Sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp: Gần dân hơn từ những chuyển động ở cơ sở

Cuộc cải cách lớn từ chủ trương của Trung ương

Cao Bằng là tỉnh miền núi, biên giới phía Bắc với diện tích 6.724 km², đường biên giới dài trên 333 km tiếp giáp Trung Quốc. Sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, toàn tỉnh còn 56 xã, phường; Đảng bộ tỉnh có 60 đảng bộ trực thuộc, 64.858 đảng viên và 19.600 cán bộ, công chức, viên chức. Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được xem là cuộc cải cách có quy mô lớn nhất trong nhiều năm qua. Hàng loạt cơ quan cấp huyện kết thúc hoạt động, nhiều nhiệm vụ được chuyển giao trực tiếp cho cơ sở.

Trong lĩnh vực chính quyền, thành lập 168 cơ quan chuyên môn và 56 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã; chấm dứt hoạt động của 99 phòng chuyên môn cấp huyện. Dù khối lượng công việc lớn, quá trình chuyển đổi diễn ra tương đối ổn định. Các cơ quan, đơn vị duy trì hoạt động thông suốt, không để gián đoạn việc phục vụ người dân và doanh nghiệp. Để tạo sự đồng thuận trong xã hội, toàn tỉnh tổ chức hơn 9.000 hội nghị quán triệt, tuyên truyền cho 235.700 lượt cán bộ, đảng viên; 381.200 lượt người dân được tiếp cận thông tin về mô hình mới. Những con số đó phản ánh quyết tâm chính trị của tỉnh trong việc đưa chủ trương của Trung ương đi vào cuộc sống.

Khi cơ sở được trao nhiều quyền hơn

Một trong những điểm nổi bật của mô hình mới là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho cấp xã. Trước đây toàn tỉnh chỉ có 113 nhiệm vụ thuộc thẩm quyền cấp xã, sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, con số này tăng lên 527 nhiệm vụ. Điều đó đồng nghĩa với việc chính quyền cơ sở được trao thêm quyền chủ động nhưng gánh vác nhiều trách nhiệm hơn.

Lãnh đạo xã Trà Lĩnh đến địa bàn dân cư nắm tình hình, tháo gỡ vướng mắc tại cơ sở.

Tại xã Trà Lĩnh, nơi có vị trí quan trọng về kinh tế cửa khẩu và giao thương biên giới, sự thay đổi được cảm nhận khá rõ. Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Trà Lĩnh Mã Gia Hãnh cho biết: Sau khi thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, nhiều công việc trước đây phải qua khâu trung gian nay được xử lý ngay tại xã. Người dân không phải đi lại nhiều lần, thời gian giải quyết công việc được rút ngắn. Cấp xã được giao quyền chủ động nhiều hơn nên việc xử lý các vấn đề phát sinh từ cơ sở kịp thời hơn. Những tháng đầu vận hành, cán bộ địa phương gặp không ít áp lực bởi khối lượng công việc tăng mạnh. Nhờ được tập huấn nghiệp vụ thường xuyên và sự hỗ trợ của các sở, ngành, bộ máy mới dần đi vào nền nếp.

Mô hình mới cũng đang phát huy hiệu quả tại xã Minh Tâm, một địa bàn có nhiều xóm vùng cao. Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Minh Tâm Ngân Văn Kiện chia sẻ: Khó khăn lớn nhất là địa bàn rộng, dân cư phân tán, trong khi nhiều nhiệm vụ được chuyển giao trực tiếp về xã. Nhưng chính điều đó giúp xã chủ động hơn trong công tác lãnh đạo, điều hành. Những việc liên quan đến đời sống dân sinh được giải quyết nhanh hơn vì không phải qua nhiều cấp.

Việc tổ chức bộ máy tinh gọn tạo điều kiện để từng cán bộ, công chức nâng cao trách nhiệm. Mỗi vị trí việc làm đều gắn với nhiệm vụ cụ thể, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm.

Thước đo hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp

Sau một năm vận hành, toàn tỉnh tiếp nhận 173.353 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó 111.100 hồ sơ được thực hiện trực tuyến, chiếm 64,1%. Có 160.706 hồ sơ được giải quyết, tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 97,62%. Tại 56 xã, phường, các Trung tâm Phục vụ hành chính công tiếp nhận 144.725 hồ sơ. Trong số này, 143.170 hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn, đạt tỷ lệ 99,4%. Bên cạnh đó, 667 thủ tục hành chính được cắt giảm thời gian giải quyết. Toàn bộ 2.154 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền địa phương được thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính trong phạm vi toàn tỉnh. Người dân có thể lựa chọn địa điểm thuận lợi nhất để thực hiện thủ tục hành chính mà không bị ràng buộc bởi nơi cư trú như trước.

Người dân đến giao dịch tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Minh Tâm.

Cùng với đó, chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước được đẩy mạnh. Năm 2025, tỷ lệ số hóa hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính đạt gần 89%; tỷ lệ cấp kết quả điện tử đạt gần 89%; tỷ lệ hài lòng trong xử lý phản ánh, kiến nghị đạt 99%. Những tháng đầu năm 2026, tỷ lệ hài lòng của người dân trong xử lý phản ánh, kiến nghị đạt 100%. Các chỉ số cho thấy chất lượng phục vụ của cơ quan hành chính từng bước được nâng lên.

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Minh Tâm, chị Lý Thị Hoa làm thủ tục cho hoạt động kinh doanh dịch vụ cho biết: Trước đây có những thủ tục phải đi nhiều nơi, nhiều lần mới hoàn thành. Nay đến trung tâm hành chính công xã được cán bộ hướng dẫn đầy đủ, dễ hiểu. Những phản ánh của người dân được tiếp nhận nhanh hơn trước. Nhiều hồ sơ có thể nộp trực tuyến nên tiết kiệm rất nhiều thời gian. 

Sự hài lòng của người dân chính là thước đo quan trọng nhất đối với hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Từ một bộ máy nhiều tầng nấc trung gian, chính quyền hôm nay đang tiến gần hơn đến mục tiêu phục vụ người dân bằng những hành động cụ thể, sự chủ động của cơ sở và dịch vụ công ngày càng thuận tiện. Một năm không dài nhưng đủ để nhìn thấy những chuyển động tích cực của một nền hành chính mới. Và từ những kết quả bước đầu, chính quyền địa phương 2 cấp đang tạo nền tảng cho một bộ máy tinh gọn, hiệu lực và gần dân hơn trên quê hương Cao Bằng.