Sự trở lại của vở ballet 'Dó': Khát vọng định vị thương hiệu nghệ thuật 'Made in Vietnam'

Giới thiệu vở ballet "Dó" vào chiều 17-3 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Ảnh: Hoàng Lân

Vở ballet “Dó” sẽ trở lại với khán giả yêu nghệ thuật hàn lâm vào ngày 29-3, sau hai năm công diễn. Vở diễn mang đến không gian trình diễn giàu cảm xúc, được kiến tạo từ tổ khúc “Bốn mùa” bất hủ của Antonio Vivaldi. Tác phẩm do Công ty Cổ phần Nghệ thuật Thanh (Thanh Productions) chủ trì sáng tạo, với sự đồng hành của Phái đoàn Liên minh châu Âu và Nhà hát Nhạc, Vũ kịch Việt Nam, đánh dấu sự tiếp nối của dự án nghệ thuật hướng tới cuộc đối thoại giữa nghệ thuật đương đại và sáng tạo đương thời.

Biểu diễn trích đoạn vở diễn. Ảnh: Hoàng Quyên.

Lấy cảm hứng từ các chất liệu dân gian Việt Nam như nơm, quạt giấy, chiếu hoa và giấy dó, vở diễn kiến tạo một ngôn ngữ ballet mới, nơi kỹ thuật hàn lâm gặp gỡ tinh thần đời sống người dân Việt Nam. Âm nhạc trong “Dó” sử dụng phiên bản chuyển soạn từ tổ khúc “Bốn mùa” của Antonio Vivaldi do nhà soạn nhạc Max Richter thực hiện, mở ra không gian giàu tính nghệ thuật và tràn đầy cảm xúc.

Dưới sự dàn dựng của Tổng đạo diễn Hương Na Trần cùng hai biên đạo múa NSƯT Phan Lương và nghệ sĩ Vũ Ngọc Khải, “Dó” trở thành bản giao hưởng kích thích đa giác quan, nơi ngôn ngữ hình thể tạo nên sự cộng hưởng giữa con người, thiên nhiên và nhịp điệu thời gian; mỗi bước nhảy, mỗi chuyển động trên sân khấu đều là biểu hiện của tâm hồn, của những trải nghiệm cảm xúc trong bản giao hưởng của cuộc sống.

Vở diễn gồm 4 phần Mùa Đông – Mùa Thu – Mùa Hạ – Mùa Xuân. Ảnh: Hoàng Quyên

Vở diễn gồm 4 phần: Mùa Đông – Mùa Thu – Mùa Hạ – Mùa Xuân, đưa khán giả vào hành trình kết nối trải nghiệm và sự sáng tạo mới trên tinh thần văn hóa Việt. Đặc biệt, 20 nghệ sĩ ballet Việt Nam thuộc Nhà hát Nhạc, Vũ kịch Việt Nam, cùng với các nghệ sĩ Vũ Ngọc Khải, NSƯT Phan Lương, nghệ sĩ Thế Nghiệm, Hà Tứ Thiên sẽ thể hiện nhiều tổ hợp động tác như quăng chài, đặt nơm, gánh nước, cấy lúa… vốn thuộc về đời sống thường nhật của cư dân nông nghiệp. Trên sân khấu “Dó”, vạn vật không được tái hiện theo lối tả thực mà được trừu tượng hóa thành quỹ đạo chuyển động và nhịp điệu cơ thể.

Nói về ý tưởng làm “Dó”, Tổng đạo diễn Hương Na Trần chia sẻ: “Dó khởi nguồn từ tình yêu dành cho đất nước, con người và những lớp trầm tích văn hóa của dân tộc. Từ những hình tượng rất Việt như chú Tễu, chiếc nơm, thần Nông hay chiếu hoa, chúng tôi đã chắt lọc và chuyển hóa thành ngôn ngữ của múa. Mong muốn của ê-kíp là tạo nên một tác phẩm nghệ thuật hàn lâm mang đậm bản sắc Việt, để khi “Dó” cất lời trên sân khấu, khán giả có thể cảm nhận được vẻ đẹp của tâm hồn và văn hóa Việt Nam theo một cách vừa quen thuộc, vừa mới mẻ”.

Vở ballet “Dó” sẽ trở lại với khán giả yêu nghệ thuật hàn lâm vào ngày 29-3 tại Nhà hát Hồ Gươm. Ảnh: Hoàng Quyên.

Chia sẻ về ý tưởng nghệ thuật của “Dó”, nghệ sĩ múa quốc tế, biên đạo Vũ Ngọc Khải cho biết: “Dó mang tinh thần và chất liệu Việt Nam. Vì thế, chúng tôi lựa chọn khai thác sâu ngôn ngữ của múa Việt: từ động tác cuộn ngón tay, bàn tay Phật giáo đến những biểu tượng quen thuộc của văn hóa dân gian. Cấu trúc chuyển động trong vở rất phức hợp, đặt ra nhiều thách thức cho diễn viên. Chỉ những nghệ sĩ có nền tảng kỹ thuật vững vàng, được rèn luyện qua nhiều năm mới có thể thể hiện trọn vẹn. Trên sân khấu, các diễn viên vừa đứng trên giày mũi cứng của ballet, vừa vận động thân trên theo tinh thần đương đại, đồng thời giữ được sự mềm mại, tinh tế của động tác cuộn ngón tay – một sự kết hợp đòi hỏi sự kiểm soát và cảm thụ rất cao”.

Để dung hòa và biến hóa ballet cổ điển của châu Âu sang ballet Việt, NSƯT Phan Lương, biên đạo “Dó”, chia sẻ: “Khi làm một vở diễn, việc đầu tiên là xác lập ý tưởng chủ đạo – từ hình tượng chiếc nơm, âm nhạc cổ điển, ánh sáng nhiều tầng đến phục trang tân cổ điển với tạo hình nơm váy, nơm đầu. Từ những yếu tố đó, chúng tôi lựa chọn chất liệu kết hợp giữa nền tảng ballet hàn lâm và tinh thần chuyển động của múa đương đại. Chất liệu này đòi hỏi diễn viên vừa có kỹ thuật ballet vững chắc, vừa làm chủ được ngôn ngữ đương đại. Hiện nay ở Việt Nam, không nhiều đơn vị có lực lượng nghệ sĩ đáp ứng được yêu cầu này, và các nghệ sĩ ballet của Nhà hát Nhạc, Vũ kịch Việt Nam là một trong số ít có thể thực hiện được”.

Vở diễn “Dó” cho thấy một hướng đi đáng chú ý: bắt đầu từ di sản văn hóa, chuyển hóa truyền thống thành động lực sáng tạo, từ đó hình thành những sản phẩm nghệ thuật mang dấu ấn Việt Nam trong thời đại toàn cầu hóa.

Video: Giới thiệu vở ballet và một số trích đoạn,

(Thực hiện: Hoàng Quyên)

Hoàng Quyên