'Ba đúng' để vốn ngân hàng tăng cường nội lực cho DNNVV

Thưa ông, trong bối cảnh nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, ông đánh giá như thế nào về vai trò của tín dụng ngân hàng đối với việc củng cố nội lực cho DNNVV?

Sau khi NHNN thông tin về Chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và DNNVV gói tín dụng, cộng đồng doanh nghiệp, nhất là DNNVV, rất phấn khởi vì được tiếp thêm nguồn động lực trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn.

Tôi đánh giá đây là chủ trương tích cực, đúng thời điểm và có quy mô đủ lớn để tạo hiệu ứng lan tỏa. Bởi đối với DNNVV, khó khăn không chỉ nằm ở thiếu vốn mà còn ở chi phí vốn và thời điểm tiếp cận vốn.

Đặc biệt, NHNN đã ban hành Văn bản số 7125/NHNN-TD ngày 7/8/2026 gửi NHNN chi nhánh tại các khu vực và các NHTM về triển khai Chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và DNNVV. Điều này cho thấy ngành Ngân hàng tiếp tục phát huy vai trò là một trong những kênh dẫn vốn quan trọng của nền kinh tế, góp phần khơi thông nguồn lực cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Mục tiêu tăng trưởng “2 con số” đặt ra yêu cầu rất lớn về nguồn lực. Vì vậy, hệ thống ngân hàng cần tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp về nguồn vốn, lãi suất và điều kiện tiếp cận tín dụng, đặc biệt đối với DNNVV, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp duy trì, phát triển sản xuất, kinh doanh và đóng góp vào tăng trưởng bền vững.

Chương trình hướng dòng vốn ưu đãi vào DNNVV và những lĩnh vực như nông nghiệp, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, dự án xanh… đã “đúng và trúng”. Theo ông, đâu là vấn đề cần quan tâm để nguồn vốn thực sự đến được doanh nghiệp?

Việc NHNN chỉ đạo các NHTM nhanh chóng triển khai các gói tín dụng cho thấy sự chủ động của hệ thống ngân hàng trong đồng hành với doanh nghiệp và đưa vốn đến những lĩnh vực có khả năng tạo thêm động lực tăng trưởng.

Các khoản vay thuộc chương trình có lãi suất ưu đãi thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn. Như vậy, một doanh nghiệp vay 10 tỷ đồng có thể tiết kiệm khoảng 100 triệu đồng chi phí lãi vay mỗi năm. Khoản tiền này có thể được sử dụng để duy trì việc làm, đầu tư công nghệ, mở rộng thị trường hoặc nâng cao chất lượng sản phẩm.

Tuy nhiên, vấn đề quan trọng không chỉ nằm ở quy mô nguồn vốn mà là khả năng tiếp cận thực tế của DNNVV và liệu nguồn lực tài chính có thực sự đi vào sản xuất, kinh doanh, phát huy hiệu quả hay không.

Nhiều năm qua, một trong những khó khăn lớn của DNNVV là “rào cản kỹ thuật” trong tiếp cận tín dụng, dẫn đến nghịch lý nhiều doanh nghiệp có đơn hàng, thị trường, dòng tiền nhưng vẫn khó vay vốn do cách thẩm định tín dụng còn chú trọng vào tài sản thế chấp.

Hiện phần lớn DNNVV không có nhiều bất động sản hay tài sản giá trị lớn. Tài sản quan trọng của họ là hợp đồng, đơn hàng, dữ liệu khách hàng và khả năng tạo dòng tiền. Nếu những yếu tố này chưa được coi trọng trong thẩm định, cơ hội tiếp cận vốn của doanh nghiệp sẽ bị thu hẹp.

Trong điều kiện sức mua và đơn hàng còn phân hóa, nhu cầu và khả năng hấp thụ vốn của DNNVV hiện nay như thế nào, thưa ông?

Nhu cầu vốn của DNNVV hiện rất lớn nhưng có sự phân hóa và doanh nghiệp không vay bằng mọi giá.

Trước mắt, doanh nghiệp cần vốn lưu động để mua nguyên vật liệu để chuẩn bị sản xuất, kinh doanh những tháng cuối năm. Về trung và dài hạn, doanh nghiệp cần vốn đổi mới máy móc, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, xây dựng nhà xưởng, đáp ứng các tiêu chuẩn mới và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn thận trọng vì sức mua và đơn hàng chưa thật sự ổn định. Doanh nghiệp chỉ mạnh dạn vay khi nhìn thấy thị trường và khả năng trả nợ. Vì vậy, cần thúc đẩy tín dụng nhưng không nên chạy theo tăng trưởng tín dụng bằng mọi giá; đồng vốn phải đi cùng phương án kinh doanh khả thi và đầu ra rõ ràng.

