Sẵn sàng thu phí trên các tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư

Theo báo cáo của Cục Đường bộ Việt Nam, đến thời điểm hiện tại, hệ thống hạ tầng cơ sở, mạng lưới camera, phần mềm điều hành và các trung tâm quản lý giao thông tại các dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 1 đã cơ bản hoàn thiện, đạt khoảng 99% khối lượng công việc.

Năm tuyến cao tốc trọng điểm gồm Mai Sơn – Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 – Nghi Sơn, Nghi Sơn – Diễn Châu, Nha Trang – Cam Lâm (đoạn Vĩnh Hảo) và Phan Thiết – Dầu Giây hiện đã sẵn sàng cho công tác chuẩn bị thu phí đồng bộ.

Tại dự án đoạn Mai Sơn – Quốc lộ 45, hệ thống ITS đã được lắp đặt đồng bộ với các thiết bị hiện đại như camera giám sát (CCTV/VDS), biển báo điện tử (VMS/LCS) và kết nối thông suốt về Trung tâm điều hành giao thông (TMC) đặt tại nút giao Đồng Giao.

Đây được xem là “bộ não” của toàn tuyến, cho phép giám sát, điều hành và xử lý các tình huống giao thông theo thời gian thực.

Hệ thống giao thông thông minh trên các dự án cao tốc Bắc- Nam do Nhà nước đầu tư đã hoàn tất, sẵn sàng vận hành thu phí

Hệ thống thu phí tại tuyến này bao gồm 7 nút giao với tổng cộng 46 làn thu phí. Đáng chú ý, mô hình thu phí được thiết kế theo hướng hiện đại, áp dụng đa làn tự do (không barie) tại đầu vào và đơn làn có barie tại đầu ra. Cách tổ chức này giúp phương tiện lưu thông liên tục, giảm thiểu tình trạng dừng đỗ, ùn tắc, đặc biệt trong các dịp cao điểm lễ, Tết.

Ông Nguyễn Viết Huy, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, mặc dù hạ tầng đã đạt mức hoàn thiện cao, nhưng việc đưa hệ thống ITS và ETC vào vận hành không thể nóng vội.

Theo ông Huy, đây là hệ thống điện tử có yêu cầu kỹ thuật rất cao, đồng thời là lần đầu tiên Nhà nước trực tiếp đầu tư xây dựng hệ thống thu phí để nộp ngân sách, vì vậy phải bảo đảm tính chính xác, minh bạch và ổn định tuyệt đối.

“Chúng tôi xác định rõ quan điểm là thu đúng, thu đủ và tuyệt đối chính xác. Nếu chưa đạt yêu cầu, kiên quyết chưa vận hành chính thức", ông Huy cho hay.

Theo quy trình, toàn bộ hệ thống phải trải qua khoảng 37 ngày thử nghiệm, bao gồm 7 ngày kiểm thử hệ thống (đánh giá phần mềm, phần cứng, đường truyền, thiết bị) và 30 ngày chạy thử nghiệm để đánh giá chỉ số hiệu suất KPI. Đây là giai đoạn quan trọng nhằm phát hiện và khắc phục triệt để các lỗi kỹ thuật trước khi hệ thống phục vụ người dân.

Yêu cầu đặt ra là hệ số KPI phải đạt tối thiểu 99,8%, tương đương tối đa 2 sai sót trên 1.000 lượt xe. Chỉ khi đạt ngưỡng này, hệ thống mới đủ điều kiện vận hành chính thức, bảo đảm không xảy ra thất thoát ngân sách và hạn chế tối đa khiếu nại từ người sử dụng đường bộ.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của hệ thống ITS trên các tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông là việc tích hợp sâu công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Hệ thống có khả năng nhận diện biển số xe rõ nét ngay cả khi phương tiện di chuyển ở tốc độ cao, tự động phát hiện các hành vi vi phạm như chạy quá tốc độ, lấn làn, dừng đỗ sai quy định, cũng như kịp thời cảnh báo khi xảy ra tai nạn hoặc sự cố giao thông.

Song song với đó, hệ thống cân tải trọng tự động (WIM) cũng đã được lắp đặt đồng bộ trên tuyến. Khi phát hiện xe quá tải, hệ thống sẽ tự động hiển thị cảnh báo trên biển báo điện tử, đồng thời ghi nhận dữ liệu để chuyển cho cơ quan chức năng xử lý theo hình thức “phạt nguội”. Giải pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần kiểm soát hiệu quả tình trạng xe quá tải, bảo vệ kết cấu hạ tầng đường bộ và nâng cao an toàn giao thông.

Được biết, từ ngày 26/12/2025, hệ thống đã bắt đầu chạy thử nghiệm và thực hiện thu phí “0 đồng” để căn chỉnh, hoàn thiện các thông số kỹ thuật.

Ông Huy cho hay, mốc thời gian thu phí chính thức sẽ được quyết định trên cơ sở kết quả chạy thử nghiệm đạt chuẩn KPI, dự kiến có thể triển khai trước hoặc sau Tết Nguyên đán, tùy thuộc vào mức độ ổn định của hệ thống.

Ngân Tuyền