Sầu riêng từ 'trái cây tiềm năng' đến ngành hàng tỷ USD

Sau nhiều biến động của năm 2025, ngành sầu riêng Việt Nam đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với những tín hiệu phục hồi rõ nét ngay từ đầu năm 2026.

Không chỉ gia tăng mạnh về kim ngạch xuất khẩu, ngành hàng này còn cho thấy sự chuyển dịch đáng chú ý từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang mô hình phát triển chú trọng chất lượng, truy xuất nguồn gốc và giá trị gia tăng. Trong bối cảnh nhu cầu thế giới tiếp tục tăng cao, sầu riêng đang trở thành một trong những biểu tượng mới của nông nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Xuất khẩu khởi sắc, sầu riêng đông lạnh bứt phá

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, những ngày đầu năm 2026, không khí thu hoạch sầu riêng tại nhiều vùng chuyên canh ở Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long trở nên nhộn nhịp hơn hẳn sau một năm đầy thử thách. Từ các nhà vườn ở Đồng Tháp, Vĩnh Long, Đồng Nai, Lâm Đồng đến hệ thống kho lạnh, trung tâm đóng gói và cửa khẩu xuất khẩu, hoạt động giao thương đang sôi động trở lại.

Những ngày đầu năm 2026, không khí thu hoạch sầu riêng tại nhiều vùng chuyên canh ở Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long trở nên nhộn nhịp hơn hẳn sau một năm đầy thử thách. Ảnh: PV

Những ngày đầu năm 2026, không khí thu hoạch sầu riêng tại nhiều vùng chuyên canh ở Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long trở nên nhộn nhịp hơn hẳn sau một năm đầy thử thách. Ảnh: PV

Sự khởi sắc này diễn ra trong bối cảnh ngành sầu riêng vừa trải qua năm 2025 với nhiều biến động. Việc các thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc tăng cường kiểm tra dư lượng hóa chất, truy xuất nguồn gốc và siết chặt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm đã khiến hoạt động xuất khẩu gặp không ít khó khăn trong giai đoạn đầu năm.

Theo đó, tổng khối lượng xuất khẩu sầu riêng quả tươi năm 2025 đạt khoảng 1,1 triệu tấn, giảm so với mức trên 1,3 triệu tấn của năm 2024. Tuy nhiên, đây là giai đoạn cần thiết để ngành hàng điều chỉnh theo hướng phát triển bền vững hơn, thay vì chạy theo tăng trưởng nóng về sản lượng.

Điểm đáng chú ý là dù sản lượng giảm, số lượng lô hàng xuất khẩu vẫn tăng mạnh. Ảnh: PV

Điểm đáng chú ý là dù sản lượng giảm, số lượng lô hàng xuất khẩu vẫn tăng mạnh. Ảnh: PV

Điểm đáng chú ý là dù sản lượng giảm, số lượng lô hàng xuất khẩu vẫn tăng mạnh. Điều này cho thấy hoạt động thương mại không hề chững lại mà đang dịch chuyển theo hướng linh hoạt hơn, phân tán rủi ro và thích ứng tốt hơn với yêu cầu kiểm soát ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.

Nhiều doanh nghiệp cũng bắt đầu thay đổi phương thức sản xuất và xuất khẩu. Thay vì thu mua tự phát như trước đây, doanh nghiệp chủ động liên kết vùng nguyên liệu, xây dựng chuỗi cung ứng khép kín và kiểm soát chất lượng từ vườn trồng đến nhà máy đóng gói.

Theo đánh giá của các chuyên gia ngành nông nghiệp, đây chính là giai đoạn bản lề giúp sầu riêng Việt Nam chuyển từ tư duy tăng trưởng theo số lượng sang mô hình phát triển dựa trên chất lượng và giá trị gia tăng.

Bước sang năm 2026, ngành sầu riêng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực ngay trong những tháng đầu năm. Riêng quý I-2026, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đạt khoảng 221,7 triệu USD, tăng tới 230% so với cùng kỳ năm trước. Tổng khối lượng xuất khẩu đạt trên 80 nghìn tấn, trong đó sầu riêng tươi chiếm khoảng 68,5 nghìn tấn và sầu riêng đông lạnh gần 11,6 nghìn tấn. Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng về giá trị cao hơn mức tăng sản lượng, phản ánh xu hướng nâng cao chất lượng và giá trị xuất khẩu của ngành hàng.

