SCIC: Hành trình 20 năm phát triển và khát vọng vươn tầm thành Quỹ Đầu tư toàn cầu

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng phát biểu chỉ đạo tại sự kiện. Ảnh: Đức Tuân/VGP.

Chiều ngày 26/9, tại Hà Nội, Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) tổ chức Lễ đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất và kỷ niệm 20 năm hoạt động (2006-2026).

Sự kiện có sự tham dự của nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cùng các lãnh đạo bộ, ngành, địa phương, đánh dấu một cột mốc lịch sử trong tiến trình đổi mới phương thức quản lý vốn nhà nước tại Việt Nam.

TỪ QUYẾT SÁCH LỊCH SỬ ĐẾN NHỮNG CON SỐ ẤN TƯỢNG

Cách đây 20 năm, việc thành lập và đưa SCIC vào hoạt động năm 2006 được đánh giá là một quyết sách quan trọng của Đảng và Nhà nước, mở ra một phương thức mới trong quản lý và kinh doanh vốn nhà nước. Đây là bước đi cụ thể nhằm từng bước tách bạch chức năng quản lý nhà nước với chức năng đại diện chủ sở hữu và chức năng quản trị, điều hành doanh nghiệp.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh lần đầu tiên, một tổ chức kinh tế chuyên trách của nhà nước được giao tiếp nhận, thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu, cơ cấu lại đầu tư và kinh doanh vốn theo nguyên tắc thị trường. Điều này đánh dấu sự chuyển đổi chiến lược từ quản lý hành chính đơn thuần sang đầu tư, kinh doanh vốn một cách chuyên nghiệp, hiệu quả hơn.

Từ quy mô vốn ban đầu còn khiêm tốn, SCIC đã phải vừa xây dựng bộ máy, vừa thiết lập cơ chế hoạt động trong điều kiện chưa có nhiều tiền lệ. Trải qua hai thập kỷ kiên trì, với bản lĩnh và tinh thần đổi mới của tập thể lãnh đạo, cán bộ và người lao động, Tổng công ty đã không ngừng gia tăng giá trị danh mục đầu tư vốn nhà nước, bảo toàn và phát triển nguồn vốn, đóng góp đáng kể cho ngân sách quốc gia qua từng giai đoạn. Theo Phó Thủ tướng, công tác quản trị doanh nghiệp, quản trị rủi ro và minh bạch tài chính của SCIC luôn được chú trọng, ngày càng tiệm cận với các thông lệ quốc tế.

Ông Nguyễn Chí Thành, Chủ tịch Hội đồng thành viên SCIC, cho biết sau 20 năm, SCIC đã để lại dấu ấn rõ nét với các chỉ tiêu tài chính vượt trội, khẳng định hiệu quả trong bảo toàn, phát triển vốn và tạo nguồn thu cho ngân sách.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã trao Huân chương Lao động hạng Nhất tặng SCIC và trao Huân chương Lao động hạng Nhất và hạng Nhì tặng các đồng chí lãnh đạo SCIC. Ảnh: Đức Tuân/VGP.

Tính từ năm 2006 đến hết tháng 6/2026, SCIC đạt lợi nhuận trước thuế lũy kế 121.138 tỷ đồng, với tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu bình quân đạt 13,2% mỗi năm. Tổng nộp ngân sách nhà nước của SCIC đạt hơn 111.000 tỷ đồng, con số này gấp hơn 3 lần giá trị vốn nhà nước mà Tổng công ty đã tiếp nhận ban đầu. Đáng chú ý, năm 2025, lợi nhuận trước thuế hợp nhất của SCIC đạt gần 13.200 tỷ đồng, đưa Tổng công ty vào nhóm 5 doanh nghiệp dẫn đầu trong các tập đoàn, tổng công ty do Bộ Tài chính làm đại diện chủ sở hữu.

Cùng với việc hoàn thành xuất sắc nghĩa vụ nộp ngân sách, quy mô nguồn lực của SCIC liên tục được tích lũy và gia tăng mạnh mẽ. Đến hết tháng 6/2026, vốn chủ sở hữu của Tổng công ty đã đạt trên 70.000 tỷ đồng. Giá trị thị trường của danh mục đầu tư đạt khoảng 203.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 7,5 tỷ USD), đưa SCIC vững bước vào nhóm các doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam.

Trên trường quốc tế, vị thế của SCIC cũng được khẳng định mạnh mẽ khi được đưa vào danh sách các định chế đầu tư vốn nhà nước thuộc nhóm quỹ đầu tư quốc gia (SWF). Trong Báo cáo Sovereign Wealth Funds 2026 của IE University (Tây Ban Nha), SCIC được xếp hạng thứ 59 trong tổng số 109 quỹ đầu tư quốc gia trên thế giới về quy mô tài sản.

Đặc biệt, trong suốt quá trình hoạt động, SCIC đã tích cực tham gia vào nhiệm vụ sắp xếp, tái cơ cấu và chuyển dịch vốn nhà nước theo đúng chủ trương, định hướng. Cùng với việc củng cố các doanh nghiệp gặp khó khăn sau cổ phần hóa, Tổng công ty đã thực hiện chuyển nhượng vốn công khai, minh bạch theo quy định tại 1.070 doanh nghiệp. Trong số đó, SCIC đã bán hết vốn tại 966 doanh nghiệp, thu về tổng cộng gần 56.000 tỷ đồng, con số này cao gấp 4,1 lần so với giá vốn.

