Số hóa di sản - đánh thức lịch sử trong kỷ nguyên số
Trống đồng, tượng Phật nghìn năm, sắc phong cổ không thể mãi nằm sau tủ kính. Trong chuyển đổi số quốc gia, hàng trăm nghìn hiện vật, gồm nhiều bảo vật quốc gia, cần được số hóa, lưu trữ an toàn và khai thác hiệu quả.
Biến đổi khí hậu, thời gian và cả những rủi ro khó lường khiến việc tạo lập bản sao số, trở thành một giải pháp bảo tồn bền vững. Số hóa không đơn thuần là chụp ảnh hay lưu hồ sơ điện tử. Đó là quá trình quét 3D, xây dựng dữ liệu số, chuẩn hóa thông tin, tạo lập cơ sở dữ liệu liên thông, để mỗi hiện vật có thể tồn tại song song trong cả không gian thực và không gian số.
Với một số công nghệ mới như thực tế tăng cường gắn với thế giới thực, còn mang đến những trải nghiệm độc đáo hơn.
Anh Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Sản phẩm công nghệ XR, Viettel High Tech, cho biết: “Công nghệ thực tế tăng cường (AR) hiện đã quen thuộc, nhưng chúng tôi phát triển giải pháp gắn chặt với không gian thực. Hệ thống số dựng toàn bộ bản đồ không gian, cho phép đặt các lớp thông tin ảo lên môi trường thực, kể cả với không gian lớn. Khi người dùng trải nghiệm từng hiện vật, mỗi hiện vật được tích hợp hình ảnh, video minh họa và mô hình 3D, tạo mạch trải nghiệm liền mạch, trực quan.”
Tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, nhiều hiện vật đã được quét 3D với độ chính xác cao, cho phép tái hiện từng hoa văn, vết khắc nhỏ nhất. Người xem có thể phóng to, xoay nhiều góc độ, điều mà trưng bày truyền thống không thể đáp ứng.
Bà Nguyễn Thị Thu Hoan, Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, chia sẻ: “Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đã và đang ứng dụng AI, công nghệ hologram; đồng thời tiếp tục mở rộng với các tài liệu, hiện vật khác nhằm phát huy tối đa giá trị di sản đến công chúng. Với khối hiện vật lưu giữ trong kho, bảo tàng thường xuyên tư liệu hóa, bổ sung thông tin để làm giàu, làm sâu giá trị, bảo đảm sản phẩm giới thiệu vừa khoa học, chính xác, vừa hấp dẫn. Công tác chuẩn bị cho ứng dụng công nghệ được thực hiện liên tục hằng ngày, hằng tháng, hằng năm.”
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, việc các bảo tàng chủ động xây dựng cơ sở dữ liệu mở, liên thông với hệ thống dữ liệu văn hóa là bước đi quan trọng, góp phần hình thành hệ sinh thái di sản số của Việt Nam.
Tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, mỗi hiện vật đang được trao thêm một “đời sống” mới, đời sống trong không gian số. Và ở đó, lịch sử không chỉ được lưu giữ, mà còn được tiếp nối.
