Sửa đổi chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và quản lý thị trường chứng khoán

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra về 03 dự án Luật: Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Hoàn thiện chính sách phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa

Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) bao gồm 4 chương với 35 điều. Kết cấu của dự thảo Luật cụ thể như sau: Chương I. Những quy định chung (7 điều); Chương II. Chính sách phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (16 điều); Chương III. Trách nhiệm trong hoạt động phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (9 điều); Chương IV. Điều khoản thi hành (3 điều).

Dự thảo Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về cải cách thể chế, pháp luật đối với công tác phát triển kinh tế tư nhân, đặc biệt là hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập của các quy định hiện hành, bảo đảm cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thiết thực, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới; luật hóa các cơ chế, chính sách lớn, có tính ổn định, lâu dài đã được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025, qua đó tạo cơ sở pháp lý vững chắc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong thời gian tới.

Bên cạnh việc bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, việc xây dựng Luật kế thừa các quy định của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện hành còn phù hợp; sửa đổi, bổ sung các quy định không còn đáp ứng yêu cầu thực tiễn; đồng thời rà soát, phân định rõ mối quan hệ giữa Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa với các luật chuyên ngành theo hướng Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là luật điều chỉnh chung về chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Trường hợp có quy định khác nhau về cùng một nội dung hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thì áp dụng quy định của Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhằm bảo đảm tính thống nhất, minh bạch, dễ áp dụng và phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Chính sách hỗ trợ hướng tới thúc đẩy, phát triển khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa nhanh, bền vững, tăng về số lượng, nâng cao về chất lượng và hiệu quả hoạt động, tạo chuyển biến rõ rệt về năng lực cạnh tranh và đóng góp cho nền kinh tế, tạo việc làm và phát triển bền vững; lấy doanh nghiệp nhỏ và vừa làm trung tâm, xuất phát từ thực tiễn, tập trung giải quyết các khó khăn, vướng mắc cốt lõi trong gia nhập thị trường, tiếp cận nguồn lực, tổ chức sản xuất kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh; bảo đảm chính sách thiết thực, khả thi và đi vào cuộc sống.

Theo Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành sự cần thiết ban hành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017. Việc sửa đổi toàn diện Luật nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng, khắc phục hạn chế, bất cập của Luật hiện hành, thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển.

Dự thảo Luật có phạm vi rộng, liên quan trực tiếp đến nhiều luật chuyên ngành. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ các nội dung quy định tại dự thảo Luật; đối với các nội dung đã được pháp luật chuyên ngành điều chỉnh, đề nghị chỉ quy định trong Luật những nội dung mang tính nguyên tắc hoặc dẫn chiếu đến quy định của pháp luật chuyên ngành, không quy định lại các chính sách đã được điều chỉnh đầy đủ tại luật chuyên ngành để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Sửa đổi Luật Chứng khoán, tạo thuận lợi cho thị trường phát triển

Việc xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và chi phí tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán; tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tham gia thị trường; đẩy mạnh hiện đại hóa, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, giao dịch điện tử trong hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán; bổ sung, hoàn thiện cơ sở pháp lý đối với một số vấn đề mới, mô hình mới và yêu cầu thực tiễn phát sinh từ sự phát triển của thị trường, phù hợp với thông lệ quốc tế...

Dự thảo Luật gồm 3 điều. Phạm vi điều chỉnh của Luật giữ nguyên như quy định tại Điều 1 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 19, bao gồm các hoạt động về chứng khoán và thị trường chứng khoán; quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực chứng khoán; tổ chức thị trường chứng khoán; quản lý nhà nước về chứng khoán và thị trường chứng khoán.

