STEM - 'cú hích' đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục

Phú Thọ xuất sắc giành 1 giải Nhất, 1 giải Ba và xếp vị trí thứ tư toàn quốc tại Cuộc thi học sinh - sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp cấp quốc gia lần thứ VIII (SV.STARTUP).

Trong bối cảnh Phú Thọ xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển, giáo dục STEM được xem là một trong những giải pháp trọng tâm để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Không chỉ trang bị kiến thức, STEM hướng tới hình thành tư duy logic, khả năng sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề.

Đây là những yếu tố cốt lõi của công dân trong thời đại số. Thời gian qua, ngành Giáo dục Phú Thọ đã triển khai đồng bộ, quyết liệt nhiều giải pháp để đưa giáo dục STEM đi vào thực chất. Công tác chỉ đạo được thực hiện bài bản, thống nhất từ cấp tỉnh đến cơ sở, với hệ thống văn bản hướng dẫn đầy đủ, kịp thời.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, phổ biến được đẩy mạnh, góp phần nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về vai trò của STEM trong đổi mới giáo dục. Đặc biệt, ngành đã tập trung nâng cao năng lực đội ngũ, yếu tố then chốt quyết định hiệu quả triển khai.

Trong năm học 2025-2026, toàn ngành tổ chức 25 hội nghị tập huấn cho hơn 10.000 lượt cán bộ, giáo viên; đồng thời triển khai bồi dưỡng năng lực số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho trên 31.000 cán bộ, giáo viên. Việc đào tạo không chỉ gắn giữa lý thuyết với thực hành, giúp giáo viên từng bước làm chủ phương pháp dạy học tích hợp, liên môn.

Song song với đó, các cơ sở giáo dục đã chủ động xây dựng kế hoạch và tổ chức đa dạng các hoạt động STEM. Từ bài học trong chương trình chính khóa, hoạt động trải nghiệm, đến câu lạc bộ STEM, ngày hội STEM, tham gia các cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật... tất cả đều hướng tới mục tiêu phát triển năng lực học sinh.

Nội dung STEM được lồng ghép linh hoạt trong nhiều môn học như: Toán, Khoa học, Tin học, Công nghệ tạo điều kiện để học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Trường THPT Hạ Hòa được đầu tư phòng học STEM hiện đại, góp phần đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục.

Cùng với đó, quy mô triển khai ngày càng được mở rộng. Toàn tỉnh đã thành lập 246 câu lạc bộ STEM với hơn 19.000 thành viên; hơn 350.000 học sinh được tiếp cận giáo dục STEM; trên 12.700 bài học, chủ đề STEM được xây dựng và tổ chức trong các nhà trường.

Đây là những con số cho thấy sự lan tỏa mạnh mẽ và tính hệ thống của việc triển khai giáo dục STEM trên địa bàn. Phong trào nghiên cứu khoa học trong học sinh cũng có bước phát triển rõ nét. Năm học 2025-2026, toàn tỉnh có 243 dự án tham gia cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp tỉnh, trong đó 145 dự án đạt giải; tại cuộc thi cấp quốc gia, 7/9 dự án đạt giải đã đưa Phú Thọ xếp thứ 3 toàn quốc.

Bên cạnh đó, cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” thu hút 134 dự án tham gia, nhiều dự án có tính thực tiễn cao, bước đầu hình thành tư duy khởi nghiệp trong học sinh. Mới đây nhất, tỉnh xuất sắc giành 1 giải Nhất, 1 giải Ba và xếp vị trí thứ tư toàn quốc tại Cuộc thi học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp cấp quốc gia lần thứ VIII (SV.STARTUP).

Những kết quả này không chỉ phản ánh chất lượng giáo dục mà còn cho thấy hiệu quả của việc gắn dạy học với thực tiễn và đổi mới sáng tạo. Việc đầu tư cơ sở vật chất, đặc biệt là các phòng học STEM, cũng được quan tâm, từng bước đáp ứng yêu cầu dạy học hiện đại.

Toàn tỉnh đã có hàng trăm phòng học được tích hợp hoặc bố trí phục vụ hoạt động STEM, trong đó một số phòng học được đầu tư đồng bộ, hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh tiếp cận công nghệ mới.

Là một trong những đơn vị được đánh giá triển khai hiệu quả giáo dục STEM, Trường THPT Hạ Hòa đã được đầu tư phòng học STEM, đồng thời xây dựng kế hoạch vận hành, ban hành quy chế sử dụng và lựa chọn đội ngũ giáo viên nòng cốt để triển khai. Nhà trường phân công 9 giáo viên tham gia tập huấn, tổ chức cho 220 học sinh tiếp cận, thực hành thường xuyên, qua đó từng bước đưa hoạt động STEM đi vào nền nếp.

Trên cơ sở đó, các hoạt động dạy học được triển khai bài bản, từ trải nghiệm ban đầu đến tổ chức các chủ đề tích hợp liên môn giữa khoa học tự nhiên, tin học và công nghệ với 9 bài học cụ thể. Song song với đó, nhà trường thành lập câu lạc bộ STEM với 22 thành viên, tạo môi trường duy trì nghiên cứu, sáng tạo. Từ quá trình học tập, học sinh đã xây dựng 33 dự án khoa học cấp trường, đạt 20 giải thưởng, từng bước tham gia các sân chơi lớn.

Đáng chú ý, trường có 1 sản phẩm STEM lọt vào vòng chung kết quốc gia giải VSAR Cuộc thi Vô địch STEM, AI, và ROBOTICS chủ đề: “Tên lửa nước”, cấp THPT, bảng E (Cuộc thi sẽ diễn ra vào ngày 10/5 tới). Đội ngũ giáo viên trong nhà trường từng bước làm chủ thiết bị, chủ động xây dựng học liệu, thiết kế bài giảng và tổ chức tập huấn nội bộ để lan tỏa phương pháp dạy học STEM.

Cách làm bài bản, đồng bộ đã giúp hoạt động STEM tại nhà trường phát huy hiệu quả rõ nét, trở thành minh chứng tiêu biểu cho việc triển khai giáo dục STEM gắn với thực tiễn. Có thể thấy, giáo dục STEM đã và đang làm thay đổi cách dạy, cách học trong nhà trường.

Giáo viên chuyển từ vai trò truyền đạt sang tổ chức, hướng dẫn; học sinh từ tiếp thu thụ động sang chủ động khám phá, sáng tạo. Qua đó, góp phần hình thành năng lực tự học, tư duy phản biện, kỹ năng hợp tác, những yêu cầu thiết yếu trong xã hội hiện đại. Đồng chí Trịnh Văn Mừng - Trưởng phòng Khoa học, Công nghệ và Thông tin, Sở GD&ĐT khẳng định: “Giáo dục STEM giữ vai trò quan trọng trong việc gắn lý thuyết với thực tiễn, góp phần phát triển phẩm chất, năng lực học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục đẩy mạnh đầu tư cơ sở vật chất, bồi dưỡng đội ngũ, xây dựng học liệu và tăng cường ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong dạy học, nhằm đưa STEM trở thành hoạt động thường xuyên, hiệu quả trong các nhà trường”.

Với định hướng rõ ràng, cách làm bài bản và sự vào cuộc của toàn ngành, giáo dục STEM đang thực sự trở thành “cú hích” quan trọng, góp phần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời đại số.