Số ca HIV nhập viện ở TP.HCM tăng 48%, BS chỉ ra 1 đường lây phức tạp

Bệnh nhân HIV nhập viện khi đã ở giai đoạn muộn. Ảnh minh hoạ: Duy Hiệu.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thành Dũng, Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM, HIV vẫn là một vấn đề cần được nhìn nhận trong bối cảnh dịch HIV có nhiều thay đổi.

Trong giai đoạn 2022-2025, số ca HIV nhập viện tại bệnh viện tăng 48%. Phần lớn người bệnh được tiếp nhận khi tình trạng đã nặng hoặc bệnh tiến triển muộn, kèm các nhiễm trùng cơ hội như lao, viêm phổi do Pneumocystis jirovecii (PCP) và nhiễm nấm xâm lấn.

Việt Nam có khoảng 252.000 người nhiễm HIV

Bác sĩ Dũng cho hay, trên phạm vi toàn cầu, tình hình HIV đã có nhiều chuyển biến tích cực. Số ca nhiễm mới đã giảm 42%, trong khi số người không qua khỏi do HIV giảm 57%.

Tại Việt Nam, hiện còn khoảng 252.000 người nhiễm HIV. Số ca nhiễm mới cũng giảm hơn 40%. Số bệnh nhân HIV điều trị tại bệnh viện có xu hướng giảm theo các số liệu chung của quốc gia.

Dù vậy, tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM, mỗi năm vẫn ghi nhận khoảng 5-10 trường hợp người bệnh HIV không qua khỏi tại viện. Những trường hợp này phần lớn đến bệnh viện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, xuất hiện các biến chứng hoặc nhiễm trùng cơ hội nặng.

Thực tế này cho thấy dù số ca nhiễm HIV mới đang có xu hướng giảm, việc phát hiện bệnh sớm và đưa người nhiễm vào điều trị vẫn là thách thức.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thành Dũng, Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM báo cáo về bệnh HIV. Ảnh: Nguyễn Thuận.

Hiện nay, theo bác sĩ Dũng, khoảng 80% người nhiễm HIV biết tình trạng của mình, 87% được điều trị và 79% đạt tải lượng virus thấp. Cả ba tỷ lệ này đều chưa đạt mục tiêu 95-95-95.

Mục tiêu này hướng đến việc 95% người nhiễm HIV biết tình trạng của mình; 95% trong số những người biết tình trạng được điều trị bằng thuốc kháng virus và 95% người được điều trị đạt tải lượng virus thấp.

Bác sĩ Dũng phân tích thêm, nếu lấy tỷ lệ người được điều trị kết hợp với tỷ lệ đạt tải lượng virus thấp, kết quả chỉ khoảng 68%. Điều này cho thấy vẫn còn một tỷ lệ đáng kể người nhiễm HIV chưa được điều trị hoặc chưa kiểm soát tốt tải lượng virus.

Khoảng cách này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh mà còn đặt ra thách thức đối với mục tiêu kiểm soát lây truyền HIV trong cộng đồng.

Một vấn đề khác là nguồn lực dành cho phát hiện HIV sớm và đưa người bệnh vào điều trị sớm không còn được hỗ trợ như trước. Trong khi đó, điều trị HIV hiện đã được bảo hiểm y tế chi trả.

Theo bác sĩ Dũng, việc giảm nguồn lực cho phát hiện sớm có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận xét nghiệm và điều trị của người nhiễm HIV. Đây cũng là một trong những yếu tố cần được quan tâm nếu muốn thu hẹp khoảng cách với mục tiêu 95-95-95.

HIV có xu hướng tăng ở nhóm MSM

Liên quan đến tình hình HIV trong nhóm MSM (nam quan hệ tình dục đồng giới), bác sĩ Dương Lê Trung, khoa Lâm sàng 3, Bệnh viện Da liễu TP.HCM, cho biết theo các tài liệu và báo cáo ông tiếp cận, tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm này có xu hướng tăng và cao hơn so với dân số chung.

Theo bác sĩ Trung, HIV là bệnh lây truyền qua đường tình dục và có thể lây nhiễm ở cả nam và nữ, trong đó có nhóm MSM. Con đường lây truyền không chỉ giới hạn ở các hình thức quan hệ tình dục truyền thống. Quan hệ qua đường miệng và hậu môn cũng có thể tạo điều kiện để HIV lây truyền.

Bác sĩ Dương Lê Trung đang tư vấn cho bệnh nhân. Ảnh: BVCC.

Đặc biệt, quan hệ qua đường hậu môn có thể gây tổn thương niêm mạc nhiều hơn. Những tổn thương này tạo điều kiện thuận lợi cho virus và các tác nhân gây bệnh xâm nhập, đồng thời làm tăng nguy cơ lây truyền các bệnh lây truyền qua đường tình dục, trong đó có HIV.

Một vấn đề được bác sĩ Trung đặc biệt lưu ý là tâm lý chủ quan của một số người khi sử dụng PrEP, tức thuốc dự phòng trước phơi nhiễm HIV.

Do PrEP có hiệu quả cao trong dự phòng HIV khi được sử dụng đúng phác đồ, một số người có thể cho rằng mình đã được bảo vệ và từ đó quan hệ với nhiều bạn tình hoặc không sử dụng bao cao su.

Theo bác sĩ, tình trạng này không hiếm gặp trong thực tế khám bệnh. Khi sử dụng PrEP đúng phác đồ, uống thuốc đều đặn và đúng giờ, người dùng có khả năng được bảo vệ cao trước HIV.

"PrEP không bảo vệ tuyệt đối và quan trọng hơn, thuốc chỉ có tác dụng dự phòng HIV", bác sĩ Trung nhấn mạnh.

Trong khi đó, còn nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục khác có thể gây biến chứng và hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Do đó, người sử dụng PrEP vẫn cần duy trì các biện pháp phòng bệnh khác, trong đó có sử dụng bao cao su và tình dục an toàn.

Tình dục an toàn không chỉ giúp giảm nguy cơ HIV mà còn góp phần phòng ngừa nhiều bệnh khác như giang mai, lậu, sùi mào gà và các bệnh lây truyền khác.

Bác sĩ Trung khuyến cáo người có nguy cơ nhiễm HIV cần chủ động xét nghiệm, tiếp cận các biện pháp dự phòng phù hợp và duy trì tình dục an toàn. Việc phát hiện HIV sớm, điều trị sớm và kiểm soát tốt tải lượng virus không chỉ giúp người bệnh duy trì sức khỏe mà còn góp phần giảm nguy cơ lây truyền HIV trong cộng đồng.