So với Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 56/2024/QH15), dự thảo Luật sửa đổi 44 Điều, bổ sung 1 Điều, giữ nguyên 91 Điều. Nội dung dự án Luật đã phù hợp, thể chế hóa đúng và đầy đủ đường lối, chủ trương của Đảng liên quan đến định hướng xây dựng dự án Luật, bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh và phù hợp với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành ban hành Luật để thể chế hóa chủ trương của Đảng, tháo gỡ vướng mắc, giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh, phát triển thử nghiệm có kiểm soát, giao dịch điện tử và dịch vụ mới; cơ bản tán thành phạm vi sửa đổi để xử lý vấn đề cấp thiết; chính sách có phạm vi rộng, chưa được đánh giá tác động đầy đủ cần tiếp tục nghiên cứu trong lần sửa đổi toàn diện.

Về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, Ủy ban cơ bản tán thành, nhưng đề nghị gắn việc cắt giảm với công cụ giám sát trong quá trình hoạt động, bảo đảm an toàn thị trường và tài sản nhà đầu tư. Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, giao dịch điện tử và công nghệ mới, Ủy ban cơ bản tán thành; đề nghị làm rõ nội dung đặc thù, tránh trùng lặp với pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Luật cần xác định nguyên tắc về thẩm quyền, giới hạn thử nghiệm; tham gia tự nguyện, cảnh báo rủi ro, tách biệt tài sản, bảo vệ dữ liệu; giám sát và xử lý khi thử nghiệm thất bại. Việc miễn, loại trừ trách nhiệm phải chặt chẽ, không miễn bồi thường do lỗi, vi phạm của tổ chức thử nghiệm. Đồng thời, cần thống nhất thời hạn, gia hạn, giới hạn khách hàng, giao dịch với pháp luật liên quan và khả năng giám sát.

Đề xuất cắt giảm điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, kiểm toán

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập gồm 3 Điều. Việc ban hành Luật nhằm đáp ứng chủ trương đẩy mạnh việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ, góp phần tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp; tháo gỡ những điểm nghẽn do cơ chế, quy định của pháp luật; bảo đảm tính ổn định và lâu dài, sự đồng bộ và thống nhất trong hệ thống pháp luật; đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới.

Quan điểm xây dựng dự án Luật là thể chế hóa quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, Quốc hội và Chính phủ về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong đó có lĩnh vực dịch vụ kế toán, dịch vụ kiểm toán; hoàn thiện quy định nhằm đảm bảo sự đồng bộ của hệ thống pháp luật hiện hành; mở rộng đối tượng được cung cấp dịch vụ kế toán, đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế, góp phần khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển thị trường dịch vụ kế toán, kiểm toán hiệu quả, bền vững và phù hợp với thông lệ quốc tế. Đồng thời, phù hợp với chủ trương xây dựng một Luật sửa đổi, bổ sung nhiều Luật vì có cùng nội dung về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh liên quan đến lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập.

Đối với Luật Kế toán, nội dung của dự thảo cắt giảm toàn bộ điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính trong lĩnh vực dịch vụ kế toán. Ngoài ra, dự thảo Luật cũng bãi bỏ các nội dung khác cho thống nhất với những nội dung cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính trong lĩnh vực dịch vụ kế toán...

Đối với Luật Kiểm toán độc lập, dự thảo bỏ điều kiện “Có Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đầu tư theo quy định của pháp luật” khi cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán.

Theo Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành sự cần thiết ban hành Luật với các căn cứ chính trị, pháp lý, thực tiễn nêu tại Tờ trình của Chính phủ. Hồ sơ dự án Luật bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng; tính hợp Hiến, hợp pháp; tính thống nhất với hệ thống pháp luật; tính tương thích với các cam kết quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia; đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính thống nhất trình Quốc hội xem xét theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời luật hóa các chính sách đang được thực hiện có thời hạn, bảo đảm khung pháp lý mới có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự án Luật tập trung vào những nội dung về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh đối với dịch vụ kế toán, dịch vụ kiểm toán; có tác động lớn đến thị trường, các chủ thể cung cấp, sử dụng dịch vụ kế toán, kiểm toán và phương thức quản lý nhà nước. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Cơ quan soạn thảo đánh giá tác động tương xứng đến các đối tượng liên quan, tính khả thi và hiệu quả của cơ chế quản lý thay thế.