'Sửa đổi Luật Thủ đô: Khơi thông nguồn lực để Hà Nội phát triển bền vững'

Bước hoàn thiện thể chế đặc biệt quan trọng

Thời gian qua, nhiều nghị quyết và chỉ đạo quan trọng của Trung ương đã đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế phát triển Thủ đô Hà Nội. Nổi bật là Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 30-4-2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đặc biệt, ngày 17-3, Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, trong đó một trong những nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp chủ yếu là huy động, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Các diễn giả tham gia tọa đàm. Ảnh: N.P

Trên cơ sở đó, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến ngày 18-3. Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này nhằm thể chế hóa Nghị quyết xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới, gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Một trong những chính sách lớn được xây dựng trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này là chính sách về nguồn lực phát triển Thủ đô. Đó là lý do, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tổ chức tọa đàm với chủ đề “Sửa đổi Luật Thủ đô: Khơi thông nguồn lực để Hà Nội phát triển bền vững”.

Diễn giả tham dự tọa đàm ngày 24-3 có: Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu; TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam.

Tại tọa đàm, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu cho biết, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này là một bước hoàn thiện thể chế đặc biệt quan trọng. Trong đó, dự thảo thiết kế riêng một chương (Chương VI) liên quan đến nguồn lực về đầu tư và tài chính để phát triển Thủ đô.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã đưa ra cơ chế phân quyền rất mạnh mẽ cho chính quyền thành phố Hà Nội trong việc đầu tư các dự án lớn, quan trọng mà trước đây thuộc thẩm quyền của Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ. Trên tinh thần Trung ương tin tưởng trao quyền cho Hà Nội, Hà Nội "dám làm, dám chịu trách nhiệm" và có kết quả một cách cụ thể.

Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu. Ảnh: N.P

Ông Lê Trung Hiếu cho biết, nguồn lực tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai tất cả các kế hoạch, chương trình của thành phố. Nguồn lực tài chính chính là khả năng để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của Hà Nội, đặc biệt trong kỷ nguyên mới. Cùng với Nghị quyết số 02-NQ/TW vừa được Bộ Chính trị ban hành đã đặt ra các chỉ tiêu rất rõ cho Hà Nội, tăng trưởng hai con số liên tục trong 20 năm. Do đó, nguồn lực tài chính của Thủ đô trong giai đoạn mới đặc biệt quan trọng.

Theo ông Lê Trung Hiếu, nguồn lực tài chính của Thủ đô sẽ góp phần dẫn dắt đầu tư hạ tầng thiết yếu như đường sắt đô thị và các công trình trọng điểm của Hà Nội, từ đó định hướng và thu hút thêm các nguồn lực khác từ Thủ đô và các vùng lân cận.

Hà Nội được quyền tạo ra các động lực tăng trưởng bằng vốn mồi, việc đầu tư vào hạ tầng lớn và đổi mới sáng tạo là yếu tố tiên quyết để triển khai các công trình trọng điểm. Chương trình an sinh xã hội sẽ lấy người dân làm trung tâm để phục vụ; tháo gỡ 5 điểm nghẽn tồn tại như quy hoạch, đảm bảo nguồn lực; trình tự, thủ tục thực hiện các điểm nghẽn; xử lý ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường; trật tự an toàn xã hội và an toàn thực phẩm. Các nội dung này chính là nơi nguồn tài chính của Thủ đô trở thành động lực quan trọng nhất để đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ mà nghị quyết đã đề ra.

Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội thông tin, cơ chế tài chính ngân sách đặc thù được quy định tại Điều 21 trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi). Những điểm có tính đột phá như mở rộng quyền tự chủ linh hoạt trong điều hành. HĐND thành phố có thể quyết định cơ cấu chi, quyết định sử dụng ngân sách để đầu tư vào các thành phố, tỉnh trong vùng liên kết, Vùng Thủ đô và có thể điều hành linh hoạt ngân sách của thành phố trong năm cũng như kế hoạch trung hạn.

Hà Nội có quyền phát hành trái phiếu, ví dụ: Trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu đô thị, trái phiếu xanh, tín chỉ carbon để tạo thành sức hấp dẫn cũng như nguồn thu. Công cụ tài chính này giúp đảm bảo huy động nguồn vốn dài hạn và ổn định trong cả quá trình.

Chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Thủ đô

TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica. Ảnh: N.P

Cùng nêu quan điểm tại tọa đàm, TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam bày tỏ, để đảm bảo tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số trong một khoảng thời gian dài thì nguồn lực tài chính đóng vai trò rất là quan trọng. Trong bối cảnh hiện nay là chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Thủ đô.

Chuyển đổi mô hình tăng trưởng là dựa nhiều hơn vào tri thức, khoa học công nghệ, yếu tố, nhân tố tổng hợp và những yếu tố như văn hóa xã hội. Như vậy, nguồn lực sẽ phải huy động từ nhiều nguồn khác nhau.

Để hỗ trợ cho việc hình thành các cơ sở hạ tầng như giao thông, môi trường, chuyển đổi mô hình tăng trưởng bền vững, không chỉ đạt được tốc độ tăng trưởng cao trong ngắn hạn mà phải đặt nền móng cho sự tăng trưởng trong dài hạn.

Như vậy, nguồn lực trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã đề cập đến các cơ chế đặc thù vượt trội; đó là cho phép sử dụng nhiều nguồn lực khác nhau để hỗ trợ chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng mới. Đặc biệt, dự thảo Luật quan tâm đến những vấn đề như môi trường, đầu tư vào cơ sở nghiên cứu khoa học, trung tâm đổi mới sáng tạo. Điều đó cho thấy, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã tạo nền móng chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng mới.

“Tôi nghĩ rằng đây là một yếu tố đặc biệt mà chúng ta cần phải chú ý trong việc huy động nguồn lực trong bối cảnh hiện nay. Việc huy động nguồn lực trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đề cập nhiều đến việc sử dụng nguồn lực một cách có hiệu quả, phân bổ nguồn lực đến mục tiêu mang tính chất ưu tiên về kinh tế, xã hội của cả thành phố để giải quyết những điểm nghẽn; ngoài ra còn để tạo dựng, kiến tạo những mô hình tăng trưởng mới. Tôi cho rằng, đây là những điểm đặc thù vượt trội của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi)”, TS Lê Duy Bình chia sẻ.

Nhật Nam - Phương Nguyễn