Sáp nhập đại học: Trường nào giữ lại, trường nào tái cấu trúc?
Mục tiêu tinh gọn tối thiểu 20% đầu mối cơ sở giáo dục đại học công lập trước mốc tháng 4/2027 đang tạo chuyển động lớn. Đối với 228 trường đại học công lập trên cả nước, điều quan tâm nhiều nhất lúc này là những tiêu chí cụ thể từ Bộ Giáo dục và Đào tạo để xác định phương án giữ lại, sáp nhập hay tổ chức lại.
Sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội chào đón năm học mới 2026-2027. Ảnh: VNU
Việc thay đổi mô hình tổ chức hay sáp nhập đại học không đơn thuần là đổi tên một tấm biển hiệu mà sẽ tác động trực tiếp đến định hướng phát triển, sự nghiệp của đội ngũ giảng viên và tương lai của hàng ngàn người học.
Khi các tiêu chí điều chỉnh mô hình hoạt động hay sáp nhập chưa được định hình rõ ràng, các trường dễ rơi vào trạng thái ngập ngừng trong việc ra quyết định. Việc đầu tư cho cơ sở vật chất, mở ngành mới hay thu hút nhân tài dài hạn có thể bị chững lại do sự xáo trộn về mô hình tổ chức trong tương lai.
Vì sao cần minh bạch tiêu chí sáp nhập đại học?
Việc sớm xây dựng và công khai bộ tiêu chí sẽ là chìa khóa giúp quá trình tái cấu trúc diễn ra thuận lợi, đáp ứng được các kỳ vọng cơ bản:
Đánh giá dựa trên chất lượng thực chất: Các chỉ số nên tập trung vào năng lực đào tạo, kết quả nghiên cứu, tỷ lệ kiểm định, cùng khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường lao động, thay vì chỉ dựa vào quy mô diện tích hay số lượng sinh viên.
Tôn trọng sứ mệnh và tính đặc thù: Những cơ sở đào tạo các ngành khoa học cơ bản, nghệ thuật, hay ngành hiếm phục vụ phát triển quốc gia cần có cách đánh giá riêng, tránh việc cào bằng với các trường đa ngành hay các khối ngành có khả năng tự chủ tài chính cao.
Đảm bảo tính cộng hưởng sau sáp nhập: Tiêu chí cần định hướng rõ việc kết hợp giữa các trường phải tạo ra giá trị mới về chất lượng và hiệu quả quản trị, hạn chế tình trạng chỉ gộp lại về mặt quy mô hành chính nhưng bộ máy vận hành vẫn chồng chéo.
Lộ trình minh bạch và nhất quán: Một khung thời gian cụ thể cùng các phương án hỗ trợ giảng viên, sinh viên sẽ giúp các trường chủ động chuẩn bị tâm lý và nguồn lực cho việc chuyển đổi.
Tái cấu trúc và sáp nhập đại học là bài toán lớn nhưng cần thiết để tối ưu hóa nguồn lực quốc gia. Việc minh bạch hóa các tiêu chí sáp nhập đại học sắp tới sẽ giúp các cơ sở giáo dục không chỉ xác định rõ vị trí của mình, mà còn chủ động rà soát, nâng cao chất lượng vận hành để đóng góp vào mục tiêu phát triển chung của nền giáo dục.