Không chỉ duy trì đà tăng trưởng tại thị trường truyền thống là Trung Quốc, sầu riêng Việt Nam còn mở rộng hiện diện tại nhiều thị trường "kỹ tính". Trong quý I-2026, xuất khẩu sang Mỹ tăng hơn 107%, Hàn Quốc tăng gần 262%, Australia tăng hơn 40% và Nhật Bản tăng gần 12% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy năng lực đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng của doanh nghiệp Việt Nam đang từng bước được cải thiện rõ rệt.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cho biết, một trong những điểm sáng nổi bật nhất là sự tăng trưởng mạnh của ngành hàng sầu riêng đông lạnh. Nếu năm 2024, lượng xuất khẩu mặt hàng này mới đạt hơn 4.600 tấn thì sang năm 2025 đã tăng vọt lên hơn 91 nghìn tấn, tức tăng gần 20 lần. Xu hướng này tiếp tục duy trì tích cực trong năm 2026. Trong quý I-2026, giá xuất khẩu bình quân của sầu riêng đông lạnh đạt khoảng 4.302 USD/tấn, cao hơn khoảng 18-22% so với sầu riêng tươi.

Lợi thế lớn của sản phẩm đông lạnh là khả năng kéo dài thời gian bảo quản, giảm áp lực logistics trong mùa cao điểm và mở rộng tiếp cận tới các thị trường xa, yêu cầu kỹ thuật cao. Đây cũng được xem là hướng đi quan trọng để ngành sầu riêng Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi chế biến và phân phối toàn cầu.

Chất lượng trở thành “tấm hộ chiếu” của sầu riêng Việt

Cùng với sự tăng trưởng về xuất khẩu, ngành sầu riêng Việt Nam đang chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy sản xuất. Nếu như trước đây, mục tiêu lớn nhất là mở rộng diện tích và sản lượng thì hiện nay, chất lượng và tính minh bạch đang trở thành yếu tố sống còn.

Cùng với sự tăng trưởng về xuất khẩu, ngành sầu riêng Việt Nam đang chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy sản xuất. Ảnh: PV

Cùng với sự tăng trưởng về xuất khẩu, ngành sầu riêng Việt Nam đang chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy sản xuất. Ảnh: PV

Tại nhiều địa phương, nông dân bắt đầu thay đổi tập quán canh tác, chú trọng ghi chép nhật ký sản xuất, sử dụng phân bón hợp lý và kiểm soát chặt dư lượng hóa chất theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Cùng với đó, hệ thống mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói tiếp tục được hoàn thiện. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật của các nước nhập khẩu mà còn được xem như “tấm hộ chiếu” giúp nông sản Việt Nam khẳng định tính minh bạch và năng lực truy xuất nguồn gốc trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp cũng đẩy mạnh đầu tư vào kho lạnh, dây chuyền cấp đông, công nghệ bảo quản và chuyển đổi số chuỗi cung ứng nhằm nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng. Việc chuyển dịch sang mô hình sản xuất chất lượng cao sẽ giúp ngành sầu riêng Việt Nam giảm phụ thuộc vào xuất khẩu tiểu ngạch, nâng cao sức cạnh tranh và xây dựng thương hiệu bền vững hơn trong dài hạn.

Không chỉ mang lại nguồn thu lớn cho xuất khẩu, sầu riêng còn đang góp phần thay đổi diện mạo kinh tế nông thôn tại nhiều địa phương. Ảnh: PV

Không chỉ mang lại nguồn thu lớn cho xuất khẩu, sầu riêng còn đang góp phần thay đổi diện mạo kinh tế nông thôn tại nhiều địa phương. Ảnh: PV

Không chỉ mang lại nguồn thu lớn cho xuất khẩu, sầu riêng còn đang góp phần thay đổi diện mạo kinh tế nông thôn tại nhiều địa phương. Từ những vùng đất có thu nhập thấp, nhiều hộ dân đã vươn lên khá giả nhờ tham gia chuỗi sản xuất và xuất khẩu bài bản. Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, hành trình của trái sầu riêng Việt Nam không chỉ là câu chuyện về tăng trưởng thương mại, mà còn phản ánh năng lực thích ứng của nông nghiệp Việt Nam trước các tiêu chuẩn toàn cầu.

Từ một loại trái cây từng chủ yếu phụ thuộc vào mùa vụ và thị trường truyền thống, sầu riêng Việt Nam đang từng bước trở thành ngành hàng nông sản giá trị cao, có thương hiệu và có vị thế ngày càng rõ nét trên bản đồ xuất khẩu thế giới.

Quỳnh Dung

Nguồn Hà Nội Mới: https://hanoimoi.vn/sau-rieng-tu-trai-cay-tiem-nang-den-nganh-hang-ty-usd-750624.html