Starlink giúp Việt Nam phát triển nền kinh tế tầm thấp và thu hút các tập đoàn quốc tế

Việt Nam vừa chính thức cho phép triển khai dịch vụ internet vệ tinh Starlink và cấp phép xây dựng 4 trạm mặt đất (gateway) tại Phú Thọ, Đà Nẵng, TP.HCM. Đây là lần đầu tiên một hệ thống internet vệ tinh quỹ đạo thấp quy mô toàn cầu được triển khai hợp pháp tại Việt Nam.

Sự kiện này không chỉ đơn thuần là bổ sung một nhà cung cấp internet mới, mà còn có ý nghĩa chiến lược với hạ tầng số quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới phát triển nền kinh tế số, nền kinh tế tầm thấp và thu hút đầu tư công nghệ cao từ các tập đoàn đa quốc gia.

Gateway là gì và sử dụng internet vệ tinh Starlink như thế nào?

Gateway là trạm kết nối trung gian giữa hai mạng khác nhau, cho phép dữ liệu đi từ mạng này sang mạng khác. Trong trường hợp của internet vệ tinh như Starlink, gateway là trạm mặt đất kết nối các vệ tinh trên không với internet cáp quang trên mặt đất. Hiểu đơn giản, gateway giống như một “cửa ra, cửa vào” của dữ liệu giữa mạng vệ tinh và internet toàn cầu. Nếu không có gateway, vệ tinh không thể đưa dữ liệu từ thiết bị người dùng xuống internet trên mặt đất và ngược lại.

Theo giấy phép được Cục Tần số vô tuyến điện - Bộ Khoa học và Công nghệ cấp, công ty Starlink Services Việt Nam được sử dụng tần số và đặt thiết bị vô tuyến điện cho dịch vụ cố định qua vệ tinh tại phường Liên Chiểu 2 (Đà Nẵng), xã Bình Nguyên (Phú Thọ), phường Tăng Nhơn Phú và phường Tân Thuận (TP.HCM). Việc đặt các trạm gateway tại 3 vị trí chiến lược này giúp tối ưu hóa vùng phủ, giảm độ trễ và đảm bảo dịch vụ ổn định cho người dùng trên cả nước.

Để sử dụng internet vệ tinh Starlink, người dùng cần một ăng ten đặc biệt, thường gọi là dish, được lắp đặt ở vị trí có tầm nhìn trực tiếp ra bầu trời. Khi bật thiết bị, quá trình kết nối diễn ra như sau:

- Ăng ten tự động tìm và liên kết với vệ tinh Starlink gần nhất.

- Khi vệ tinh bay đến vị trí phù hợp, ăng ten sẽ lấy tín hiệu và truyền dữ liệu giữa thiết bị người dùng với vệ tinh.

Điều này có nghĩa là người dùng không cần dây cáp quang tới nhà, mà chỉ cần đặt ăng ten ở nơi không bị che khuất bởi cây, nhà hoặc vật cản khác.

Bộ thiết bị đầu cuối của Starlink gồm ăng ten dạng hình chữ nhật gắn trên chân đế kim loại; cuộn dây cáp dài kết nối ăng ten với router dạng đứng với logo SpaceX - Ảnh: Internet

Đến hết năm 2025, Starlink có 150 gateway đang hoạt động trên toàn cầu, 13 gateway đang xây dựng và 19 trạm chờ phê duyệt.

Do công ty SpaceX (Mỹ) của tỷ phú Elon Musk vận hành, Starlink hiện đã cung cấp dịch vụ internet vệ tinh tại khoảng 155 quốc gia và vùng lãnh thổ, phục vụ hơn 9 triệu người dùng.

Starlink sử dụng gần 10.000 vệ tinh đang hoạt động ở quỹ đạo thấp, cách Trái đất khoảng vài trăm đến hơn 1.000 km. Khoảng cách này giúp tín hiệu truyền nhanh hơn đáng kể so với vệ tinh truyền thống, giảm độ trễ xuống mức tương đương mạng cáp quang trong nhiều trường hợp. Vì kết nối trực tiếp qua vệ tinh, Starlink có thể cung cấp internet ở bất cứ đâu, từ vùng núi, hải đảo, vùng nông thôn đến khu công nghiệp xa trung tâm - những nơi trước đây hạ tầng viễn thông còn hạn chế.

