Sách giáo khoa được Ban Bí thư đưa vào chuyên đề giám sát năm 2026

Chiều 13/10, tại trụ sở Bộ GD&ĐT, Đoàn giám sát của Ban Bí thư đã công bố quyết định và kế hoạch giám sát về triển khai thực hiện Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Giám sát không phải để tìm sai phạm

Theo quyết định, ông Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương làm Trưởng đoàn.

Ông Trịnh Văn Quyết, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương phát biểu tại hội nghị công bố quyết định và kế hoạch giám sát về triển khai thực hiện Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị tại Bộ GD&ĐT chiều 13/10. Ảnh: Duy Mạnh

Nội dung giám sát tập trung vào công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện Nghị quyết 71, trong đó đi sâu đánh giá toàn diện các khâu liên quan đến sách giáo khoa. Bên cạnh đó, đoàn tập trung đánh giá thực trạng công tác giáo dục phổ thông, quản lí tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, giáo viên; việc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất các trường phổ thông nói chung và trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học, trung học cơ sở tại các xã biên giới nói riêng. Mốc thời gian giám sát tính từ năm 2023 đến ngày 30/9/2026.

Hoạt động giám sát được quán triệt nguyên tắc bảo đảm dân chủ, khách quan, công tâm, thận trọng, chặt chẽ, chính xác và nghiêm minh; tuân thủ đúng quy trình, thủ tục, thẩm quyền theo quy định của Đảng, đồng thời nêu cao ý thức tự phê bình và phê bình. Trong trường hợp cần thiết, đoàn giám sát có thể thực hiện trưng cầu ý kiến của các tổ chức, chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Trịnh Văn Quyết khẳng định Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị xác định đột phá phát triển giáo dục và đào tạo là nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa quyết định tương lai của dân tộc. Trong đó, giáo dục phổ thông giữ vai trò nền móng; chỉ khi nền móng vững chắc thì toàn bộ nguồn nhân lực và nhân tài quốc gia mới phát triển bền vững.

Mục đích chính của đợt giám sát theo Quyết định số 401 của Ban Bí thư là nhìn nhận khách quan, thấu đáo những ưu điểm, khuyết điểm, hạn chế và chỉ ra những điểm nghẽn trong giai đoạn từ năm 2023 đến ngày 30/9/2026. Ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh tinh thần của đợt làm việc là không đi tìm vi phạm hay xem ai mắc khuyết điểm, mà đánh giá việc đã làm được, việc chưa làm được, việc phải sửa ngay và chính sách cần hoàn thiện để báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành quyết sách đúng đắn cho chặng đường tiếp theo.

Bốn nhóm nội dung trọng tâm cần làm rõ

Theo Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết, cuộc giám sát tập trung đi sâu vào bốn vấn đề lớn đang được dư luận xã hội đặc biệt quan tâm.

Thứ nhất, về chương trình giáo dục phổ thông từ tiểu học đến trung học phổ thông, đoàn sẽ đánh giá kĩ tính khoa học, tính kế thừa, tính liên thông giữa các cấp học, mức độ phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi và điều kiện thực tế của từng vùng miền. Những vấn đề về giảm tải, dạy học tích hợp môn học hay tính logic giữa các chương trình phải được khảo sát đa chiều thông qua ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, chuyên gia chuyên sâu.

Quang cảnh tại Hội nghị công bố quyết định và kế hoạch giám sát về triển khai thực hiện Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị đối với Bộ GD&ĐT. Ảnh: Duy Mạnh

Thứ hai, đối với sách giáo khoa, nhất là các môn Ngữ văn, Lịch sử, Giáo dục công dân, cần thẳng thắn nhìn nhận những băn khoăn về chủ trương một chương trình nhiều bộ sách, chi phí và chất lượng. Ông lưu ý thực trạng sách bài tập tích hợp chỉ dùng một lần gây lãng phí, đồng thời yêu cầu nghiên cứu việc kết hợp hài hòa giữa viết tay, sách in và bản điện tử tùy theo từng cấp học và điều kiện kinh tế của người dân. Đoàn giám sát yêu cầu phải trưng cầu ý kiến chuyên gia để xem xét nội dung nào cần giữ lại, nội dung nào cần lược bỏ hoặc thay thế nhằm bảo đảm tính giáo dục truyền thống, tư tưởng và đạo đức.

Đối với sách giáo khoa, ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, nhất thiết phải trưng cầu ý kiến của các chuyên gia nhận xét, đánh giá, đề xuất những nội dung cần giữ lại, những nội dung sẽ lược bỏ, thay thế. Phải có một bộ sách giáo khoa vừa hiện đại, vừa vững vàng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, văn hóa Việt Nam và các môn khoa học tự nhiên. "Tôi đề nghị Bộ Giáo dục Đào tạo cần chủ động đề cập, giải trình đầy đủ những vấn đề này trong báo cáo. Khi soi chiếu vào các phản ánh thời gian qua, có những bài thơ đọc không hiểu viết gì. Đây là những vấn đề mà chúng ta phải soi chiếu thật kĩ", ông Quyết nói. Việc xuất bản sách giáo khoa thời gian vừa qua có đúng không cũng cần được soi chiếu.

Thứ ba, về cơ sở vật chất và hệ thống trường lớp, đoàn sẽ rà soát thực trạng thiếu phòng học, trang thiết bị và đánh giá hiệu quả chủ trương xây dựng trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại các xã biên giới. Dù nhiều trường mới đã hoàn thành đem lại niềm phấn khởi lớn cho học sinh vùng cao, thực tế các xã giáp biên vẫn còn đối mặt với muôn vàn thiếu thốn. Việc thiếu trường lớp và thiếu cơ hội học lên cấp ba nếu không được giải quyết rốt ráo sẽ dẫn đến nguy cơ bất bình đẳng trong tiếp cận giáo dục và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dân trí.

Thứ tư, về công tác quản lí, tổ chức bộ máy và đội ngũ nhà giáo, đợt giám sát sẽ làm rõ nguyên nhân tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ sau khi sắp xếp tinh gọn bộ máy, cũng như đánh giá toàn diện tổng thu nhập thực tế của giáo viên so với mặt bằng công chức để bảo đảm chính sách đãi ngộ tương xứng.

Để hoàn thành nhiệm vụ trước ngày 15/12/2026 trong điều kiện thời gian ngắn và khối lượng công việc lớn, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đề nghị Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ GD&ĐT phối hợp chặt chẽ, khẩn trương xây dựng báo cáo trung thực, khách quan kèm số liệu minh chứng cụ thể và gửi về đoàn trước ngày 20/10/2026.