Sáng kiến của công nhân trở thành sức cạnh tranh của doanh nghiệp

Từ những sáng kiến xuất phát ngay tại nơi làm việc, công nhân Thủ đô đang góp phần tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất cho doanh nghiệp và mở ra cơ hội cải thiện thu nhập cho chính mình.

Để những ý tưởng ấy trở thành giá trị thực tế, người lao động cần được trao cơ hội sáng tạo, được ghi nhận và được hưởng thành quả tương xứng.

Không chỉ làm tốt mà còn tìm cách làm tốt hơn công việc được giao

Khí thế thi đua lao động sản xuất tại Công ty TNHH SWCC SHOWA Việt Nam. Ảnh: PV

Hơn 22 năm làm việc tại Công ty cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam - Chi nhánh Xuân Mai Hà Nội, anh Lê Hồng Vĩnh không chỉ quen với từng công đoạn sản xuất mà còn có thói quen quan sát những điều chưa hợp lý trong công việc.

Một thao tác mất nhiều thời gian, một thiết bị chưa thuận tiện hay một quy trình có thể rút gọn đều trở thành gợi ý để anh tìm cách cải tiến. Từ những quan sát tại nơi làm việc, anh Vĩnh đã nghiên cứu giải pháp “Máy xếp kết hợp làm sạch Pallet”, được Cục Sở hữu trí tuệ trao Bằng độc quyền giải pháp hữu ích.

Năm 2025, anh tiếp tục được trao giải thưởng Kaizen với sáng kiến “Cải tiến hệ thống sấy nước trước khi vào bồn FeedTank”. Hằng quý, hằng năm, anh đều có thành tích tại các cuộc thi cải tiến do doanh nghiệp tổ chức.

Điều đáng chú ý là những sáng kiến của anh Vĩnh không xuất phát từ những ý tưởng xa rời thực tế. Đó là những cải tiến bắt nguồn từ chính những vướng mắc trong quá trình lao động, với mục tiêu cụ thể: Giảm thời gian thao tác, hạn chế sự vất vả cho công nhân và tiết kiệm chi phí sản xuất.

Anh Vĩnh cho rằng khi lãnh đạo doanh nghiệp và tổ chức Công đoàn quan tâm, động viên, tạo điều kiện, người lao động sẽ có thêm động lực để phát huy trí tuệ. Những ý tưởng cải tiến nếu được lắng nghe và đưa vào thực tế sẽ mang lại lợi ích cho cả hai phía: doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất, còn người lao động có thêm cơ hội cải thiện thu nhập.

Không chỉ trong sản xuất trực tiếp, tinh thần đổi mới còn được thể hiện ở cách người lao động tiếp cận công nghệ để nâng cao hiệu quả công việc. Tại Công ty cổ phần Tập đoàn Dược phẩm và Thương mại SOHACO, chị Vũ Thị Như Quỳnh chia sẻ, trong bối cảnh chuyển đổi số, việc lãnh đạo đơn vị và tổ chức Công đoàn khuyến khích ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đã mở ra thêm cơ hội để người lao động đổi mới phương pháp làm việc. Nắm bắt xu hướng này, chị chủ động học hỏi, tiếp cận công nghệ mới, tìm cách ứng dụng vào công việc nhằm tiết kiệm thời gian, nâng cao năng suất và chất lượng công việc, qua đó đóng góp thiết thực hơn cho doanh nghiệp.

Từ cải tiến thiết bị của anh Vĩnh đến tư duy ứng dụng AI của chị Quỳnh, có thể thấy sáng tạo không còn bó hẹp trong những sáng kiến kỹ thuật tại dây chuyền sản xuất mà đang mở rộng sang nhiều lĩnh vực, vị trí công việc khác nhau. Nếu được khuyến khích đề xuất và có cơ chế tiếp nhận sáng kiến, những kinh nghiệm tích lũy từ thực tiễn ấy có thể trở thành tài sản của doanh nghiệp. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, đây là nguồn lực quan trọng để doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, đổi mới phương thức làm việc và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Muốn công nhân sáng tạo, doanh nghiệp phải tạo động lực

Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội Nguyễn Văn Thắng cho biết, năm 2026, Công đoàn đã ghi nhận 30 doanh nghiệp vì người lao động, 30 công nhân lao động Thủ đô tiêu biểu năm 2026 và có hình thức khen thưởng kịp thời. Doanh nghiệp được ghi nhận là “Doanh nghiệp vì Người lao động” không chỉ cần thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách theo quy định mà còn phải tạo việc làm ổn định, bảo đảm và từng bước nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện làm việc; quan tâm đến an toàn, sức khỏe, phúc lợi và đời sống tinh thần của người lao động; chú trọng đào tạo, nâng cao tay nghề, tạo cơ hội phát triển cá nhân, khuyến khích sáng kiến và xây dựng môi trường làm việc tiến bộ.

