Su-57: Vì sao Nga phải mất nhiều năm để tạo ra tiêm kích tàng hình?

Sự ra đời của Su-57 gắn với nhu cầu thay thế dần những tiêm kích phát triển từ nền tảng Su-27 và tạo ra một loại máy bay có khả năng đáp ứng yêu cầu của chiến tranh trên không hiện đại.

Nếu Su-27 và các biến thể Su-30, Su-35 được phát triển dựa trên một nền tảng khí động học chung, Su-57 được thiết kế ngay từ đầu theo hướng tiêm kích thế hệ 5.

Một trong những yêu cầu quan trọng nhất là giảm khả năng bị phát hiện. Với các thế hệ tiêm kích trước, khả năng cơ động, tốc độ, tầm hoạt động và radar thường được đặt lên hàng đầu.

Nhưng sự phát triển của radar và tên lửa phòng không khiến việc chỉ dựa vào tốc độ hoặc cơ động ngày càng khó bảo đảm khả năng sống sót.

Su-57 vì vậy được thiết kế với nhiều giải pháp nhằm giảm diện tích phản xạ radar. Hình dáng thân máy bay, cách bố trí các bề mặt khí động, cửa hút khí và khoang vũ khí đều được tính toán để hạn chế khả năng bị radar phát hiện.

Tuy nhiên, Su-57 không theo đuổi mức độ tàng hình theo đúng cách của F-22 hay F-35 và các đánh giá về mức độ tàng hình thực tế của máy bay vẫn có nhiều khác biệt.

Thách thức thứ 2 là cảm biến. Một tiêm kích thế hệ 5 không thể chỉ dựa vào radar chính. Su-57 được phát triển với hệ thống radar N036 Byelka, kết hợp nhiều anten và cảm biến nhằm mở rộng khả năng quan sát.

Máy bay cũng có hệ thống tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại, cho phép phát hiện mục tiêu bằng nguồn cảm biến khác ngoài radar.

Điểm quan trọng nằm ở khả năng hợp nhất thông tin. Thay vì buộc phi công tự xử lý từng nguồn dữ liệu riêng biệt, hệ thống điện tử có nhiệm vụ tổng hợp thông tin từ radar và các cảm biến để tạo ra bức tranh chiến thuật thống nhất hơn.

Động cơ lại là một bài toán kéo dài. Những nguyên mẫu và các máy bay Su-57 sản xuất ban đầu sử dụng động cơ AL-41F1, vốn có nguồn gốc phát triển từ dòng động cơ AL-31.

Nga sau đó phát triển động cơ thế hệ mới thường được gọi là Izdeliye 30, nhằm cải thiện lực đẩy và hiệu suất.

Quá trình phát triển động cơ mới mất nhiều thời gian và việc tích hợp vào máy bay cũng là một nhiệm vụ phức tạp.

Vũ khí cũng được thiết kế theo yêu cầu của máy bay tàng hình. Su-57 có các khoang vũ khí bên trong thân, cho phép mang tên lửa và bom mà không phải treo toàn bộ vũ khí bên ngoài.

Đây là yếu tố quan trọng vì vũ khí treo ngoài có thể làm tăng đáng kể dấu hiệu radar.

Tuy nhiên, phát triển một tiêm kích thế hệ 5 không chỉ là bài toán kỹ thuật. Chương trình Su-57 còn phải đối mặt với những khó khăn về kinh phí, công nghiệp, động cơ, điện tử và quá trình đưa một thiết kế phức tạp vào sản xuất hàng loạt.

Chính vì vậy, từ ý tưởng ban đầu đến khi Su-57 được đưa vào biên chế mất nhiều năm. Đây không phải trường hợp riêng của Nga.

Một chương trình tiêm kích thế hệ 5 đòi hỏi đồng thời khung thân, động cơ, radar, cảm biến, phần mềm, vật liệu và vũ khí phải đạt mức độ phát triển phù hợp.

Su-57 vì thế đánh dấu một bước chuyển quan trọng của Sukhoi: từ việc liên tục cải tiến nền tảng Su-27 sang xây dựng một thiết kế mới ngay từ đầu cho môi trường chiến tranh mà khả năng sống sót trước cảm biến và phòng không ngày càng quan trọng.