Nếu tiếp cận được vốn với chi phí hợp lý, doanh nghiệp có thể nhận thêm đơn hàng, chủ động nguyên liệu, cải thiện dòng tiền; đồng thời đầu tư công nghệ, tự động hóa, tiết kiệm năng lượng, sản xuất xanh và đáp ứng tiêu chuẩn của các tập đoàn lớn cũng như thị trường xuất khẩu. Đây cũng là cơ hội để DNNVV chuẩn hóa quản trị, minh bạch tài chính, xây dựng lịch sử tín dụng tốt và từng bước nâng quy mô.

Vậy các ngân hàng cần thay đổi cách tiếp cận và “đo ni đóng giày” sản phẩm tín dụng như thế nào để vốn ưu đãi đi đúng vào nhu cầu của DNNVV?

Băn khoăn lớn nhất của chúng tôi là khoảng cách từ chủ trương đến khả năng tiếp cận thực tế của doanh nghiệp. Nếu điều kiện vay vẫn chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp, báo cáo tài chính và lịch sử lợi nhuận thì những doanh nghiệp đang cần vốn nhất lại có thể khó tiếp cận nhất.

DNNVV không đề nghị hạ chuẩn tín dụng hoặc chuyển rủi ro sang phía ngân hàng. Điều doanh nghiệp mong muốn là đổi mới cách đánh giá, dựa nhiều hơn vào dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng, hóa đơn điện tử, khoản phải thu và vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, cần công khai, dễ hiểu về lãi suất thực trả, các loại phí, thời gian ưu đãi, lãi suất sau ưu đãi, thời hạn vay, tài sản bảo đảm và thời gian xử lý hồ sơ, tránh tình trạng “gói tín dụng lớn nhưng cửa vào hẹp”.

Theo tôi, chương trình cần bảo đảm “ba đúng”: đúng đối tượng, đúng nhu cầu, đúng thời điểm; đồng thời “bốn rõ”: rõ điều kiện, rõ chi phí, rõ thời hạn và rõ tiến độ giải ngân.

Các ngân hàng nên thiết kế sản phẩm theo từng nhu cầu, từ vốn lưu động, tài trợ đơn hàng, bảo lãnh, xuất khẩu đến vốn trung và dài hạn phục vụ đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Cùng với tài sản bảo đảm, cần tăng cho vay dựa trên dòng tiền và dữ liệu sản xuất, kinh doanh, đồng thời phát huy hiệu quả hơn vai trò của các quỹ bảo lãnh tín dụng.

Thành công của chương trình không nên chỉ đo bằng quy mô vốn công bố, mà phải nhìn vào số doanh nghiệp thực sự tiếp cận được vốn, chi phí vốn giảm bao nhiêu, năng lực sản xuất tăng như thế nào và bao nhiêu việc làm được duy trì, tạo mới.

Bên cạnh đổi mới từ phía ngân hàng, theo ông bản thân DNNVV cần làm gì để nâng khả năng tiếp cận vốn và sức cạnh tranh?

Cộng đồng DNNVV mong muốn Nhà nước tăng cường kết nối, tạo cơ hội để doanh nghiệp tham gia các dự án đầu tư công, mua sắm công và chuỗi cung ứng của doanh nghiệp lớn, đặc biệt khu vực FDI. Bởi điều kiện quan trọng để doanh nghiệp dám vay và được cấp tín dụng là có đầu ra ổn định.

Khi có hợp đồng ổn định, doanh nghiệp không chỉ tăng doanh thu mà còn nâng cao uy tín tín dụng, giúp ngân hàng thuận lợi hơn trong thẩm định. Tham gia chuỗi cung ứng cũng buộc doanh nghiệp cải thiện quản trị, tiêu chuẩn chất lượng và năng lực công nghệ, tạo nền tảng phát triển bền vững.

Giảm lãi suất là cần thiết nhưng chưa đủ. Một doanh nghiệp không có lợi nhuận sẽ không hưởng lợi từ giảm thuế; không có đất sản xuất thì không thể mở rộng; không có thị trường thì không dám vay vốn. Vì vậy, chính sách cần được triển khai đồng bộ từ tín dụng, thuế, đất đai, thủ tục hành chính đến công nghệ và đào tạo; đồng thời rút ngắn thời gian xử lý, số hóa quy trình và liên thông dữ liệu giữa ngân hàng, cơ quan thuế và đăng ký kinh doanh.

DNNVV không cần ưu đãi dễ dãi. Điều họ cần là cơ chế phù hợp hơn với thực tế, được đánh giá dựa trên khả năng tạo giá trị và dòng tiền thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp. Gói tín dụng 220.000 tỷ đồng có thể trở thành cú hích quan trọng nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi giải được đồng thời ba bài toán: tiếp cận vốn, đầu ra thị trường và điều kiện phát triển dài hạn.

Khi doanh nghiệp nhìn thấy thị trường và tin vào môi trường kinh doanh, họ mới dám vay, dám đầu tư, mở rộng. Khi đó, dòng vốn mới thực sự được chuyển hóa thành đơn hàng, việc làm, công nghệ và giá trị gia tăng cho nền kinh tế, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”.