Sở GD&ĐT ra đề kiểm tra chung: Kỳ vọng dần bỏ được các kỳ thi lớn trên toàn quốc

Thông tư số 89 Bộ GD&ĐT vừa ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung về đánh giá học sinh tiểu học và học sinh THCS, THPT. Tuy những nội dung sửa đổi không nhiều nhưng đã làm thay đổi cơ bản quan điểm về đánh giá học sinh hướng tới người học, về phương thức quản lý dữ liệu và các quyết định liên quan tới quản trị số nhà trường.

Hai nội dung quan trọng của thông tư này chính là: Chuyển từ học bạ giấy sang học bạ số và Bộ GD&ĐT giao sở GD&ĐT chủ trì xây dựng, thẩm định, cung cấp đề kiểm tra định kì chung cho các cơ sở giáo dục trên địa bàn đối với học sinh cuối cấp lớp 5, lớp 9 và lớp 12.

Dữ liệu giúp nhận diện học sinh sa sút

Số hóa dữ liệu đánh giá học sinh không đơn thuần là chuyển điểm số, học bạ hay bài kiểm tra từ dữ liệu giấy lên máy tính. Giá trị cốt lõi là biến dữ liệu đánh giá truyền thống thành thông tin số, phục vụ việc học tập của học sinh.

Đây là chuyển biến quan điểm và phương pháp hết sức tiến bộ của thông tư. Bản chất là coi trọng đánh giá thực chất kết quả học tập học sinh. Nghĩa là dồn sức cho đánh giá học tập của học sinh ngay ở lớp, ở trường.

Đánh giá ở lớp rất quan trọng, thường xuyên diễn kiểm tra, hướng dẫn học sinh. Đánh giá ở lớp học chủ yếu phục vụ việc theo dõi, phản hồi và cải thiện quá trình học tập của từng học sinh. Trong lý luận đánh giá, người ta gọi là loại hình đánh giá này là điều chỉnh và phát triển người học.

Quy định Sở GD&ĐT ra đề kiểm tra, đánh giá cuối kỳ, cuối năm học đối với học sinh cuối cấp có hiệu lực từ 1/12 năm nay.

Ngoài ra, còn nhằm hiểu đúng hơn về tính chính xác, sự tiến bộ của từng học sinh. Không chỉ biết học sinh đạt bao nhiêu điểm, giáo viên còn có thể theo dõi sự tiến bộ theo thời gian, năng lực đã hình thành, kiến thức còn thiếu và những khó khăn cần hỗ trợ. Nhờ đó, đánh giá chuyển từ ghi nhận kết quả sang thúc đẩy sự phát triển của người học.

Phát hiện sớm và can thiệp kịp thời học sinh sa sút, lớp học có kết quả bất thường để hỗ trợ về học tập. Nhà trường có thể tổ chức phụ đạo, tư vấn, điều chỉnh phương pháp dạy học trước khi vấn đề trở nên nghiêm trọng.

Khi kết quả đánh giá được tổng hợp theo môn học, lớp học, khối lớp và mục tiêu cần đạt, tổ chuyên môn hay giáo viên có thể xác định nội dung cần điều chỉnh, chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy và đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp, nâng cao chất lượng dạy học.

Giáo viên, phụ huynh làm sai lệch kết quả

Đánh giá học sinh trên lớp có nhiều ưu điểm nhưng vừa qua vẫn có tình trạng, nhà trường không thể làm được một cách thực chất. Có nhiều nguyên nhân, trong đó giáo viên và cha mẹ học sinh đã làm sai lệch kết quả, dẫn đến kết quả không phản ánh đúng năng lực học sinh. Một điểm quan trọng, dữ liệu số chỉ có giá trị khi đúng, đủ, nhất quán, được diễn giải đúng.

Dữ liệu đánh giá học tập và giáo dục học sinh được chuẩn hóa quy mô cấp địa phương và quốc gia, với độ chính xác cao về đo lường và gia tăng giá trị liên thông, sẽ làm cơ sở tin cậy cho việc xét tuyển, hạn chế thi tuyển ở các kỳ thi tốt nghiệp và chuyển bậc học và cấp học phổ thông.

