Chuyển từ hỗ trợ trực tiếp sang kiến tạo môi trường phát triển doanh nghiệp

Đề xuất giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy cho rằng, dự thảo Luật cần chuyển trọng tâm từ hỗ trợ doanh nghiệp bằng các chính sách ưu đãi sang giảm thực chất thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ pháp luật.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà chủ trì phiên thảo luận tại tổ chiều 17-10. Ảnh: Văn Tuyến

Theo đại biểu, khó khăn của doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ nằm ở việc thiếu vốn, mặt bằng hay chưa được hưởng ưu đãi về thuế, phí mà còn ở gánh nặng chi phí tuân thủ. Với doanh nghiệp siêu nhỏ, chi phí này có thể trở thành rào cản đối với việc duy trì hoạt động chính thức.

Vì vậy, đại biểu đề nghị dự thảo Luật xác định rõ nguyên tắc phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa phải gắn với giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp tiếp cận chính sách.

Cụ thể, rà soát thủ tục, nghĩa vụ tuân thủ phù hợp với quy mô, năng lực và mức độ rủi ro của doanh nghiệp; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước, hạn chế yêu cầu doanh nghiệp cung cấp thông tin nhiều lần. Khi xây dựng chính sách ưu đãi, cần xem xét toàn bộ quy trình thực hiện, từ điều kiện, hồ sơ, thời hạn xử lý đến chi phí để doanh nghiệp được hưởng ưu đãi.

Quang cảnh phiên thảo luận tại tổ của Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội. Ảnh: Văn Tuyến

Đại biểu nhấn mạnh, hiệu quả chính sách cần được đánh giá bằng kết quả cụ thể như số bước thủ tục, thời gian và chi phí doanh nghiệp tiết kiệm được, thay vì chỉ dựa vào số doanh nghiệp được hỗ trợ hoặc tổng kinh phí ngân sách đã chi. Nội dung hỗ trợ pháp lý cần tập trung vào các vấn đề doanh nghiệp thường gặp như thuế, kế toán, lao động, hợp đồng, giấy phép, sở hữu trí tuệ và thủ tục hành chính.

Đại biểu Hồ Sỹ Hùng đề nghị dự thảo Luật xác định rõ chính sách trọng tâm, trọng điểm, nhấn mạnh mục tiêu phát triển doanh nghiệp nhỏ thành doanh nghiệp vừa; lựa chọn các ngành, lĩnh vực then chốt, nền tảng như công nghiệp chế tạo, công nghiệp chế biến để tập trung nguồn lực hỗ trợ.

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy. Ảnh: Văn Tuyến

Đại biểu cũng đề nghị cụ thể hóa chính sách theo từng giai đoạn phát triển và quy mô doanh nghiệp; thể hiện rõ tính đột phá, khả năng tháo gỡ các điểm nghẽn trong hỗ trợ tiếp cận tín dụng, đào tạo, tư vấn pháp lý và chuyển giao công nghệ. Đồng thời, cần hoàn thiện cơ chế hỗ trợ theo kết quả đầu ra, bảo đảm đồng bộ trong kiểm tra, đánh giá; làm rõ tiêu chí, phương thức kiểm tra và trách nhiệm của các bên, tránh để quy trình, thủ tục trở thành rào cản.

Công khai đầy đủ các gói hỗ trợ dành cho doanh nghiệp

Đánh giá cao các quy định hỗ trợ về thuế, kế toán, chuyển đổi số, công nghệ và chuyển đổi từ hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, đại biểu Lê Kim Anh cho rằng, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ cần hướng tới nâng cao chất lượng, mở rộng quy mô, thay vì chỉ giảm chi phí hoạt động.