“Đây không đơn thuần là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp mà còn là điều kiện để xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định. Không thể yêu cầu công nhân liên tục đổi mới, sáng tạo nếu họ chưa được bảo đảm những điều kiện làm việc cơ bản, chưa được ghi nhận xứng đáng hoặc không nhìn thấy lợi ích từ những đóng góp của mình”, ông Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.

Đơn cử như tại Công ty TNHH Canon Việt Nam, hướng đến mục tiêu “Lao động giỏi - Năng suất cao - Thu nhập tốt”, việc đầu tư cho người lao động được triển khai thông qua hệ thống đào tạo từ nâng cao tay nghề, kỹ năng chuyên môn, kỹ năng quản lý đến ngoại ngữ và phát triển năng lực cá nhân. Doanh nghiệp cũng có chính sách khích lệ, khen thưởng những sáng kiến, sáng tạo và thành tích đóng góp của công nhân viên.

Ông Shigeyuki Okamoto, Tổng giám đốc Công ty TNHH Canon Việt Nam chia sẻ, doanh nghiệp không chỉ chú trọng đào tạo để nâng cao năng lực làm việc mà còn quan tâm đến đời sống tinh thần cho công nhân. Theo ông, một sáng kiến có thể bắt đầu từ suy nghĩ của một công nhân, nhưng để biến ý tưởng thành giá trị thực tế cần có sự đồng hành của doanh nghiệp. Người lao động cần được lắng nghe, được hỗ trợ về kỹ thuật, có thời gian và điều kiện thử nghiệm. Quan trọng hơn, những đóng góp phải được ghi nhận bằng cơ chế khen thưởng và lợi ích tương xứng.

Tương tự, tại Công ty cổ phần Xây dựng và Công nghiệp NSN, đầu tư vào con người, từ đào tạo, cải thiện điều kiện làm việc đến chính sách ghi nhận thành quả, được xem là một trong những giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh. Phong trào “Lao động giỏi - Năng suất cao - Thu nhập tốt” đã từng bước trở thành phong trào hành động quan trọng. Mục tiêu không chỉ là khuyến khích người lao động hăng hái sản xuất mà còn phải có sáng kiến, cải tiến để nâng cao năng suất. Bởi khi người lao động được đào tạo tốt, họ có khả năng làm chủ thiết bị, công nghệ; khi được khuyến khích sáng tạo, họ sẽ chủ động tìm cách giảm chi phí, cải tiến quy trình. Năng suất được nâng lên cũng tạo cơ sở để doanh nghiệp cải thiện thu nhập và các chế độ đãi ngộ cho người lao động.

Nhìn rộng hơn, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Thái Thu Xương đánh giá, doanh nghiệp muốn đi xa không thể thiếu người lao động sáng tạo. Do đó, cùng với việc cải thiện điều kiện làm việc, thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách, doanh nghiệp cần xây dựng môi trường làm việc văn hóa, an toàn, sẻ chia và thấu hiểu. Trong mối quan hệ này, tổ chức Công đoàn có vai trò kết nối, tạo động lực và bảo vệ quyền lợi người lao động. Không chỉ phát động các phong trào thi đua, Công đoàn cần phối hợp với doanh nghiệp xây dựng cơ chế khuyến khích sáng kiến, kịp thời biểu dương những cá nhân có đóng góp thiết thực; đồng thời chủ động đối thoại, thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể với những điều khoản có lợi hơn cho người lao động.

Bởi suy cho cùng, thước đo hiệu quả của phong trào thi đua không chỉ là số lượng danh hiệu được trao mà phải là những thay đổi cụ thể trong sản xuất và đời sống. Đó là một sáng kiến được ứng dụng, một công đoạn được cải tiến, một người công nhân được nâng cao tay nghề, có thêm thu nhập và cơ hội phát triển. Khi người lao động được trao điều kiện để phát huy trí tuệ, doanh nghiệp có thêm nguồn lực đổi mới và sức cạnh tranh. Và khi thành quả từ năng suất được ghi nhận, chia sẻ công bằng, sáng tạo sẽ không dừng lại ở một phong trào thi đua mà trở thành động lực để người lao động gắn bó, cống hiến, cùng doanh nghiệp phát triển lâu dài.