Trong bối cảnh cả nước có khoảng 5.000 doanh nghiệp nhà nước được sắp xếp, thoái vốn suốt 20 năm qua, riêng SCIC đã thực hiện tại hơn 1.000 doanh nghiệp. Kết quả này đã đóng góp quan trọng vào quá trình tái cơ cấu khu vực doanh nghiệp nhà nước, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân và thị trường tài chính, chứng khoán.

Song song với việc thoái vốn, SCIC từng bước mở rộng sang các hoạt động đầu tư mới vào các ngành, lĩnh vực then chốt, tạo động lực và sức lan tỏa sâu rộng cho nền kinh tế. Tính đến tháng 6/2026, Tổng công ty đã giải ngân 64.037 tỷ đồng vào các cơ hội mới và các doanh nghiệp giàu tiềm năng phát triển, mang lại hiệu quả cao.

Ông Nguyễn Chí Thành, Chủ tịch Hội đồng thành viên SCIC, chia sẻ về kết quả mà SCIC đạt được trong 20 năm qua. Ảnh: Đức Tuân/VGP.

Đặc biệt, SCIC đã thiết lập mạng lưới quan hệ hợp tác với hơn 40 định chế tài chính, tổ chức và quỹ đầu tư quốc gia có uy tín trên thế giới. Việc này đã bước đầu hình thành các kênh thu hút vốn quốc tế vững chắc để tăng cường đầu tư cho Việt Nam, mà minh chứng điển hình là việc thu hút 570 triệu USD giải ngân lũy kế thông qua Công ty cổ phần Đầu tư Việt Nam - Oman.

YÊU CẦU CHIẾN LƯỢC ĐỊNH HÌNH QUỸ ĐẦU TƯ QUỐC GIA

Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với trọng tâm xuyên suốt là nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, phát triển nhanh, bền vững, nâng cao sức chống chịu và năng lực cạnh tranh. Nhu cầu nguồn lực đầu tư cho kết cấu hạ tầng chiến lược, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và các ngành then chốt là rất khổng lồ.

Trong bối cảnh đó, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết theo yêu cầu cốt lõi theo Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị và Kết luận 18 của Trung ương, SCIC cần đổi mới mạnh mẽ, tái cơ cấu toàn diện mô hình hoạt động theo hướng kinh doanh vốn chuyên nghiệp, tiến tới hình thành Quỹ đầu tư quốc gia. Đây không chỉ là việc cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước mà còn là đòi hỏi khách quan của nền kinh tế.

Phó Thủ tướng đề nghị SCIC tập trung thực hiện 6 nhiệm vụ trọng tâm.

Một là, chủ động triển khai hiệu quả kế hoạch đầu tư.Thực hiện nghiêm túc Quyết định 1505 của Thủ tướng Chính phủ, gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026-2030. Ưu tiên huy động, giải ngân vốn vào các dự án trọng điểm quốc gia, phát huy vai trò vốn mồi để khơi thông nguồn lực đầu tư xã hội.

Hai là, hoàn thiện mô hình tổ chức.Khẩn trương tái định hình theo hướng Quỹ đầu tư quốc gia với chức năng kinh doanh vốn linh hoạt. Nghiên cứu đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù để SCIC chủ động, sáng tạo hoạt động theo nguyên tắc thị trường, không bị bó buộc bởi tư duy quản lý hành chính.

Bà là, áp dụng mô hình quản trị tiên tiến, xây dựng quản trị tài chính, quản trị rủi ro hiện đại gắn với chuẩn mực báo cáo quốc tế; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý danh mục và ra quyết định đầu tư.

Bốn là, mở rộng đầu tư chiến lược, nâng cao chất lượng đầu tư, tập trung vào các ngành công nghiệp nền tảng, công nghệ cao, năng lượng và hạ tầng. Mở rộng hợp tác sâu rộng với các định chế tài chính, quỹ đầu tư lớn toàn cầu.

Năm là, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút và giữ chân đội ngũ chuyên gia tài chính, đầu tư giỏi, có bản lĩnh và tầm nhìn để đáp ứng yêu cầu của một quỹ đầu tư tầm cỡ khu vực.

Sáu là, tăng cường kỷ luật tài chính, thực hành tiết kiệm, kiên quyết phòng chống tham nhũng, lãng phí, giữ vững bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng. Ảnh: Đức Tuân/VGP.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định: Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ sẽ tiếp tục quan tâm, hỗ trợ và chỉ đạo các bộ, ngành liên quan phối hợp chặt chẽ, tạo điều kiện thuận lợi để Tổng công ty phát triển đúng hướng, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao.

Tiếp thu các định hướng chỉ đạo, ông Nguyễn Quốc Huy, Tổng Giám đốc SCIC, cho biết bước sang thập kỷ thứ ba, SCIC đang đứng trước cơ hội chuyển đổi mang ý nghĩa lịch sử. Định hướng tái cơ cấu của SCIC sẽ tập trung nguồn lực vào ba hướng chính: phát triển các doanh nghiệp quy mô lớn; đầu tư vào các ngành then chốt (công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số); và đầu tư trực tiếp, hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước vươn ra nước ngoài, thực hiện M&A để làm chủ công nghệ lõi.

Tại buổi lễ, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã trao Huân chương Lao động hạng Nhất tặng SCIC và trao Huân chương Lao động hạng Nhất và hạng Nhì tặng cho ba cá nhân là các đồng chí lãnh đạo SCIC.