Sự xuất hiện của Starlink có thể trở thành một mảnh ghép quan trọng trong quá trình hiện đại hóa nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là nền kinh tế tầm thấp - lĩnh vực đang được nhiều quốc gia xem là động lực tăng trưởng mới.

Nền kinh tế tầm thấp là gì và vì sao cần internet vệ tinh?

Nền kinh tế tầm thấp là khái niệm chỉ các hoạt động kinh tế diễn ra gần mặt đất hoặc trong không phận thấp, thường từ dưới 1.000 đến 3.000 m, gồm drone (máy bay không người lái) nông nghiệp và công nghiệp, vận tải và logistics tự động, giám sát môi trường, nhiều ứng dụng công nghệ mới và taxi bay trong tương lai.

Điểm chung của tất cả hoạt động này là phụ thuộc vào kết nối internet ổn định, liên tục và có độ trễ thấp. Drone cần internet để truyền video và dữ liệu thời gian thực; robot cần internet để nhận lệnh điều khiển; hệ thống vận tải tự động cần internet để định vị và tránh va chạm.

Trước đây, các hoạt động này chỉ có thể diễn ra hiệu quả ở những nơi có mạng 4G, 5G hoặc cáp quang mạnh. Song ở nhiều khu vực của Việt Nam như vùng núi, hải đảo, khu công nghiệp xa trung tâm, việc triển khai hạ tầng truyền thống thường tốn kém hoặc khó thực hiện. Đây chính là khoảng trống mà Starlink có thể lấp đầy.

Giúp drone hoạt động ổn định trên phạm vi rộng

Một trong những lợi ích quan trọng nhất của Starlink là giúp drone hoạt động ổn định trên phạm vi rộng. Trong nông nghiệp hiện đại, drone được sử dụng để phun thuốc, theo dõi cây trồng và phân tích dữ liệu sản xuất. Trong ngành điện lực và viễn thông, drone được dùng để kiểm tra đường dây, cột điện cao thế và cơ sở hạ tầng mà không cần con người trực tiếp tiếp cận.

Tuy nhiên, drone chỉ hoạt động hiệu quả khi có kết nối internet ổn định. Nếu mất kết nối, drone có thể phải quay về, mất dữ liệu hoặc thậm chí gây nguy hiểm. Starlink cho phép drone duy trì kết nối internet ngay cả ở những nơi không có sóng di động, giúp hoạt động xa hơn, lâu hơn và an toàn hơn.

Điều này đặc biệt quan trọng với Việt Nam, nơi có nhiều vùng núi, rừng và khu vực khó tiếp cận. Với Starlink, drone có thể được sử dụng rộng rãi hơn trong nông nghiệp, quản lý rừng, giám sát môi trường và cứu hộ cứu nạn.

Sự xuất hiện của Starlink tại Việt Nam là một bước tiến quan trọng trong việc xây dựng hạ tầng số - Ảnh: SV

Hỗ trợ logistics tầm thấp và giao hàng tự động

Logistics là một trong những ngành quan trọng nhất của nền kinh tế hiện đại. Trong khi drone đang trở thành một phần quan trọng của hệ thống logistics mới. Sắp tới, drone có thể được sử dụng để giao hàng tới vùng sâu, vùng xa, hải đảo hoặc những nơi khó tiếp cận bằng đường bộ.

Starlink giúp các drone nhận lệnh, truyền dữ liệu và cập nhật vị trí theo thời gian thực, với độ chính xác cao hơn và giảm rủi ro.

Ví dụ, drone có thể giao thuốc tới hòn đảo xa bờ, hoặc vận chuyển linh kiện giữa các nhà máy trong khu công nghiệp.

Nhờ Starlink, Việt Nam có thể phát triển hệ thống logistics tầm thấp hiệu quả hơn, giảm chi phí vận chuyển và tăng tốc độ giao hàng.

