Sớm đưa vào sử dụng hàng chục nghìn mét vuông nhà kinh doanh dịch vụ bị bỏ hoang Bài 2: Vừa thiệt hại kinh tế, vừa mất mỹ quan khu đô thị

Kinh doanh trà đá trước các ki ốt tầng 1 của tòa N9, Khu tái định cư Đồng Tàu (phường Hoàng Mai). Ảnh: Kim Vũ

Nhiều hệ lụy hiện hữu

Tầng 1 của các tòa nhà tái định cư vốn được ví như bộ mặt, phần hồn của một khu đô thị - nơi diễn ra các hoạt động giao thương, sinh hoạt cộng đồng, góp phần tạo nên nhịp sống sôi động và tiện nghi cho cư dân. Tuy nhiên, tại Hà Nội, hàng chục nghìn mét vuông nhà kinh doanh dịch vụ tại các tòa tái định cư lại đang trong cảnh im lìm nhiều năm. Thực trạng này không chỉ làm suy giảm chất lượng sống của cư dân mà còn khiến giá trị bất động sản của chính các tòa nhà bị hạ thấp.

Chị Phạm Thị Xuyến, ở tòa C10 Khu nhà ở Xuân La (phường Tây Hồ) cho biết: “Trước đây, diện tích kinh doanh dịch vụ luôn nhộn nhịp người mua, kẻ bán. Tuy nhiên, từ khi diện tích này bị bỏ trống, đóng kín và xuống cấp, không gian trở nên đìu hiu, vắng người qua lại, khiến diện mạo tòa nhà ngày càng nhếch nhác”.

Tại nhiều khu tái định cư, việc thiếu vắng các cửa hàng tiện ích, siêu thị mini và dịch vụ thiết yếu buộc người dân phải di chuyển xa hơn để mua sắm. Điều này không chỉ gây bất tiện mà còn làm suy giảm tính kết nối của không gian sống. Đáng lo ngại, do bị bỏ hoang kéo dài, nhiều khu vực xuất hiện tình trạng ẩm mốc, rác thải tích tụ, nước đọng… tạo môi trường cho côn trùng, vi khuẩn phát triển, làm gia tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Vào những ngày mưa bão, nồm ẩm, mùi hôi càng thêm nồng nặc, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sức khỏe của cư dân.

Một khu dân cư thiếu dịch vụ và không gian sinh hoạt cộng đồng khó có thể duy trì sức hút lâu dài. Điều này tác động trực tiếp đến giá trị bất động sản và triển vọng phát triển khu vực. Trưởng ban Quản trị tòa N3B (Khu đô thị N2 Trung Hòa - Nhân Chính) Nguyễn Văn Mạnh chia sẻ: “Nhìn hơn 200m² ki ốt kinh doanh dịch vụ tại tòa nhà bỏ trống nhiều năm, cư dân chúng tôi rất xót xa. Trong khi đó, khu đô thị lại thiếu chợ dân sinh, siêu thị và nhiều dịch vụ thiết yếu khác. Chúng tôi đã nhiều lần kiến nghị chính quyền địa phương, đơn vị quản lý tòa nhà sớm tổ chức đấu giá quyền thuê để đưa diện tích này vào sử dụng, tránh lãng phí, tăng nguồn thu ngân sách, nhưng đến nay vẫn thấy... để hoang”.

Trong khi tầng 1 tại các tòa nhà tái định cư bị bỏ hoang thì ở các chung cư thương mại, tầng 1 lại là “điểm vàng” với giá trị khai thác cao. Sự đối lập này cho thấy rõ khoảng trống trong khai thác và quản lý tài sản công. Trao đổi về vấn đề này với phóng viên, kiến trúc sư Trần Huy Ánh (Hội Kiến trúc sư Hà Nội) nhấn mạnh, để xảy ra tình trạng bỏ hoang lãng phí hàng chục nghìn mét vuông diện tích kinh doanh dịch vụ tại tầng 1 các tòa tái định cư trong nhiều năm là trách nhiệm của các cơ quan quản lý tài sản công này. Điều đó thể hiện sự thờ ơ, vô cảm của các cơ quan chức năng, gây ra sự lãng phí lớn đối với tài sản công do Nhà nước quản lý và cần phải nhanh chóng có sự thay đổi.

Thách thức cho công tác quản lý

Diện tích kinh doanh dịch vụ bỏ trống nhiều năm đã và đang xuống cấp không chỉ làm mất mỹ quan, mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh chung của cả khu vực, đặt ra nhiều thách thức cho chính quyền địa phương và đơn vị quản lý, vận hành tòa nhà.

Vấn đề nhức nhối đầu tiên là vệ sinh môi trường. Theo thiết kế, ki ốt được sử dụng cho mục đích kinh doanh nhưng trên thực tế, nhiều khu vực do bị bỏ hoang đã trở thành điểm tập kết rác tự phát, thậm chí là nơi phóng uế, gây ô nhiễm. Dù một số địa phương đã tổ chức dọn dẹp, huy động nhân lực và chi phí xử lý, nhưng tình trạng vi phạm vẫn tái diễn.

