Sai lầm phổ biến khi cố giảm cholesterol, bạn có mắc phải?

Ảnh: Eating Well

Cholesterol cao từ lâu được xem là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu đối với bệnh tim mạch. Tuy nhiên, cách tiếp cận phổ biến của nhiều người - chỉ đơn thuần loại bỏ các thực phẩm giàu cholesterol khỏi khẩu phần - lại chưa phải là giải pháp hiệu quả nhất. Các chuyên gia cảnh báo, đây chính là sai lầm phổ biến nhất khiến việc kiểm soát cholesterol không đạt kết quả như kỳ vọng.

Hiểu sai về nguồn gốc cholesterol

Khi nhận kết quả xét nghiệm cholesterol cao, nhiều người lập tức nói lời “tạm biệt” với tôm, trứng hay phô mai. Dù cách làm này không sai, nhưng lại chưa đủ.

Các chuyên gia chỉ ra rằng phần lớn cholesterol trong cơ thể không đến từ thực phẩm mà do gan tự sản xuất - chiếm tới khoảng 80%. Điều này đồng nghĩa với việc dù bạn có cắt giảm đáng kể lượng cholesterol trong khẩu phần, cơ thể vẫn có thể tự điều chỉnh để sản xuất nhiều hơn hoặc hấp thu hiệu quả hơn.

Cơ chế này liên quan chặt chẽ đến hoạt động của gan và các thụ thể LDL - những “màng lọc” giúp loại bỏ cholesterol xấu khỏi máu. Khi các thụ thể này hoạt động kém hiệu quả, cholesterol sẽ tích tụ trong máu, làm gia tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Và điều quan trọng là, việc cải thiện hoạt động của chúng không chỉ phụ thuộc vào việc giảm cholesterol trong thực phẩm.

“Thủ phạm” thực sự: Chất béo bão hòa

Nếu cholesterol trong thực phẩm không phải yếu tố quyết định, vậy điều gì mới là nguyên nhân chính?

Câu trả lời là chất béo bão hòa. Đây mới là yếu tố có tác động mạnh mẽ đến việc làm tăng cholesterol toàn phần và đặc biệt là LDL (cholesterol “xấu”).

Chất béo bão hòa làm giảm khả năng của gan trong việc loại bỏ LDL khỏi máu, khiến cholesterol lưu lại lâu hơn trong hệ tuần hoàn. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh, việc cắt giảm chất béo bão hòa có thể giúp giảm đáng kể cholesterol máu và nguy cơ mắc bệnh tim.

Nguy cơ từ chất béo chuyển hóa “ẩn mình”

Dù đã bị hạn chế trong nhiều năm, chất béo chuyển hóa vẫn có thể xuất hiện trong một số sản phẩm thực phẩm nhờ “kẽ hở” trong quy định ghi nhãn.

Đáng lo ngại hơn, loại chất béo này gây tác động kép: vừa làm tăng LDL (xấu), vừa làm giảm HDL (tốt). Các chuyên gia khuyến cáo người tiêu dùng cần đọc kỹ thành phần, đặc biệt lưu ý các cụm từ như “dầu hydro hóa một phần” - dấu hiệu nhận biết chất béo chuyển hóa.

Ảnh: Eating Well

Những thực phẩm dễ chứa loại chất béo này bao gồm đồ ăn chế biến sẵn, bánh nướng, đồ chiên rán, bơ thực vật và các món ăn nhanh.

Cách tiếp cận hiệu quả hơn

Theo các chuyên gia tim mạch và dinh dưỡng, để kiểm soát cholesterol hiệu quả, cần một chiến lược toàn diện thay vì chỉ tập trung vào một yếu tố đơn lẻ.

Thứ nhất, tăng cường chất xơ hòa tan: Loại chất xơ này có khả năng “bắt giữ” các tiền chất của cholesterol trong ruột và đào thải ra ngoài. Nguồn thực phẩm giàu chất xơ hòa tan gồm yến mạch, đậu, hạt, trái cây và rau xanh.

Thứ hai, thay thế chất béo bão hòa bằng chất béo không bão hòa: Việc sử dụng dầu ô liu, cá béo, các loại hạt thay cho bơ, thịt mỡ hoặc sữa nguyên kem có thể giúp cải thiện chức năng của HDL - loại cholesterol “tốt” hỗ trợ loại bỏ LDL khỏi máu.

Thứ ba, tăng cường thực phẩm nguồn gốc thực vật: Việc thay thế thịt bằng các nguồn protein thực vật như đậu, đậu lăng hoặc đậu phụ không chỉ giúp giảm chất béo bão hòa mà còn cải thiện sức khỏe tim mạch tổng thể.

Thứ tư, duy trì vận động thường xuyên: Cả tập aerobic và tập sức mạnh đều có tác dụng nâng cao mức HDL. Chỉ cần khoảng 30 phút vận động mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần đã mang lại lợi ích rõ rệt.

Thứ năm, tuân thủ điều trị y tế: Trong nhiều trường hợp, chế độ ăn và lối sống lành mạnh vẫn chưa đủ. Việc sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ là cần thiết để kiểm soát cholesterol hiệu quả.

Ảnh: Eating Well

Cần thay đổi cách nhìn

Sai lầm lớn nhất trong kiểm soát cholesterol không nằm ở việc ăn gì, mà ở cách hiểu chưa đầy đủ về cơ chế của cơ thể.

Cholesterol từ thực phẩm chỉ là một phần nhỏ của “bức tranh tổng thể”. Trong khi đó, chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và lối sống mới là những yếu tố quyết định.

Một chiến lược hiệu quả cần kết hợp đồng bộ giữa chế độ ăn uống, vận động và điều trị y tế. Và trong không ít trường hợp, ngay cả chế độ ăn lành mạnh nhất cũng cần thêm sự hỗ trợ từ thuốc để đạt được mục tiêu bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.

Hồng Nhung