Sử dụng hiệu quả công cụ phòng vệ thương mại: 'Lá chắn' cho phát triển công nghiệp bền vững

Phát biểu tại Hội nghị bàn tròn "Sử dụng hiệu quả công cụ phòng vệ thương mại trong phát triển ngành công nghiệp và công nghiệp hóa chất bền vững" diễn ra sáng 6/8/2026, ông Chu Thắng Trung - Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu phát triển rất tham vọng. Nghị quyết về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 của Quốc hội cũng như các báo cáo của Chính phủ đã đề ra mục tiêu tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm phấn đấu đạt mức trên 10%, đưa Việt Nam trở thành một trong 30 nền kinh tế hàng đầu trên thế giới, đồng thời xây dựng được một nền công nghiệp hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao và trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình cao vào năm 2030.

Phó Cục trưởng Chu Thắng Trung nhấn mạnh, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động sử dụng hiệu quả công cụ phòng vệ thương mại để bảo vệ thị trường trong nước

Để hiện thực hóa mục tiêu này, phát triển khu vực công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghiệp hóa chất, được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng. Đây là những ngành tạo giá trị gia tăng lớn, đóng góp vào tăng trưởng, thu hút đầu tư, giải quyết việc làm và là nền tảng cho phát triển chuỗi cung ứng của nhiều lĩnh vực khác như cơ khí, điện tử, ô tô, vật liệu xây dựng, dệt may, da giày và nông nghiệp công nghệ cao.

Cũng theo Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại, mục tiêu tăng trưởng đòi hỏi phải có sự tổng hòa của nhiều biện pháp chính sách khác nhau, từ chính sách tín dụng, đầu tư, đến chính sách thúc đẩy sự phát triển của từng ngành cụ thể. Trong đó, các chính sách thương mại nói chung và công cụ phòng vệ thương mại nói riêng sẽ góp phần đảm bảo một môi trường cạnh tranh công bằng, lành mạnh giữa hàng hóa sản xuất sản xuất trong nước với hàng hóa nhập khẩu.

Ông Chu Thắng Trung cho rằng, Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng gia tăng sử dụng các biện pháp phòng vệ thương mại trên thế giới. Không chỉ phát triển thị trường nội địa, ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu vào hoạt động xuất khẩu và cũng đã trực tiếp đối mặt với các vụ việc điều tra phòng vệ thương mại từ các thị trường nước ngoài. Các biện pháp phòng vệ thương mại hiện được áp dụng nhiều nhất đối với các ngành công nghiệp nền tảng như thép, hóa chất, nhựa.

Điều này cho thấy các quốc gia đều coi phòng vệ thương mại là công cụ chính sách quan trọng nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước trước sự cạnh tranh không công bằng từ hàng hóa nhập khẩu. Vì vậy, Việt Nam cũng cần sử dụng hiệu quả các công cụ hợp pháp này để bảo vệ sản xuất trong nước, tạo động lực mới cho tăng trưởng và góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế đã được Quốc hội và Chính phủ đề ra.

Ông Chu Thắng Trung nhấn mạnh, phòng vệ thương mại không phải là bảo hộ mà nhằm ngăn chặn cạnh tranh không công bằng, qua đó giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực và tăng cường liên kết chuỗi giá trị

Thời gian qua, nhiều ngành sản xuất trong nước đã chủ động tìm hiểu và trao đổi với Cục Phòng vệ thương mại về việc sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại để bảo vệ lợi ích chính đáng của ngành mình. Một số ngành đã chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ để đề nghị khởi xướng điều tra.

"Tuy nhiên, qua quá trình làm việc, Cục nhận thấy nhiều doanh nghiệp vẫn còn lúng túng trong việc chuẩn bị hồ sơ, cung cấp thông tin và đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật để có thể tiến hành điều tra và áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại", Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại nhận định.

Chính vì vậy, Hội nghị bàn tròn là diễn đàn để Cục Phòng vệ thương mại trao đổi, làm rõ hơn với doanh nghiệp về quy trình áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại cũng như các điều kiện theo quy định của pháp luật để tiến hành điều tra và áp dụng các biện pháp này. Qua đó, doanh nghiệp có thể hiểu rõ hơn và chuẩn bị công việc của mình một cách chính xác hơn. Bên cạnh đó, phần chia sẻ của Cục Hóa chất về về chiến lược phát triển ngành và các chính sách thúc đẩy sản xuất sẽ góp phần phối hợp các chính sách ở nhiều góc độ khác nhau, hướng tới một hệ thống chính sách mang tính tổng hòa nhằm thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp nói chung và công nghiệp hóa chất nói riêng.

Ông Phạm Huy Nam Sơn - Phó Cục trưởng Cục Hóa chất (bên phải) và bà Ngô Thị Diệu Thúy - Phó Tổng Biên tập Tạp chí Công Thương (bên trái)

Phó Cục trưởng Chu Thắng Trung nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng của việc sử dụng các biện pháp phòng vệ thương mại không phải là áp dụng được một biện pháp đối với một ngành sản xuất cụ thể, mà thông qua các biện pháp này góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, năng lực nội tại và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của các ngành sản xuất trong nước.

"Phòng vệ thương mại không nhằm bảo hộ, mà chỉ là một công cụ chính sách nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước trong một khoảng thời gian hợp lý trước những hành vi cạnh tranh không công bằng, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp có thời gian cải tiến, nâng cao năng lực sản xuất và phát triển bền vững", ông Chu Thắng Trung khẳng định.

Lãnh đạo Cục Phòng vệ thương mại kỳ vọng kỳ vọng Hội nghị sẽ mang đến nhiều trao đổi, thảo luận thiết thực không chỉ về việc sử dụng hiệu quả các công cụ phòng vệ thương mại, mà còn về các giải pháp nâng cao năng lực sản xuất trong nước, tăng cường sự liên kết giữa các chuỗi giá trị của ngành sản xuất trong nước với các ngành thượng nguồn và hạ nguồn, qua đó góp phần gia tăng giá trị trong toàn chuỗi sản xuất. Cục Phòng vệ thương mại sẽ ghi nhận các ý kiến, nội dung thảo luận tại Hội nghị để tiếp tục tham mưu lãnh đạo Bộ Công Thương và Chính phủ hoàn thiện các chính sách không chỉ trong lĩnh vực phòng vệ thương mại mà còn ở các lĩnh vực liên quan đến xuất nhập khẩu và thúc đẩy phát triển sản xuất.