiểu 85 điểm, đưa tỉnh vào nhóm địa phương phát triển khá cao và hạnh phúc. Tỉnh sẽ bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn. Phấn đấu 100% di sản văn hóa phi vật thể trong Danh mục quốc gia được bảo tồn; 50% trở lên số lượng di tích xếp hạng được hỗ trợ kinh phí tu bổ. 100% xã, phường có thiết chế văn hóa, thể thao đáp ứng nhu cầu sáng tạo và thụ hưởng của Nhân dân. Phát triển một số ngành công nghiệp văn hóa có tiềm năng, phấn đấu doanh thu các ngành công nghiệp văn hóa tăng từ 11-12%/năm...

Ông Nguyễn Văn Hùng - người dân xã Cao Phong phấn khởi chia sẻ: Trong bối cảnh sáp nhập các xã, phường hiện nay, việc tỉnh dành nguồn lực đầu tư cho văn hóa nói chung, hạ tầng, các thiết chế văn hóa, thể thao ở cơ sở nói riêng giúp người dân có chỗ sinh hoạt cộng đồng, giao lưu văn nghệ, luyện tập thể dục thể thao, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho người dân.

Theo mục tiêu đề ra, Phú Thọ sẽ tập trung xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số; bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa vật thể, phi vật thể; phát triển mạnh các ngành công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa và hệ sinh thái sáng tạo. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành cơ bản việc tu bổ, tôn tạo các di tích quốc gia đặc biệt; bảo vệ thành công di sản Mo Mường để đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của UNESCO; phát triển không gian lễ hội gắn với Khu di tích lịch sử Đền Hùng và vùng phụ cận, hình thành Trung tâm lễ hội về với cội nguồn dân tộc. Nhiều công trình, dự án văn hóa trọng điểm cũng được định hướng triển khai như xây dựng Tháp Hùng Vương, “Quần thể văn hóa, tâm linh trở về cội nguồn dân tộc Việt Nam”; cải tạo, nâng cấp Quảng trường Hùng Vương, Quảng trường Hồ Chí Minh, công viên Văn Lang, công viên hồ Đầm Vạc; quy hoạch khu bảo tồn không gian văn hóa dân tộc Mường tại làng cổ Mường Ải gắn với phát triển du lịch.

Chương trình hành động cũng nhấn mạnh nhiệm vụ đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa; xây dựng “bảo tàng mở”, “thư viện số”, “nhà hát di động”; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), thực tế ảo (VR), blockchain trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa.

Tỉnh xác định tầm nhìn đến năm 2045, Phú Thọ có nền văn hóa giàu sắc thái, phát triển hiện đại, đậm đà bản sắc vùng đất cội nguồn dân tộc, nơi hội tụ khí thiêng sông núi, đất phát tích của dân tộc Việt Nam, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc và trụ cột phát triển bền vững, trong đó con người là trung tâm, chủ thể, mục tiêu, động lực của phát triển; các giá trị văn hóa giữ vai trò nền tảng, chuẩn mực và được thẩm thấu trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Phú Thọ là điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và quốc tế; trở thành một trong những trung tâm công nghiệp văn hóa - sáng tạo năng động của vùng và cả nước.

“Chìa khóa” để văn hóa Đất Tổ bứt phá

Để hiện thực hóa mục tiêu đề ra, tỉnh đã xác định 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp đột phá, mang tính toàn diện. Trong đó, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và đổi mới mạnh mẽ tư duy, thống nhất cao về nhận thức, hành động nhằm phát triển văn hóa, con người Phú Thọ trong kỷ nguyên mới. Tập trung quán triệt quan điểm “văn hóa soi đường cho quốc dân đi”. Gắn phát triển văn hóa với xây dựng thế trận an ninh văn hóa, chủ quyền văn hóa số. Hoàn thiện thể chế tạo đột phá chiến lược, ban hành các cơ chế, chính sách, khơi thông nguồn lực phát triển văn hóa như các chính sách đặc thù về đất đai, hạ tầng, lãi suất để thu hút đầu tư vào văn hóa. Thúc đẩy hợp tác công tư trong lĩnh vực văn hóa, triển khai mô hình lãnh đạo công - quản trị tư, đầu tư công - quản lý tư, đầu tư tư - sử dụng công đối với một số thiết chế văn hóa, thể thao.

Bên cạnh đó, chú trọng xây dựng con người Phú Thọ phát triển toàn diện, xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại. Đặt giáo dục đạo đức và văn hóa lên hàng đầu từ bậc mầm non. Triển khai bộ quy tắc ứng xử để hình thành chuẩn mực văn hóa cộng đồng. Đổi mới phương thức quản lý văn hóa theo hướng kiến tạo, phục vụ; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tạo động lực bứt phá cho phát triển văn hóa. Tỉnh sẽ xây dựng hạ tầng dữ liệu văn hóa dùng chung, ứng dụng AI, Big Data, VR vào sản xuất và tiêu dùng văn hóa. Xây dựng thiết chế “văn hóa số”, “bảo tàng mở”, “nhà hát di động”, “thư viện số” thân thiện với mọi lứa tuổi.

Cùng với đó, chú trọng xây dựng hệ sinh thái văn hóa, thúc đẩy sáng tạo, trong đó doanh nghiệp là động lực, người dân vừa là chủ thể vừa là trung tâm, nhận diện và ứng xử thích hợp tài nguyên văn hóa. Rà soát, biến di sản thành tài sản để phát triển kinh tế di sản và du lịch bền vững. Thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, thị trường văn hóa, định vị sản phẩm văn hóa, gắn với phát triển du lịch văn hóa, tập trung vào các ngành có tiềm năng như nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, thủ công mỹ nghệ.

Quan tâm đặt hàng một số sản phẩm văn hóa chất lượng cao, có tư duy sâu sắc, nghệ thuật tinh tế, giàu sức sống. Phát triển mô hình “Mỗi di sản - Một câu chuyện - Một sản phẩm số - Sức sống từ truyền thống đến hiện đại” tại các di tích quốc gia đặc biệt, di tích quốc gia tiêu biểu. Đặc biệt, chú trọng nghệ thuật thực cảnh kết hợp công nghệ gắn với truyền thuyết thời đại Hùng Vương. Huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực văn hóa đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới, trong đó chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ văn hóa vùng dân tộc thiểu số, các hướng dẫn viên, nghệ nhân và đội ngũ sáng tạo nội dung số. Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa, phát huy giá trị văn hóa, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại. Chủ động hội nhập quốc tế, quảng bá hình ảnh Đất Tổ thông qua ngoại giao văn hóa. Theo đồng chí Dương Hoàng Hương - Giám đốc Sở VH-TT&DL, ngành đang tích cực tham mưu cho tỉnh thực hiện các nội dung của Chương trình hành động của Ban Thường vụ Tỉnh ủy thực hiện Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa. Trong đó sẽ tiếp tục tham mưu hoàn thiện cơ chế phát triển văn hóa gắn với con người; huy động các nguồn lực xã hội phát triển công nghiệp văn hóa, đầu tư thiết chế hiện đại, để từng bước đưa Phú Thọ thành trung tâm tổ chức sự kiện lớn của quốc gia và quốc tế...

Với quyết tâm chính trị cao và lộ trình thực hiện bài bản, văn hóa Đất Tổ không chỉ được bảo tồn mà sẽ thực sự trở thành “trụ cột” vững chắc, góp phần đưa Phú Thọ phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng với niềm tự hào là cội nguồn của dân tộc Việt Nam.