Theo quy định mới, Sở GD&ĐT có trách nhiệm ra đề thi theo cấu trúc của Bộ GD&ĐT, tổ chức vào cuối kỳ hay cuối năm ở các lớp 5, 9 và 12. Bài kiểm tra đánh giá định kỳ, thực chất là bài thi cấp độ nhỏ, định lượng và theo chuẩn.

Nhưng cấu trúc đề thi phải đo lường được theo 4 mức độ: Hiểu - Biết - Vận dụng - Vận dụng cao. Với quy định mới này chúng ta tin tưởng sẽ dần bỏ được các kỳ thi theo quy mô lớn cả nước, vốn đầy áp lực, thiếu công bằng, khách quan.

Đánh giá qua thi quy mô nhỏ cấp tỉnh, thành phố chủ yếu phục vụ việc đo lường, so sánh và quản lý chất lượng giáo dục ở phạm vi địa phương. Trong khi đánh giá ở lớp học chủ yếu phục vụ việc theo dõi, phản hồi và cải thiện quá trình học tập của từng học sinh. Vì vậy, một hệ thống đánh giá hiệu quả cần phối hợp hài hòa hai hình thức, tránh phụ thuộc quá mức vào kết quả thi quy mô nhỏ và chú trọng vai trò của đánh giá thường xuyên trong lớp học.

Số hóa trong đánh giá sau đó cần chuyển sang đồng bộ số hóa trong quản trị nhà trường. Khi dữ liệu đánh giá được thu thập, chuẩn hóa, kết nối và phân tích có hệ thống, nhà trường có thể chuyển từ quản lý dựa nhiều vào kinh nghiệm, báo cáo định kỳ sang quản trị dựa trên minh chứng, chủ động phát hiện vấn đề để giải quyết.

Khi đó, sẽ giảm công việc hành chính, tăng thời gian chuyên môn. Tự động hóa việc tổng hợp điểm, lập báo cáo, theo dõi tiến độ và tạo cảnh báo có thể giảm thao tác lặp lại, hạn chế sai sót nhập liệu và giúp giáo viên dành nhiều thời gian hơn cho phản hồi, hỗ trợ học sinh.

Ban giám hiệu, giáo viên, học sinh và phụ huynh có thể tiếp cận những thông tin phù hợp với vai trò của mình. Việc trao đổi về kết quả, sự tiến bộ và kế hoạch hỗ trợ có cơ sở rõ ràng hơn, thay vì chỉ dựa vào nhận xét chung hoặc những thời điểm đánh giá riêng lẻ.

Thay đổi lớn nhất không nằm ở phần mềm ứng dụng, mà ở cách nhà trường nhìn nhận vấn đề, phân công trách nhiệm, ra quyết định và chịu trách nhiệm về chất lượng học tập.

Tuy nhiên, thu thập dữ liệu thôi chưa đủ, dữ liệu cần được đưa trở lại cho giáo viên và cán bộ quản lý để sử dụng trong thực tiễn. Từ quản lý hồ sơ sang quản trị bằng dữ liệu.

Khi số hóa có hệ thống. Nhà trường hình thành nguồn dữ liệu thống nhất, theo dõi được kết quả và tiến bộ của học sinh theo thời gian.

Để triển khai thành công quy định mới, nhà trường cần xây dựng mô hình quản trị tích hợp bao gồm: Lãnh đạo có mục tiêu và trách nhiệm giải trình; quy trình chuyên môn chuẩn hóa; dữ liệu số chính xác, an toàn, có thể truy xuất; giám sát bằng minh chứng...

Do đó, phải lấy chất lượng đánh giá, hiệu quả quản trị và sự tiến bộ của học sinh làm thước đo thành công. Khi hiệu trưởng tổ chức được sự phối hợp giữa con người, quy trình, công nghệ và trách nhiệm giải trình, quy định của thông tư sẽ đi vào thực chất, thay vì chỉ tạo thêm một lớp thủ tục hành chính mới.