Nền tảng cho taxi bay và hàng không tầm thấp trong tương lai

Taxi bay cùng phương tiện bay tự động đang được phát triển ở nhiều quốc gia và có thể trở thành một phần của hệ thống giao thông trong tương lai. Những phương tiện này cần kết nối internet liên tục để định vị, điều hướng và tránh va chạm.

Starlink cung cấp kết nối internet có độ trễ thấp và phạm vi phủ sóng rộng, giúp các phương tiện bay tự động hoạt động an toàn và hiệu quả. Điều này có thể giúp Việt Nam sẵn sàng cho sự xuất hiện của taxi bay và các phương tiện vận tải tầm thấp trong tương lai.

Việc có hạ tầng internet vệ tinh sớm sẽ giúp nước ta không bị tụt lại phía sau khi công nghệ này trở nên phổ biến.

Tăng hiệu quả kinh tế biển và hàng hải

Việt Nam là quốc gia có đường bờ biển dài hơn 3.000 km và kinh tế biển đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, việc duy trì kết nối internet trên biển luôn là một thách thức.

Starlink cho phép tàu cá, tàu vận tải và các thiết bị trên biển kết nối internet ngay cả khi ở xa bờ. Điều này giúp ngư dân truy cập thông tin thời tiết, liên lạc với đất liền và sử dụng các công nghệ hiện đại để nâng cao hiệu quả đánh bắt.

Các công ty vận tải biển cũng có thể sử dụng internet vệ tinh để theo dõi tàu, quản lý logistics và cải thiện hiệu quả vận hành.

Ngoài ra, drone trên biển có thể được sử dụng để giám sát môi trường, bảo vệ tài nguyên và hỗ trợ cứu hộ cứu nạn.

Giúp các khu công nghiệp xa trung tâm trở nên hấp dẫn hơn

Ngoài việc hỗ trợ nền kinh tế tầm thấp, Starlink còn có thể giúp Việt Nam thu hút đầu tư nước ngoài, đặc biệt là vào các khu công nghiệp xa trung tâm.

Khi đặt nhà máy mới, các tập đoàn đa quốc gia thường yêu cầu kết nối internet ổn định để vận hành hệ thống sản xuất, robot, camera và các hệ thống quản lý dữ liệu, tránh sự cố gây gián đoạn hoạt động.

Starlink giúp đảm bảo rằng, ngay cả các khu công nghiệp ở vùng xa cũng có thể có kết nối internet tốc độ cao. Điều này giúp các tập đoàn đa quốc gia tự tin hơn khi đặt nhà máy tại những khu vực này, dù không nằm gần các trung tâm đô thị lớn có hạ tầng cáp quang và 5G mạnh nhất.

Giảm sự phụ thuộc vào hạ tầng cáp quang truyền thống

Trước đây, việc xây dựng hạ tầng internet ở khu vực xa trung tâm thường đòi hỏi kéo cáp quang, xây dựng trạm phát sóng và đầu tư lớn. Starlink giúp giảm sự phụ thuộc vào hạ tầng này bằng cách cung cấp kết nối trực tiếp từ vệ tinh. Điều này giúp giảm chi phí, rút ngắn thời gian triển khai và tăng tính linh hoạt.

Tăng sức cạnh tranh của Việt Nam trong thu hút đầu tư

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, các quốc gia đang cố gắng thu hút các tập đoàn đa quốc gia. Hạ tầng số là một yếu tố quan trọng trong quyết định đầu tư của họ.

Việc triển khai Starlink cho thấy Việt Nam sẵn sàng áp dụng công nghệ mới và xây dựng hạ tầng hiện đại, qua đó sẽ trở nên hấp dẫn hơn với các nhà đầu tư.

Không thay thế hoàn toàn cáp quang hay mạng di động, nhưng là bổ sung quan trọng

Dịch vụ internet vệ tinh của Starlink không thể thay thế hoàn toàn cáp quang hoặc mạng di động (chẳng hạn 5G). Thay vào đó, nó đóng vai trò bổ sung, đặc biệt ở những nơi hạ tầng truyền thống chưa đủ mạnh.

Sự kết hợp giữa cáp quang, mạng di động với internet vệ tinh sẽ tạo ra hệ thống kết nối toàn diện và linh hoạt hơn.

Sơn Vân