Số ca bệnh tăng 191%, TP.HCM cảnh báo virus EV71

Tại buổi họp báo cung cấp thông tin tình hình kinh tế - xã hội TP.HCM chiều 2/4, bà Lê Hồng Nga, Phó giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), cho biết theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, tính đến hết ngày 30/3, toàn thành phố ghi nhận 9.107 trường hợp mắc tay chân miệng, tăng 191% so với cùng kỳ năm 2025.

Về diễn biến, sau nhiều tuần giảm liên tục giai đoạn đầu năm, từ đầu tháng 3 đến nay, số ca mắc hàng tuần có xu hướng tăng trở lại. Riêng tuần 13, toàn thành phố ghi nhận 940 ca mắc mới, tăng khoảng 43% so với trung bình 4 tuần trước đó.

Bệnh chủ yếu xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi và đã ghi nhận một số trường hợp không qua khỏi. Theo quy luật hàng năm, tay chân miệng thường gia tăng vào tháng 3, giảm vào khoảng tháng 5-6, sau đó tăng trở lại vào tháng 9-10.

Đáng lưu ý, năm nay hệ thống giám sát ghi nhận sự quay trở lại của virus Enterovirus 71 (EV71) – tác nhân từng gây ra các đợt dịch lớn tại TP.HCM vào các năm 2011, 2018 và gần nhất là năm 2023.

Theo bà Nga, virus EV71 có độc lực cao, lây lan nhanh và có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm khiến trẻ không qua khỏi. Trong những năm mà tác nhân gây bệnh không phải EV71 hoặc Coxsackie A16, hầu như không ghi nhận ca không qua khỏi.

Trước tình hình này, TP.HCM đã tăng cường các biện pháp phòng chống dịch. Công tác phòng bệnh, đặc biệt tại các trường mầm non, nhà trẻ và nhóm trẻ gia đình, nơi tập trung đối tượng nguy cơ cao được siết chặt.

Sở Y tế đã ban hành văn bản gửi Sở Giáo dục và Đào tạo, yêu cầu tăng cường phối hợp trong toàn hệ thống giáo dục mầm non, tập trung phát hiện sớm trẻ bệnh thông qua kiểm tra sức khỏe hàng ngày, theo dõi nguyên nhân nghỉ học.

"Khi phát hiện trẻ mắc bệnh, giáo viên phải báo ngay cho trạm y tế để kịp thời xử lý, điều tra, khoanh vùng và khử khuẩn", bà Nga nói

Ngành y tế nhấn mạnh vệ sinh cá nhân và môi trường là biện pháp quan trọng hàng đầu. Do bệnh lây từ người sang người, cần tập thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng cho trẻ, giáo viên và người chăm sóc.

Đồng thời, cần thường xuyên vệ sinh môi trường, lau chùi các bề mặt tiếp xúc bằng các chất tẩy rửa thông thường, làm sạch và ngâm rửa đồ chơi, vật dụng của trẻ.

Bên cạnh đó, hệ thống y tế cơ sở được tăng cường giám sát dịch tễ, tập huấn và củng cố năng lực nhằm phát hiện sớm, xử lý kịp thời các ổ dịch. Dữ liệu ca bệnh được theo dõi hàng tuần đến từng địa phương để kịp thời cảnh báo và hỗ trợ ứng phó.

Bà Nga khuyến cáo phụ huynh chủ động phòng bệnh cho trẻ. Khi phát hiện trẻ mắc bệnh, cần theo dõi sát và đưa đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn. Khoảng 80% trường hợp có thể điều trị tại nhà, nhưng cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu chuyển nặng như giật mình, sốt cao khó hạ để đưa trẻ đến bệnh viện kịp thời.

Trẻ mắc bệnh phải được cách ly, nghỉ học và hạn chế tiếp xúc với trẻ khác. Theo quy định của Bộ Y tế, trẻ bị tay chân miệng phải nghỉ học 10 ngày kể từ khi khởi phát triệu chứng.

Đối với bệnh não mô cầu, đây là bệnh truyền nhiễm vẫn lưu hành tại TP.HCM với số ca rải rác hàng năm. Từ đầu năm đến nay, thành phố ghi nhận 6 trường hợp, không hình thành ổ dịch.

"Các bệnh nhân đều là thanh thiếu niên, đã hồi phục và không có ca không qua khỏi", bà Nga nhấn mạnh.

Não mô cầu lây qua đường hô hấp, chủ yếu trong nhóm người tiếp xúc gần như sống chung nhà, học chung lớp. Bệnh đã có vắc xin phòng ngừa nên người dân có thể chủ động tiêm chủng.

Ngành y tế khuyến cáo người có triệu chứng nghi ngờ cần đi khám sớm do bệnh có thể diễn tiến nhanh. Người tiếp xúc gần với ca bệnh cần uống kháng sinh dự phòng theo chỉ định của nhân viên y tế. Các biện pháp phòng bệnh chung như rửa tay, giữ vệ sinh cá nhân vẫn cần được duy trì thường xuyên.

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do nhóm virus đường ruột gây ra, phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71). Bệnh đặc trưng bởi tình trạng sốt, loét miệng và phát ban dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, mông. Khác với các chủng thông thường, EV71 có khả năng tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, gây ra các biến chứng kịch tính như viêm não, phù phổi cấp hoặc suy tim chỉ sau vài giờ khởi phát.

Về mặt điều trị, hiện nay y học vẫn chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu, do đó nguyên tắc cốt lõi là điều trị triệu chứng, hạ sốt và bù nước kịp thời. Việc phân độ lâm sàng từ nhẹ (độ 1) đến nặng (độ 4) đóng vai trò sống còn trong công tác sàng lọc. Trong đó, các dấu hiệu như sốt cao khó hạ, nôn ói nhiều hoặc giật mình chới với khi bắt đầu ngủ là những tín hiệu "báo động đỏ" cho thấy hệ thần kinh bắt đầu bị tấn công, lúc này, trẻ phải được can thiệp y tế khẩn cấp tại các bệnh viện chuyên khoa.

Nguyễn Thuận