Robusta Gia Lai vươn tầm quốc tế, mục tiêu 2.340 ha cà phê đặc sản năm 2030

Tại Gia Lai, một bộ phận nông hộ đang chủ động chuyển dịch từ mô hình sản xuất cà phê thông thường sang cà phê chất lượng cao, lấy Robusta làm trọng tâm. Sự thay đổi này tập trung vào quy trình thu hái trái chín và kỹ thuật sơ chế sau thu hoạch nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường cà phê đặc sản toàn cầu.

Khẳng định vị thế Robusta Gia Lai trên bản đồ thế giới

Cà phê Robusta chất lượng cao (Fine Robusta) của Gia Lai đang dần khẳng định vị thế nhờ bản sắc riêng, chất lượng ổn định và hương vị đa dạng. Đáng chú ý, năm 2025, một lô cà phê Robusta tại địa phương đã đạt 87,5 điểm theo thang đánh giá của Viện Chất lượng Cà phê (CQI), lọt vào nhóm 3 mẫu cà phê tốt nhất thế giới.

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang, cho biết sản phẩm Robusta chất lượng cao của địa phương hiện được ưa chuộng nhờ hàm lượng caffein cao và hậu vị ngọt. Một số thành viên HTX đã bắt đầu liên kết để hình thành các vùng nguyên liệu đặc sản, mở rộng cơ hội xuất khẩu bên cạnh việc cung ứng cho thị trường nội địa.

Quy trình sản xuất khắt khe quyết định chất lượng

Để đạt được các tiêu chuẩn của CQI, các nông hộ phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt từ canh tác đến chế biến. Ông Phan Hữu Dương, một nông dân tại xã Ia Ly đang canh tác 4,5 ha cà phê, cho biết quy trình này đòi hỏi sự đồng bộ từ khâu chăm sóc, bảo vệ môi trường đến việc thu hái 100% trái chín.

Hiện nay, các phương pháp sơ chế phổ biến bao gồm sơ chế khô (natural), sơ chế mật ong (honey) và lên men yếm khí. Theo ông Dương, chất lượng sản phẩm chịu tác động trực tiếp từ độ tuổi vườn cây (thường trên 10 năm), điều kiện khí hậu và kỹ thuật lên men. Các sản phẩm sau khi chế biến thường mang hương vị đặc trưng như socola, vị béo và hậu ngọt sâu.

Nhu cầu trải nghiệm cà phê đặc sản ngày càng tăng, mở ra nhiều cơ hội cho cà phê Robusta Gia Lai. Ảnh: Sơn Ca

Chuyển dịch từ tư duy sản lượng sang giá trị bền vững

Dù mang lại giá trị kinh tế cao hơn, việc chuyển đổi sang cà phê đặc sản vẫn đối mặt với nhiều thách thức về chi phí đầu tư thiết bị như máy bắn màu, hệ thống giàn phơi và yêu cầu về đầu ra ổn định. Anh Nguyễn Nhất Tín, chủ thương hiệu Zen Coffee tại xã Ia Hrú, chia sẻ rằng nếu không đảm bảo được thị trường tiêu thụ, người nông dân rất dễ quay lại mô hình sản xuất thương mại truyền thống.

Theo định hướng phát triển vùng nguyên liệu đến năm 2030, tỉnh Gia Lai đặt mục tiêu phát triển hơn 2.340 ha cà phê đặc sản. Thay vì bán thô, các nông hộ và doanh nghiệp đang hướng tới việc minh bạch hóa nguồn gốc, giống cây và phương pháp sơ chế để tiếp cận nhóm khách hàng sẵn sàng chi trả cao cho những trải nghiệm hương vị khác biệt.

Xu hướng thị trường mới

Thị trường hiện nay không chỉ yêu cầu cà phê nguyên chất mà còn đòi hỏi tính minh bạch cao về thông tin sản phẩm. Anh Lê Hoàng Long, một người kinh doanh cà phê chất lượng cao, nhận định rằng người tiêu dùng đang quan tâm sâu hơn đến mức độ rang và hồ sơ hương vị. Đây chính là động lực để ngành cà phê Gia Lai tiếp tục hoàn thiện chuỗi giá trị từ khâu trồng trọt đến pha chế.

Tuệ Nhân