Siết chặt hoạt động liên kết giáo dục trong trường học

Học sinh Thành phố Hồ Chí Minh tham gia các hoạt động STEM. (Ảnh mang tính chất minh họa)

Điều khiến không ít phụ huynh băn khoăn không chỉ nằm ở tính cần thiết hay hiệu quả của các chương trình liên kết mà còn ở gánh nặng chi phí phát sinh, kéo theo nguy cơ làm suy giảm tính công bằng trong giáo dục công lập.

Trên thực tế, các chương trình liên kết được triển khai khá đa dạng, từ kỹ năng sống, giáo dục STEM, tăng cường tiếng Anh với giáo viên nước ngoài, tin học chuẩn quốc tế đến tư duy logic, năng khiếu… Mỗi khoản thu riêng lẻ chỉ vài chục đến vài trăm nghìn đồng mỗi tháng, song cộng dồn lại có thể lên đến cả triệu đồng. Với nhiều gia đình công nhân, lao động phổ thông, đây không phải là khoản chi nhỏ, nhất là trong bối cảnh đời sống còn nhiều khó khăn.

Điều đáng nói, dù được xác định là “tự nguyện”, song trên thực tế, không ít phụ huynh rơi vào thế khó. Khi không đăng ký cho con tham gia các tiết học liên kết, học sinh có thể bị tách khỏi lớp trong những khung giờ này để tự học, tự sinh hoạt riêng. Sự tách biệt ấy, dù vô tình hay hữu ý đều dễ tạo ra cảm giác lạc lõng cho các em, đồng thời đặt ra câu hỏi về sự bình đẳng trong môi trường giáo dục công lập - nơi lẽ ra mọi học sinh đều phải được thụ hưởng điều kiện học tập tương đồng.

Mới đây, qua kiểm tra việc tổ chức các hoạt động liên kết tại sáu cơ sở giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, nhìn chung các trường đã xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với đặc thù đơn vị, có lưu trữ hồ sơ pháp lý, hồ sơ nhân sự của các đối tác liên kết theo quy định. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra cũng chỉ ra không ít vấn đề đáng lưu ý: Tại một cơ sở giáo dục tiểu học, giáo viên của đơn vị liên kết giảng dạy kỹ năng sống chưa có đầy đủ chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm. Hai cơ sở giáo dục trung học cơ sở chưa thể hiện được hồ sơ đánh giá chuyên môn của Sở Giáo dục và Đào tạo, đồng thời chưa ban hành đầy đủ văn bản triển khai các yêu cầu về pháp lý liên quan đến chương trình nhà trường. Ở bậc trung học phổ thông, có cơ sở còn chậm triển khai “chương trình nhà trường” cho năm học 2025-2026.

Những bất cập này cho thấy, nếu không được quản lý chặt chẽ, hoạt động liên kết giáo dục rất dễ bị biến dạng, từ vai trò bổ trợ cho chương trình chính khóa chuyển thành xu hướng “dịch vụ hóa” trong trường học công lập. Nhận diện rõ nguy cơ đó, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều biện pháp nhằm siết chặt công tác quản lý, với quan điểm xử lý dứt điểm các đơn vị thực hiện không đúng quy định, kỷ luật nghiêm người đứng đầu nếu buông lỏng trách nhiệm. Thời gian tới, các trường học buộc phải công khai đầy đủ hoạt động liên kết trên cổng thông tin điện tử, đồng thời kết nối với cổng thông tin của sở để tăng cường giám sát, bảo đảm tính minh bạch.

Với quy mô khoảng 2,5 triệu học sinh và hơn 3.500 cơ sở giáo dục, ngành giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh là hệ thống lớn nhất cả nước, đồng thời cũng là nơi hoạt động liên kết giáo dục diễn ra sôi động nhất. Chính vì vậy, siết chặt quản lý không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn mang ý nghĩa lâu dài trong việc giữ vững bản chất của giáo dục công lập: Công bằng, lành mạnh và vì sự phát triển toàn diện của học sinh.

Hoạt động liên kết, nếu được tổ chức đúng quy định, minh bạch và thật sự tự nguyện sẽ là nguồn lực bổ trợ quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Nhưng nếu buông lỏng quản lý, để các khoản thu chồng chéo, thiếu kiểm soát, trường học rất dễ bị biến thành nơi “làm dịch vụ, thu tiền”, đi ngược lại mục tiêu nhân văn và công bằng mà giáo dục công lập hướng tới. Đây chính là ranh giới cần được nhận diện rõ và kiên quyết giữ vững.

Bài và ảnh: KHÁNH TRÌNH