Sẵn sàng cho phiên đối thoại về di sản Óc Eo - Ba Thê

Công tác chuẩn bị hồ sơ, giải trình chuyên môn và ngoại giao văn hóa được tỉnh khẩn trương triển khai, hướng đến phiên đối thoại với Hội đồng Di tích và Di chỉ Quốc tế (ICOMOS) tại Paris (Pháp) ngày 28/11 nhằm bảo vệ hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê (An Giang) ghi danh di sản thế giới.

Nhà trưng bày văn hóa Óc Eo, nơi bảo tồn và phát huy giá trị của khu di tích quốc gia đặc biệt Óc Eo - Ba Thê.

Tiến sĩ Trương Đắc Chiến, chuyên gia viết hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê cho biết phiên đối thoại trực tiếp tại trụ sở ICOMOS có ý nghĩa quan trọng, tạo cơ hội để nhóm chuyên gia Việt Nam trao đổi, bảo vệ và làm rõ những nội dung chưa tường minh trong hồ sơ dựa trên các nhóm câu hỏi và yêu cầu bổ sung thông tin từ hội đồng chuyên gia. Tuy nhiên, ông cho rằng chất lượng khoa học của hồ sơ vẫn là yếu tố quyết định, tạo niềm tin với các tổ chức quốc tế.

Trước yêu cầu giải trình 8 nội dung của ICOMOS đối với hồ sơ đề cử di sản thế giới của Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê, tỉnh khẩn trương phối hợp với các chuyên gia, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam hoàn thiện báo cáo giải trình chi tiết. Ngày 30/10, báo cáo được gửi đến Trung tâm Di sản thế giới và ICOMOS, trước thời hạn 2/11.

Một trong những nội dung ICOMOS yêu cầu làm rõ là cơ sở đề cử trong bối cảnh hai khái niệm “Phù Nam” và “văn hóa Óc Eo” có xu hướng được sử dụng thay thế cho nhau. ICOMOS khuyến nghị tỉnh nếu đề cử dựa trên khả năng của các địa điểm khảo cổ trong việc đại diện cho văn hóa Óc Eo, cơ sở này cần được xác định rõ và sử dụng nhất quán trong hồ sơ đề cử.

Trên cơ sở đó, hồ sơ đề cử đã làm rõ sự khác biệt về nội hàm giữa hai khái niệm này. Phù Nam được xác định là một khái niệm lịch sử, chính trị được ghi chép trong các nguồn sử liệu Trung Hoa, chỉ một thể chế chính trị, một mô hình nhà nước hình thành và phát triển trong khoảng thế kỷ I - VII trong phạm vi rộng lớn của vùng hạ lưu châu thổ sông Mekong tới một phần nam bán đảo Thái - Mã Lai.

Văn hóa Óc Eo là một khái niệm khảo cổ học được xác lập trên cơ sở kết quả điều tra, khai quật và nghiên cứu hệ thống di tích, di vật phân bố chủ yếu ở khu vực hạ lưu sông Mekong, thuộc miền Nam Việt Nam. Hồ sơ đồng thời xác định văn hóa Óc Eo là nền tảng vật chất và văn hóa có vai trò quan trọng đối với sự hình thành và phát triển của chính thể Phù Nam.

Theo cách tiếp cận này, hệ thống di tích và di vật khảo cổ học của Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê là chứng cứ vật chất xác thực trực tiếp của hồ sơ đề cử, được diễn giải trong bối cảnh phát triển của văn hóa Óc Eo và lịch sử Phù Nam. Việc làm rõ nội hàm và mối quan hệ giữa hai khái niệm tạo cơ sở để sử dụng nhất quán trong hồ sơ đề cử, đồng thời xác định rõ nền tảng khảo cổ học cho việc xây dựng và chứng minh giá trị nổi bật toàn cầu của di sản.

Học sinh tham quan, tìm hiểu hiện vật tại nhà trưng bày văn hóa Óc Eo.

Tại cuộc họp Ban Điều hành xây dựng hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê lần thứ 12, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Điều hành xây dựng hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê Lê Văn Phước yêu cầu các sở, ngành và địa phương tuyệt đối không được chủ quan. Khối lượng công việc phía trước còn rất lớn, đòi hỏi sự tập trung cao độ, tính chuyên môn sâu và sự phối hợp liên ngành chặt chẽ để bảo đảm hồ sơ đạt chuẩn mực khoa học, pháp lý vững chắc trước thềm phiên đối thoại quan trọng tại Paris.

Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo được giao chủ trì, phối hợp với đơn vị tư vấn và các chuyên gia hoàn thiện kịch bản, tài liệu, hồ sơ giải trình phục vụ phiên đối thoại trực tiếp tại Paris và trực tuyến tại Hà Nội ngày 28/11. Sở Văn hóa và Thể thao chịu trách nhiệm thẩm định báo cáo đánh giá tác động di sản (HIA), trình ban hành quy chế quản lý và kế hoạch diễn giải trong quý II/2027. Sở Du lịch và Văn phòng UBND tỉnh tập trung hoàn tất thủ tục xuất cảnh, chuẩn bị hậu cần… và phối hợp với Phái đoàn thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO đẩy mạnh vận động song phương.

Công tác bảo vệ không gian di sản và kiểm soát phát triển được phân công cụ thể cho từng cơ quan, địa phương. Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp địa phương, các cơ quan quản lý chặt chẽ đất trồng lúa và diện tích rừng đặc dụng núi Ba Thê.

Sở Xây dựng khẩn trương xác lập hành lang tầm nhìn, ngưỡng chiều cao công trình để tích hợp vào quy hoạch xây dựng. UBND các xã Óc Eo và Mỹ Thuận tăng cường kiểm soát trật tự xây dựng, ngăn chặn tình trạng đào xới trái phép và tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư về các dự thảo quy chế trong quý I/2027.

PHƯƠNG LAN

Nguồn An Giang: https://baoangiang.com.vn/san-sang-cho-phien-doi-thoai-ve-di-san-oc-eo-ba-the-a502812.html