Đại biểu Hồ Sỹ Hùng. Ảnh: Văn Tuyến

Theo đại biểu, thời hạn hỗ trợ chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm cơ chế triển khai thuận tiện, bảo đảm hỗ trợ liên tục trong 2-3 năm đầu hoạt động. Do đó, dự thảo Luật cần quy định thời gian hỗ trợ tối thiểu 36 tháng đầu, đồng thời cho phép xem xét hỗ trợ tiếp theo căn cứ nhu cầu, quy mô và kết quả hoạt động. Việc miễn thuế trong 36 tháng đầu cần được xem xét từ thời điểm doanh nghiệp có doanh thu đến mức chịu thuế.

Về hỗ trợ chuyển đổi từ hộ kinh doanh thành doanh nghiệp, đại biểu Lê Kim Anh nhận định, tỷ lệ chuyển đổi còn khiêm tốn so với gần 2 triệu hộ kinh doanh đăng ký và khoảng 5,2 triệu cơ sở kinh doanh cá thể đang hoạt động. Tâm lý e ngại, gánh nặng tuân thủ, chính sách chưa đủ hấp dẫn và thiếu gói hỗ trợ tổng thể là những rào cản chính.

Đại biểu Lê Kim Anh. Ảnh: Văn Tuyến

Đại biểu đề xuất xây dựng gói hỗ trợ khởi đầu đồng bộ, gồm tư vấn thành lập, kế toán, thuế, quản trị, công nghệ và tiếp cận vốn; công khai bảng so sánh nghĩa vụ, quyền lợi giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp để người dân chủ động lựa chọn. Đồng thời, đơn giản hóa quy trình chuyển đổi, hạn chế gián đoạn hoạt động; hỗ trợ doanh nghiệp mới tiếp cận khách hàng, nền tảng số và các chương trình kết nối thị trường. Đối với vi phạm tuân thủ lần đầu không nghiêm trọng, cần có cơ chế hướng dẫn, hỗ trợ khắc phục theo quy định pháp luật.

Đối với phụ nữ khởi nghiệp, phát triển doanh nghiệp từ hộ kinh doanh, đại biểu cho rằng việc cân đối giữa hoạt động sản xuất, kinh doanh và trách nhiệm gia đình vẫn là khó khăn hiện hữu. Vì vậy, cần lồng ghép chính sách chăm sóc trẻ em, phúc lợi người lao động và bình đẳng giới với chính sách phát triển doanh nghiệp theo quy định pháp luật.

Đại biểu Nguyễn Thị Tuyến phát biểu thảo luận. Ảnh: Văn Tuyến

Đồng tình với các đề xuất trên, đại biểu Nguyễn Thị Tuyến đề nghị làm rõ và công khai đầy đủ các gói hỗ trợ dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó xác định cụ thể nội dung, mức hỗ trợ, điều kiện tiếp cận và quy trình thực hiện.

Bên cạnh đó, tăng cường kiểm soát trên cơ sở dữ liệu, bảo đảm minh bạch, hạn chế khâu trung gian và thủ tục không cần thiết. Việc công khai thông tin về các chương trình hỗ trợ sẽ giúp doanh nghiệp thuận lợi tìm hiểu, tiếp cận và giám sát quá trình thực hiện chính sách.

Đại biểu cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ, nhất là trong tiếp cận vốn, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đại biểu Tạ Đình Thi. Ảnh: Văn Tuyến

Quan tâm về chính sách phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, đặc biệt là việc thúc đẩy các đại học khởi nghiệp, đại biểu Tạ Đình Thi cho rằng, cần có giải pháp vừa khơi thông được nguồn lực, vừa khơi dậy sự sáng tạo, và phát huy hài hòa vai trò của Nhà nước và thị trường. Đại biểu đề nghị cân nhắc bổ sung quy định cụ thể về quyền tự chủ và cơ chế đối ứng cho các trường đại học khi tham gia vào hệ sinh thái khởi nghiệp, đồng thời thiết kế lại cơ chế vốn mồi của nhà nước để dẫn dắt dòng vốn tư nhân để tạo ra cú hích chuyển từ "hỗ trợ" sang "kiến tạo".

Cũng trong chiều 17-10, các đại biểu thảo luận tại tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập.