Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Tháo gỡ đồng bộ các 'nút thắt'

Chiều 17/10, trong chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI, Tổ thảo luận số 12 (gồm Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau và Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ) đã tiến hành thảo luận về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV).

Đồng chí Nguyễn Hồ Hải, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội, Tổ trưởng Tổ thảo luận số 12, điều hành phiên thảo luận. Ảnh: XUÂN QUÝ

Hỗ trợ phải gắn với hiệu quả thực tế và tiêu chí định lượng

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Đinh Ngọc Minh, Uỷ viên chuyên trách Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, khẳng định, việc ban hành Luật Phát triển DNNVV là vô cùng cần thiết và kịp thời trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn, khả năng sinh lời hạn chế, phải sử dụng vốn vay và vốn góp để duy trì hoạt động.

Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai các chính sách trước đây, đại biểu Đinh Ngọc Minh lưu ý: Chính sách dù được thiết kế đầy đủ nhưng nếu văn bản hướng dẫn thi hành chưa sát thực tế thì doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận và thụ hưởng. Vì vậy, các quy định, hướng dẫn của Chính phủ cần cụ thể, rõ ràng, phù hợp với điều kiện hoạt động của doanh nghiệp.

“Cần bổ sung các nguyên tắc, tiêu chí định lượng để đánh giá hiệu quả trước khi bố trí nguồn lực hỗ trợ. Phải xác định rõ khoản hỗ trợ tạo thêm bao nhiêu việc làm, tiết kiệm bao nhiêu chi phí năng lượng và mang lại hiệu quả gì trong xử lý ô nhiễm môi trường”, đại biểu Đinh Ngọc Minh đề nghị.

Dẫn chứng từ thực tế ô nhiễm tại một số cơ sở sản xuất bột giấy, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu gắn chính sách hỗ trợ với việc khắc phục triệt để các hạn chế môi trường, tránh tình trạng "rót" nguồn lực nhưng không tạo ra giá trị gia tăng bền vững.

Đại biểu Đinh Ngọc Minh, Uỷ viên chuyên trách Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, đề nghị gắn chính sách hỗ trợ DNNVV với các tiêu chí đánh giá hiệu quả cụ thể, có thể đo lường được. Ảnh: XUÂN QUÝ

Đối với quy định nâng cao năng lực khoa học và công nghệ tại Điều 11 dự thảo Luật, đại biểu đề xuất cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cấp trang thiết bị đi kèm tiêu chí đánh giá sản phẩm mới và hiệu quả đạt được. Khi doanh nghiệp đổi mới công nghệ thành công, sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định, cần nghiên cứu cơ chế chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp khoa học và công nghệ để tiếp tục tiếp cận các chính sách ưu đãi phù hợp.

Bảo đảm khả năng tiếp cận của doanh nghiệp

Cùng quan tâm đến tính khả thi của chính sách, đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, phân tích sâu những quy định tác động trực tiếp đến khả năng duy trì và mở rộng hoạt động của DNNVV.

Về tiếp cận tín dụng, đại biểu cho rằng nhiều doanh nghiệp có đơn hàng, doanh thu và dòng tiền nhưng khó vay vốn do thiếu tài sản bảo đảm. Trong khi đó, cơ quan nhà nước đang quản lý nhiều nguồn dữ liệu liên quan đến đăng ký doanh nghiệp, thuế, hoá đơn điện tử, xuất nhập khẩu và bảo hiểm.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị nghiên cứu cơ chế xác thực, cập nhật và chia sẻ dữ liệu theo quy định pháp luật, tạo điều kiện để tổ chức tín dụng đánh giá chính xác hơn tình hình hoạt động và khả năng trả nợ của doanh nghiệp.

Dự thảo luật cần làm rõ phạm vi dữ liệu được khai thác, trách nhiệm của cơ quan cung cấp thông tin, điều kiện tiếp cận, bảo mật và xử lý dữ liệu sai lệch; đồng thời bảo đảm quyền tự chủ thẩm định, quyết định cho vay và trách nhiệm kiểm soát rủi ro của tổ chức tín dụng.

Đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội,

đề xuất hoàn thiện chính sách tín dụng, ưu đãi thuế và hỗ trợ mặt bằng sản xuất, kinh doanh cho DNNVV. Ảnh: XUÂN QUÝ 

Đối với chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu thành lập, đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị đánh giá kỹ hiệu quả thụ hưởng trên thực tế. Nhiều doanh nghiệp trong những năm đầu chưa phát sinh lợi nhuận chịu thuế, đến khi hoạt động ổn định thì thời gian miễn thuế đã hết, khiến ưu đãi chưa phát huy đầy đủ tác dụng. Đại biểu kiến nghị tính thời gian miễn thuế từ năm đầu tiên phát sinh thu nhập chịu thuế trong một thời hạn nhất định, hoặc lựa chọn số năm miễn thuế có phát sinh thu nhập chịu thuế trong giai đoạn đầu hoạt động.

Về chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Duy Thanh cho rằng việc cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp chưa đồng nghĩa với việc cơ sở có thể tiếp tục ngay tất cả hoạt động, nhất là những ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Nếu hộ kinh doanh chấm dứt hoạt động trong khi doanh nghiệp chưa hoàn tất giấy phép hoặc điều kiện chuyên ngành cần thiết, quá trình sản xuất, kinh doanh có thể bị gián đoạn. Cần có cơ chế liên thông giữa đăng ký doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm và thủ tục chuyên ngành; xác định rõ những giấy phép, điều kiện có thể kế thừa, công nhận hoặc chuyển đổi thuận lợi theo quy định pháp luật.

Đối với chính sách hỗ trợ tiếp cận mặt bằng sản xuất, đại biểu đề nghị rà soát tính khả thi của quy định dành quỹ đất tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp cho DNNVV, tránh đầu tư hạ tầng nhưng không có doanh nghiệp thuê, gây lãng phí nguồn lực. Đồng thời, thời điểm bắt đầu hưởng ưu đãi giảm tiền thuê lại đất phù hợp với thời điểm bàn giao mặt bằng, phát sinh nghĩa vụ trả tiền thuê và khả năng sử dụng đất thực tế và có giới hạn thời gian hợp lý để tránh kéo dài việc triển khai dự án.

Các ý kiến tại phiên thảo luận Tổ 12 cho thấy tinh thần xuyên suốt của việc hoàn thiện dự án Luật Phát triển DNNVV lần này là phải xây dựng các chính sách sát thực tế, có tiêu chí đánh giá rõ ràng và bảo đảm khả năng tiếp cận của doanh nghiệp.

Việc tháo gỡ đồng bộ các "nút thắt" về vốn, công nghệ, mặt bằng và thủ tục chính là chìa khoá để cộng đồng DNNVV nâng cao năng lực cạnh tranh, vững vàng phát triển trong giai đoạn mới./.