Sản xuất giảm phát thải

ĐBP - Biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ nét đến sản xuất nông nghiệp, trong khi yêu cầu về nông sản sạch và truy xuất nguồn gốc ngày càng cao. Điều đó đặt ra yêu cầu ngành nông nghiệp phải thay đổi từ phương thức sản xuất truyền thống sang mô hình canh tác thân thiện với môi trường. Điện Biên là địa phương có thế mạnh về lúa gạo, cà phê, mắc ca và cây ăn quả, do đó nếu làm tốt sản xuất giảm phát thải (SXGPT) sẽ góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao giá trị sản phẩm, tăng sức cạnh tranh cho nông sản và tạo nền nông nghiệp bền vững.

Xã Mường Ảng xác định sản xuất giảm phát thải là giải pháp quan trọng trong thực hiện chiến lược phát triển cây cà phê trên địa bàn. Ảnh: C.T.V

Thời gian qua, công tác quản lý, sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực. Cùng với việc đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nhiều địa phương trong tỉnh đã triển khai các mô hình canh tác lúa thông minh, áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), sản xuất hữu cơ, nông nghiệp sinh thái và kinh tế tuần hoàn. Nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp và nông hộ từng bước áp dụng các biện pháp SXGPT; giúp giảm lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới đồng thời tiết kiệm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, từng bước thay đổi tư duy sản xuất của người dân theo hướng hiện đại. Tuy nhiên, việc triển khai SXGPT vẫn rời rạc, quy mô nhỏ, chưa có sự liên kết chặt chẽ, chưa tạo được sức lan tỏa.

Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050” của Bộ Nông nghiệp và Môi trường kỳ vọng sẽ tạo cú hích quan trọng cho quá trình chuyển đổi của ngành trồng trọt. Không chỉ hướng tới giảm phát thải, đề án góp phần thúc đẩy chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, trong đó hiệu quả kinh tế luôn gắn với lợi ích môi trường và trách nhiệm xã hội. Trên cơ sở đó, UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch triển khai phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, hướng tới xây dựng hệ thống sản xuất trồng trọt phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và phát triển nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại. Mục tiêu đặt ra đến năm 2035 giảm ít nhất 15% tổng lượng phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực trồng trọt, đồng thời tập trung vào các sản phẩm chủ lực của tỉnh như lúa gạo, cà phê, mắc ca và cây ăn quả...

Tại xã Mường Ảng, vùng cà phê trọng điểm của tỉnh, chủ trương này đang từng bước được hiện thực hóa. Với năng suất bình quân mỗi héc-ta đạt từ 10 - 12 tấn cà phê tươi, cây cà phê nhiều năm qua đã trở thành cây trồng chủ lực, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho hàng nghìn hộ dân. Theo ông Trần Minh Giáp, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Ảng, cà phê Mường Ảng đã được cấp chỉ dẫn địa lý, địa phương tiếp tục đẩy mạnh xây dựng mã số vùng trồng và hoàn thiện hệ thống quản lý dữ liệu. Việc tổ chức tập huấn về thu thập dữ liệu vùng trồng, xây dựng bản đồ vùng nguyên liệu đã giúp cán bộ, hợp tác xã và người dân tiếp cận các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, tạo nền tảng để từng bước hình thành hệ thống quản lý hiện đại, đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu. Do đó, triển khai SXGPT được địa phương xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm cà phê trong giai đoạn tới.

Mới đây, Trung tâm Phát triển cộng đồng sinh thái (Ecode) đã tổ chức khảo sát tại xã Mường Ảng, đánh giá khả năng phát triển sản xuất ứng dụng năng lượng tái tạo, công nghệ xanh và công nghệ thông minh trong trồng trọt. Chương trình đặc biệt quan tâm đến mô hình sản xuất, chế biến và tiêu thụ cà phê của các hợp tác xã. Đây được xem là sự khởi đầu để từng bước đưa các giải pháp giảm phát thải vào toàn bộ chuỗi sản xuất, từ khâu canh tác đến chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Một trong những yêu cầu quan trọng của SXGPT là xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải đồng bộ với hệ thống đăng ký quốc gia, cơ sở dữ liệu vùng trồng và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Đây là nền tảng để xác định lượng phát thải, đánh giá hiệu quả các biện pháp kỹ thuật cũng như đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường. Bước đầu, nhiều địa phương trong tỉnh đã tập trung triển khai như tại xã Mường Ảng, Pu Nhi và một số vùng sản xuất tập trung khác.

Không chỉ trên cây cà phê, SXGPT đang mang lại những tín hiệu tích cực đối với cây lúa - một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh. Mô hình kinh tế tuần hoàn ứng dụng công nghệ cao trên 60ha lúa tại xã Thanh Nưa đã góp phần giảm lượng nước tưới, tiết kiệm vật tư đầu vào, giảm chi phí sản xuất và hạn chế phát thải khí nhà kính trong quá trình canh tác.

Ngoài yêu cầu về tái cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện sinh thái và nhu cầu thị trường, kỹ thuật giảm phát thải theo chuỗi giá trị, hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định phát thải thì việc huy động các nguồn lực đầu tư cũng giữ vai trò quan trọng để SXGPT đạt hiệu quả. Cơ chế về tín dụng xanh, tín chỉ carbon và nguồn lực hỗ trợ sẽ tạo thêm động lực để người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ, áp dụng quy trình sản xuất thân thiện với môi trường. Khi lợi ích kinh tế gắn chặt với lợi ích môi trường, người sản xuất sẽ có thêm động lực duy trì và nhân rộng các mô hình giảm phát thải.

Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, các sản phẩm nông nghiệp chủ lực cùng sự chủ động trong triển khai chính sách của Trung ương và của tỉnh, Điện Biên đang từng bước xây dựng nền trồng trọt theo hướng sinh thái, hiện đại và bền vững. Triển khai đồng bộ, liên kết chặt chẽ giữa người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, mục tiêu vừa nâng cao giá trị nông sản vừa giảm phát thải khí nhà kính sẽ từng bước trở thành hiện thực.