Sử dụng điện hiệu quả: Đòn bẩy nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp

Từ bài toán chi phí đến nâng cao năng lực cạnh tranh

Trước áp lực từ giá thành sản xuất, yêu cầu giảm phát thải và xu hướng chuyển đổi xanh của thị trường toàn cầu, tiết kiệm điện không còn đơn thuần là giải pháp cắt giảm chi phí mà đã trở thành một trong những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo thống kê, khu vực công nghiệp hiện chiếm hơn 50% tổng tiêu thụ năng lượng của cả nước. Đây cũng là khu vực được đánh giá có tiềm năng tiết kiệm từ 20 - 30% năng lượng nếu áp dụng đồng bộ các giải pháp quản trị và công nghệ phù hợp. Điều đó cho thấy dư địa để doanh nghiệp tối ưu chi phí thông qua tiết kiệm điện vẫn còn rất lớn.

Nhiều doanh nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và quản trị năng lượng nhằm giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh. Ảnh: TTXVN

Thực tế những năm gần đây cho thấy, ngày càng nhiều doanh nghiệp chuyển từ tư duy tiết kiệm điện đơn thuần sang xây dựng chiến lược quản trị năng lượng dài hạn. Việc giảm tiêu hao điện năng không chỉ giúp tiết giảm chi phí sản xuất mà còn góp phần nâng cao hiệu quả vận hành, đáp ứng các yêu cầu về phát triển bền vững và tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

Chia sẻ tại Tọa đàm “Tiết kiệm điện: Giải pháp cho mùa nắng nóng” do Tạp chí Công Thương tổ chức, ông Lưu Kim Long, Trưởng phòng Dự án và Bảo trì, Công ty TNHH Crystal Martin Việt Nam cho biết tiết kiệm năng lượng hiện là một trong những nội dung được doanh nghiệp ưu tiên triển khai nhằm thực hiện các cam kết giảm phát thải, giảm chi phí sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo ông Long, thay vì triển khai các giải pháp riêng lẻ, Crystal Martin đã xây dựng hệ thống quản lý năng lượng tổng thể nhằm giám sát, đo lường và đánh giá hiệu suất sử dụng năng lượng của từng khu vực, từng thiết bị trong nhà máy. Thông qua hệ thống này, doanh nghiệp có thể theo dõi chính xác lượng điện năng tiêu thụ, phát hiện các điểm gây lãng phí và xác định phương án vận hành tối ưu. Việc quản trị dựa trên dữ liệu giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định nhanh chóng, chính xác và mang lại hiệu quả rõ rệt.

Kết quả thực tế cho thấy hệ thống quản lý năng lượng đã giúp Crystal Martin tiết kiệm khoảng 20% năng lượng so với trước đây, trong khi thời gian hoàn vốn chỉ dưới 6 tháng. Đây là con số đáng chú ý trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp vẫn còn e ngại về chi phí đầu tư cho các giải pháp tiết kiệm năng lượng.

Đại diện Crystal Martin cho biết, doanh nghiệp triển khai các giải pháp theo từng giai đoạn. Trước hết là những biện pháp không hoặc ít tốn chi phí như kiểm soát vận hành thiết bị, điều chỉnh quy trình sản xuất và nâng cao ý thức sử dụng điện của người lao động. Sau đó là các dự án có thời gian hoàn vốn ngắn và cuối cùng là tích hợp tiêu chí hiệu quả năng lượng ngay từ khâu đầu tư thiết bị, dây chuyền sản xuất mới.

Bên cạnh yếu tố công nghệ, Crystal Martin đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ quản lý năng lượng, đào tạo nhân sự và hình thành văn hóa tiết kiệm năng lượng trong toàn doanh nghiệp. Đây cũng là yếu tố quyết định thành công của các chương trình tiết kiệm điện. Bởi dù công nghệ hiện đại đến đâu, nếu không có sự tham gia chủ động của người lao động thì hiệu quả đạt được sẽ rất hạn chế.

Thực tế cho thấy, doanh nghiệp nào kiểm soát tốt chi phí năng lượng sẽ có lợi thế lớn về giá thành sản phẩm. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, đặc biệt với các ngành xuất khẩu như dệt may, da giày, điện tử hay cơ khí, khoản chi phí tiết kiệm được từ điện năng có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể về hiệu quả kinh doanh.

Tiết kiệm điện trở thành yêu cầu tất yếu

Không chỉ Crystal Martin, nhiều doanh nghiệp trên cả nước đang coi tiết kiệm điện là một trong những giải pháp trọng tâm để nâng cao hiệu quả sản xuất.

Tại Công ty TNHH Uchiyama Việt Nam - doanh nghiệp sản xuất linh kiện ô tô với mức tiêu thụ điện từ 2 đến 2,5 triệu kWh mỗi tháng - các giải pháp tiết kiệm điện được triển khai đồng bộ từ khâu sản xuất đến quản trị phụ tải. Doanh nghiệp đã đầu tư tự động hóa gần như toàn bộ dây chuyền sản xuất, sử dụng các bộ biến tần và hệ thống điều khiển hiện đại nhằm kiểm soát chính xác dòng điện, giảm tổn hao năng lượng và tối ưu hiệu suất vận hành.

Công ty TNHH Uchiyama Việt Nam triển khai lắp đặt điện mặt trời mái nhà từ cuối năm 2025. Ảnh: Ngọc Linh

Song song với đó, công ty tích cực tham gia các chương trình quản lý nhu cầu điện, dịch chuyển phụ tải và điều chỉnh phụ tải theo khuyến nghị của ngành điện. Nhiều công đoạn tiêu thụ điện lớn được bố trí vào giờ thấp điểm, trong khi một số thiết bị được giảm công suất trong khung giờ cao điểm. Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, doanh nghiệp tiết kiệm trung bình từ 200 - 300 triệu đồng mỗi tháng, tương đương gần 10% tổng chi phí điện năng.

Tại Thái Nguyên, nơi sản xuất công nghiệp chiếm khoảng 76% sản lượng điện thương phẩm toàn tỉnh, tiết kiệm điện cũng đang trở thành một phần trong chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Công ty TNHH MTV Diesel Sông Công (DISOCO) đã lắp đặt hệ thống công tơ phụ tải tại từng phân xưởng để theo dõi chi tiết mức tiêu thụ điện. Các chỉ tiêu như lượng điện tiêu thụ trên mỗi đơn vị sản phẩm hay chi phí điện trong cơ cấu giá thành được đưa vào tiêu chí đánh giá thi đua.

Không dừng lại ở đó, doanh nghiệp còn chủ động dịch chuyển các công đoạn tiêu thụ nhiều điện như vận hành lò nhiệt luyện sang giờ thấp điểm hoặc cuối tuần nhằm giảm chi phí và hạn chế áp lực cho hệ thống điện quốc gia. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp lựa chọn giải pháp đầu tư công nghệ mới để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh nhiều thị trường xuất khẩu lớn đang áp dụng các tiêu chuẩn xanh ngày càng nghiêm ngặt, việc sử dụng điện hiệu quả không chỉ giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí mà còn nâng cao khả năng đáp ứng các yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị (ESG).

Đặc biệt, nhiều tập đoàn đa quốc gia hiện đã đưa tiêu chí sử dụng năng lượng hiệu quả, giảm phát thải carbon và phát triển bền vững vào quá trình lựa chọn nhà cung cấp. Điều này đồng nghĩa với việc tiết kiệm điện không chỉ là câu chuyện nội bộ của doanh nghiệp mà đã trở thành điều kiện để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.