Trao đổi với đơn vị quản lý, vận hành các tòa nhà tái định cư, phóng viên nhận thấy rõ những khó khăn, bế tắc. Tổ trưởng Tổ Quản lý nhà Khu tái định cư Đồng Tàu (phường Hoàng Mai) Nguyễn Quang Tiến cho biết: “Mặc dù chúng tôi đã huy động bảo vệ tuần tra thường xuyên quanh diện tích kinh doanh dịch vụ đang bỏ trống tại các tòa N1, N9, N10, thậm chí đã rào tôn, căng dây thép chống tái lấn chiếm cũng như cảnh báo cấm đổ rác, phế thải, nhưng không gian trước các ki ốt tòa N9, N10 vẫn liên tục bị người dân xả rác, gây ô nhiễm nghiêm trọng”.

Bên cạnh những bất cập về vệ sinh, tình trạng mất an ninh trật tự cũng là nỗi ám ảnh với cư dân sống tại các tòa nhà tái định cư có diện tích tầng 1 bị bỏ hoang. Trưởng ban Quản trị tòa N3B (Khu đô thị N2 Trung Hòa - Nhân Chính) Nguyễn Văn Mạnh cho biết, thời điểm cửa chính của diện tích kinh doanh dịch vụ tầng 1 tòa nhà bị hỏng chưa kịp sửa, nơi đây từng trở thành điểm tụ tập của các đối tượng nghiện, trộm cắp. Việc này ảnh hưởng không nhỏ đến tình hình an ninh trật tự, công tác quản lý, vận hành tòa nhà, khiến cư dân rất lo lắng.

“Nếu diện tích kinh doanh dịch vụ này tiếp tục bị bỏ trống, công tác quản lý của đơn vị vận hành tòa nhà cũng như Ban Quản trị tòa nhà chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng. Chỉ khi nào diện tích này được đưa vào sử dụng, khi đó việc quản lý mới đỡ vất vả”, ông Nguyễn Văn Mạnh chia sẻ.

Tình trạng chiếm dụng mặt trước của các ki ốt tầng 1 đang đóng cửa cũng diễn ra khá phổ biến, gây khó khăn cho công tác quản lý tại địa phương. Quan sát tại nhà N13, N14, N16, N02 Khu tái định cư Dịch Vọng (phường Cầu Giấy), phóng viên nhận thấy đã hình thành những mẹt hàng hóa, thậm chí quầy hàng bán rau, thịt ở trước cửa các ki ốt bỏ hoang và việc kinh doanh diễn ra tấp nập mỗi ngày.

Tại một số tòa nhà Khu tái định cư Đền Lừ (phường Tương Mai), sau mỗi “phiên chợ” do các hộ kinh doanh nhỏ lẻ tự chiếm dụng chỗ ngồi trước các ki ốt tầng 1, những đống rác to, nhỏ lại xuất hiện dưới chân các tòa tái định cư, vừa mất mỹ quan, vừa ô nhiễm môi trường. Tổ trưởng Tổ Quản lý nhà Khu tái định cư Đền Lừ thuộc Xí nghiệp Quản lý dịch vụ và Khai thác khu đô thị (Công ty TNHH một thành viên Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội) Bùi Quang Ngà chia sẻ: “Hiện nay, phần lớn diện tích kinh doanh dịch vụ bỏ trống của 8 tòa nhà chúng tôi quản lý đều đã xuống cấp nghiêm trọng. Sau khi thu hồi diện tích cho thuê, các cá nhân, tập thể lại cố tình lấn chiếm không gian liền kề để bày bán, kinh doanh hàng hóa, gây áp lực lớn cho công tác quản lý của tổ. Không còn cách nào khác, ngoài việc lập hàng rào kín ki ốt chống lấn chiếm, tổ phân công anh em bảo vệ tuần tra hằng ngày nhằm kịp thời phát hiện vi phạm”.

Trao đổi với phóng viên, đại diện một số địa phương bày tỏ những khó khăn khi xử lý những bất cập xảy ra do tình trạng để hoang các diện tích tầng 1 nói trên. Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Yên Hòa Phan Thị Hải Yến cho biết, từ nhiều tháng nay, UBND phường đã nhiều lần tổ chức dọn dẹp rác thải tồn đọng dưới chân các tòa nhà tái định cư ở Khu đô thị Nam Trung Yên hay Trung Hòa - Nhân Chính nhằm bảo đảm vệ sinh môi trường cho người dân sống trong khu vực. Việc huy động nhân lực rất tốn kém chi phí, thời gian nhưng chỉ được một thời gian, rác thải lại tiếp tục tích tụ.

“Việc để trống diện tích kinh doanh dịch vụ lâu ngày ảnh hưởng nghiêm trọng đến cảnh quan môi trường, gây lãng phí khiến dân cư bức xúc kéo dài. UBND phường đã nhiều lần đề nghị đơn vị quản lý các tòa nhà tái định cư sớm có phương án xử lý nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết”, bà Phan Thị Hải Yến nói.

Bên cạnh các hệ lụy trên, diện tích kinh doanh dịch vụ tại các tòa nhà tái định cư xuống cấp đã tạo áp lực về kinh phí sửa chữa cho đơn vị được giao quản lý. Nếu không được bảo trì kịp thời, nhiều hạng mục có thể hư hỏng nghiêm trọng, làm tăng chi phí khắc phục sau này.

(Còn nữa)