'Sạ thưa, bón ít': nông dân xoay sở mùa vụ khi giá phân tăng dựng đứng

Phân đạm có thể tái lập mức giá hơn 1 triệu đồng/bao như giai đoạn Covid-19. Ảnh: Trung Chánh

Vụ lúa hè thu 2026, toàn vùng ĐBSCL dự kiến gieo sạ khoảng 1,3 triệu héc ta nên nhu cầu phân bón sẽ ở mức rất lớn. Tuy nhiên, mặt hàng đầu vào chủ lực này đang tăng giá mạnh trong những ngày gần đây…

Phân đạm có thể vượt 1 triệu đồng/bao

Thông tin từ các đại lý kinh doanh phân bón ở ĐBSCL, cho biết từ cuối tháng 2-2026 đến nay, giá phân bón đã tăng nhanh, thậm chí có khả năng tái lập mức hơn 1 triệu đồng/bao 50kg như từng xảy ra trong giai đoạn Covid-19.

Cụ thể, hiện phân đạm (urê) Cà Mau được đại lý bán cho nông dân ở mức 930.000- 950.000 đồng/bao 50kg; đạm Phú Mỹ ở mức 900.000- 920.000 đồng/bao, tùy đại lý. Trong khi đó, vào cuối tháng 2-2026, giá đạm Cà Mau chỉ khoảng 690.000 đồng/bao và đạm Phú Mỹ khoảng 660.000 đồng/bao.

Như vậy, chỉ trong hơn 10 ngày qua, giá đạm Cà Mau đã tăng thêm 240.000- 260.000 đồng/bao, tương đương 34,8- 37,7%; đạm Phú Mỹ cũng tăng tương tự, khoảng 240.000- 260.000 đồng/bao. Mức tăng này trở thành gánh nặng lớn đối với hoạt động sản xuất nông nghiệp nói chung và ngành lúa gạo nói riêng, có thể đẩy nông dân vào cảnh thua lỗ.

Một số đại lý phân bón ở ĐBSCL dự báo giá phân đạm bán đến tay nông dân có thể vượt mốc 1 triệu đồng/bao 50 kg, nếu nguồn cung tiếp tục biến động do xung đột ở Trung Đông kéo dài.

Sạ thưa, bón ít để đối phó với chi phí tăng cao. Trong ảnh là kỹ thuật sạ cụm kết hợp vùi phân. Ảnh: Trung Chánh

Cấp bách giảm chi phí sản xuất

Trước áp lực chi phí tăng cao, vấn đề đặt ra, đó là cần nhanh chóng triển khai các giải pháp giảm chi phí sản xuất để bớt tác động đối với nông dân và ngành nông nghiệp.

Trao đổi với KTSG Online, bà Đào Thị Như Hè, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Sài Gòn Kim Hồng, đồng tình cần sớm áp dụng các giải pháp kỹ thuật giúp giảm chi phí trong sản xuất lúa.

Theo bà, trước khi triển khai đề án 1 triệu héc ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp, công ty cùng các đơn vị liên quan đã triển khai giải pháp sạ cụm kết hợp vùi phân để giảm chi phí cho nông dân.

Phương pháp sạ cụm giúp giảm đáng kể lượng giống gieo sạ, trong khi kỹ thuật vùi phân vào đất giúp hạn chế thất thoát, nhất là với phân đạm. “Các nghiên cứu cho thấy cách bón truyền thống có thể khiến 40-50% lượng đạm bị bốc hơi. Trong khi đó, vùi phân giúp đất giữ lại dinh dưỡng để cây lúa “ăn” từ từ”, bà Hè cho biết.

Sạ cụm kết hợp vùi phân cũng là một trong những kỹ thuật được áp dụng trong quy trình sản xuất của đề án 1 triệu héc ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp ở ĐBSCL. Trong đó, qua các mô hình thí điểm, phương pháp này cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm chi phí sản xuất, đặc biệt là giống và phân bón.

Theo đó, báo cáo của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sau hai năm triển khai đề án, cho thấy lượng giống gieo sạ đã giảm 30- 50% so với phương pháp sản xuất truyền thống; lượng phân đạm giảm khoảng 30% và số lần phun thuốc giảm 2-3 lần mỗi vụ.

Kết quả nêu trên rõ ràng là căn cứ thực tiễn quan trọng, có thể áp dụng để nhân rộng trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng mạnh như hiện nay.

Trao đổi với KTSG Online mới đây, ông Nguyễn Văn Đời, Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Bình Thành (tỉnh Đồng Tháp), cho biết với cách canh tác truyền thống, lượng phân bón sử dụng cho mỗi héc ta lúa trong vụ hè thu 2026 có thể lên đến 600-700 kg.

Như vậy, nếu giảm được 30% lượng phân bón, nông dân sẽ tiết kiệm khoảng 180-210 kg cho mỗi héc ta, tương đương khoảng 3,6-4,2 bao loại 50kg.

Với giá phân đạm bình quân khoảng 930.000 đồng/bao 50kg như hiện nay, việc giảm lượng phân bón này có thể giúp nông dân tiết kiệm khoảng 3,348-3,906 triệu đồng/héc ta. Đây là con số chưa tính phần chi phí tiết giảm nhờ lượng giống ít hơn và số lần phun thuốc giảm.

Trao đổi với KTSG Online, ông Trần Văn Bình, nông dân ngụ ấp Phú Hòa, xã Tân Hội, tỉnh An Giang, người từng tham gia mô hình thí điểm lúa chất lượng cao, phát thải thấp, cho biết việc giảm lượng giống và số lần phun thuốc có thể giúp tiết kiệm khoảng 300.000 đồng mỗi công tầm lớn (1.300m2).

Theo ông, sau khi mô hình thí điểm kết thúc, nhiều nông dân vẫn duy trì kỹ thuật sạ thưa, chỉ khoảng 100kg giống/héc ta đối với các giống OM18 và Đài Thơm 8. “Thậm chí với giống lúa Nhật (DS1), lượng gieo sạ chỉ 60kg/héc ta”, ông Bình cho biết.

Rõ ràng, chỉ cần áp dụng một phần quy trình canh tác trong đề án lúa chất lượng cao, phát thải thấp cũng có thể giúp nông dân giảm đáng kể chi phí sản xuất trên đồng ruộng. Vấn đề còn lại là các cơ quan chuyên môn sẽ triển khai giải pháp này ra sao ngay trong vụ hè thu 2026 để ứng phó với “khủng hoảng” giá phân?

Trung Chánh