Sản xuất chip suy giảm, kinh tế châu Á chịu sức ép

Sản xuất châu Á tiếp tục tăng trưởng nhưng đà mở rộng chậm lại

Hoạt động sản xuất tại nhiều nền kinh tế châu Á tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026, nhưng tốc độ đã chậm lại tại các trung tâm xuất khẩu chip lớn. Nhu cầu đối với chất bán dẫn và các sản phẩm liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn hỗ trợ sản xuất, song giá năng lượng, lương thực ở mức cao cùng xung đột kéo dài tại Trung Đông đang gây sức ép lên kinh tế khu vực.

Các cuộc khảo sát công bố ngày 2/11 cho thấy hoạt động sản xuất tại Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và vùng lãnh thổ Đài Loan (Trung Quốc) đều tăng trưởng chậm hơn trong tháng 10. Trong khi đó, Việt Nam, Indonesia và Malaysia ghi nhận tốc độ cải thiện nhanh hơn tháng trước, cho thấy diễn biến sản xuất trong khu vực có sự phân hóa.

Sản xuất tại nhiều nền kinh tế châu Á tiếp tục tăng trưởng nhưng tốc độ đã chậm lại. Ảnh: AFP/TTXVN

Ông Toru Nishihama - chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách các thị trường mới nổi tại Viện Nghiên cứu Dai-ichi Life ở Tokyo nhận định, nhu cầu mạnh đối với chip và AI từng giúp che lấp những điểm yếu của kinh tế châu Á cũng như toàn cầu. Tuy nhiên, điều này ngày càng khó duy trì khi xung đột Trung Đông kéo dài, đẩy giá nhiên liệu và lương thực lên cao.

Theo ông Nishihama, lạm phát cao đang làm suy yếu sức mua của người tiêu dùng châu Á. Bên cạnh đó, cạnh tranh về giá ngày càng gay gắt từ Trung Quốc tiếp tục gây sức ép lên các nền kinh tế xuất khẩu như Nhật Bản và Hàn Quốc.

Tại Trung Quốc, chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất RatingDog do S&P Global tổng hợp, giảm nhẹ từ 52,1 điểm trong tháng 9 xuống 52 điểm trong tháng 10. Dù giảm, chỉ số vẫn trên ngưỡng 50 điểm, phản ánh điều kiện sản xuất tiếp tục cải thiện. Trong khi đó, số liệu chính thức công bố ngày 31/10 cho thấy hoạt động sản xuất của nước này suy giảm trong tháng 10, đánh dấu lần thứ ba trong bốn tháng gần nhất.

Tại Nhật Bản, PMI ngành sản xuất giảm từ 54,1 điểm xuống 53,3 điểm, tương ứng tốc độ tăng trưởng chậm nhất trong bảy tháng. Sản lượng và đơn đặt hàng mới đều tăng chậm lại, khiến đà mở rộng của ngành sản xuất suy yếu.

Hàn Quốc cũng ghi nhận tốc độ tăng trưởng sản xuất thấp nhất trong tám tháng khi sản lượng và nhu cầu giảm đà. PMI của nước này giảm từ 53,9 điểm trong tháng 9 xuống 51,3 điểm trong tháng 10. Tại Đài Loan (Trung Quốc), chỉ số giảm từ 56,7 điểm xuống 54,9 điểm. Các chỉ số vẫn trên ngưỡng 50 điểm, cho thấy sản xuất tiếp tục tăng trưởng, dù tốc độ không còn mạnh như tháng trước.

Trái với xu hướng tại các trung tâm sản xuất chip lớn, hoạt động sản xuất ở Việt Nam, Indonesia và Malaysia tăng trưởng nhanh hơn. Riêng Việt Nam, PMI ngành sản xuất tăng lên 52,3 điểm trong tháng 10/2026, đánh dấu tháng thứ 16 liên tiếp điều kiện kinh doanh cải thiện. Tuy nhiên, đà tăng vẫn chịu sức ép từ chi phí đầu vào, vận tải và những khó khăn trong chuỗi cung ứng.

Nhu cầu đối với chip và các sản phẩm liên quan đến AI tiếp tục hỗ trợ sản xuất châu Á. Tuy nhiên, chi phí tăng cao và sức mua suy yếu đang gây sức ép lên khu vực, trong khi triển vọng tăng trưởng còn chịu ảnh hưởng từ khả năng duy trì làn sóng đầu tư AI.

IMF cảnh báo rủi ro đối với tăng trưởng kinh tế châu Á

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo kinh tế châu Á tăng trưởng 4,8% năm 2026 và 4,4% năm 2027, thấp hơn mức 5% của năm 2025. Dù đã nâng dự báo so với tháng 4, IMF vẫn cảnh báo hai rủi ro lớn là cú sốc giá năng lượng do xung đột Trung Đông và khả năng hoạt động đầu tư AI bước vào giai đoạn điều chỉnh.

Trước đó, trong Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới công bố ngày 13/10 tại Hội nghị thường niên IMF và Ngân hàng Thế giới ở Bangkok, Thái Lan, IMF dự báo riêng nhóm nền kinh tế mới nổi và đang phát triển ở châu Á tăng trưởng 5,1% năm 2026, giảm từ mức 5,6% năm 2025. Dù giảm tốc, nhóm này vẫn được dự báo tăng trưởng nhanh nhất trong các khu vực được so sánh, cao hơn mức 3,1% của kinh tế toàn cầu.

Phát biểu tại cuộc họp báo công bố báo cáo ngày 13/10, bà Silvana Tenreyro - Giám đốc Vụ Nghiên cứu IMF nhận định, Trung Quốc và Ấn Độ tiếp tục là những động lực tăng trưởng lớn của châu Á. Theo bà, dù chịu sức ép do phụ thuộc vào nhập khẩu ròng năng lượng, khu vực vẫn duy trì khả năng chống chịu nhờ nhu cầu gia tăng đối với các sản phẩm AI. Bà Tenreyro cho biết Hàn Quốc, Singapore, Malaysia và Việt Nam đã hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng AI toàn cầu. Một số nền kinh tế Đông Nam Á còn có thể hưởng lợi từ dòng vốn đầu tư vào trung tâm dữ liệu, sự phục hồi của chu kỳ công nghệ và các biện pháp hỗ trợ tài khóa.

Tuy nhiên, IMF lưu ý lợi ích từ công nghệ phân bổ không đồng đều. Một số quốc gia được hỗ trợ bởi xuất khẩu và đầu tư công nghệ, trong khi những nước khác chịu chi phí nhập khẩu cao và nhu cầu suy yếu. Sự khác biệt này, cùng tác động của các yếu tố địa chính trị, đang làm gia tăng phân hóa tăng trưởng giữa các nền kinh tế. Bên cạnh rủi ro từ năng lượng và AI, IMF cảnh báo nguy cơ xuất hiện El Nino có thể làm gián đoạn nguồn cung lương thực. Chi phí vay vốn và nghĩa vụ trả lãi gia tăng cũng có thể buộc các chính phủ cắt giảm nguồn lực dành cho những lĩnh vực thiết yếu, đồng thời thu hẹp khả năng ứng phó với các cú sốc mới. IMF vì vậy nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ ứng phó trước mắt sang khôi phục dư địa tài khóa, tăng khả năng chống chịu và củng cố nền tảng tăng trưởng bền vững.