Sửa Luật Hòa giải ở cơ sở: Tăng phân quyền, hoàn thiện cơ chế hòa giải

Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, phù hợp mô hình chính quyền hai cấp

Sáng 5/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi).

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, việc sửa đổi Luật được xây dựng trên cơ sở thể chế hóa các chủ trương của Đảng về tăng cường công tác hòa giải ngoài tòa án, thực hiện Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đồng thời bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tăng cường phân cấp, phân quyền và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng. Ảnh: Media Quốc hội

Dự thảo Luật gồm 5 chương, 35 điều, tập trung sửa đổi nhiều nội dung quan trọng nhằm khắc phục những hạn chế sau hơn 10 năm thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013.

Trong đó, dự thảo sửa đổi các quy định về phạm vi điều chỉnh, phạm vi hòa giải, bổ sung một số khái niệm mới và hoàn thiện các nguyên tắc tổ chức, hoạt động hòa giải theo hướng làm rõ mối quan hệ giữa hòa giải ở cơ sở với xử lý vi phạm hành chính và xử lý hình sự. Dự thảo cũng bảo đảm quyền sử dụng tiếng nói, chữ viết của các bên tham gia hòa giải, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ và thống nhất cho việc triển khai trên thực tế.

ĐBQH dự Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất. Ảnh: Media Quốc hội

Đối với hòa giải viên và tổ hòa giải, dự thảo tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn hòa giải viên; sửa đổi quy định về bầu hòa giải viên theo hướng linh hoạt, phù hợp với việc sắp xếp thôn, tổ dân phố; đồng thời bổ sung cơ chế chỉ định hòa giải viên trong trường hợp việc bầu cử không thành hoặc không thể tổ chức do sự kiện bất khả kháng.

Một điểm mới đáng chú ý là dự thảo bổ sung quyền của hòa giải viên nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, qua đó nâng cao chất lượng hoạt động hòa giải ở cơ sở.

Khuyến khích hòa giải trực tuyến, quan tâm vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, hòa giải ở cơ sở vốn dựa trên tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái trong cộng đồng, vì vậy hình thức gặp gỡ trực tiếp vẫn được ưu tiên. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, dự thảo Luật bổ sung các quy định khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác hòa giải.

Theo đó, việc bầu hòa giải viên, bầu Tổ trưởng tổ hòa giải có thể thực hiện bằng hình thức phù hợp với điều kiện thực tiễn; đồng thời cho phép tổ chức hòa giải trực tuyến khi các bên có nhu cầu và đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Dự thảo cũng mở rộng sự tham gia của già làng, trưởng bản, chức sắc, chức việc tôn giáo, người có uy tín trong cộng đồng, người có kiến thức pháp luật, chuyên môn và đại diện các tổ chức chính trị - xã hội nhằm hỗ trợ hòa giải viên, góp phần nâng cao chất lượng hòa giải.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh. Ảnh: Media Quốc hội

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Hòa giải ở cơ sở. Theo cơ quan thẩm tra, dự thảo đã cơ bản thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, tạo cơ sở pháp lý thống nhất để gắn công tác hòa giải với xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, phòng ngừa tranh chấp và tăng cường đồng thuận trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo quan tâm hơn đến nguồn lực đầu tư hạ tầng kỹ thuật số phục vụ hòa giải trực tuyến và nâng cao năng lực cho đội ngũ hòa giải viên. Đồng thời, nghiên cứu bổ sung chính sách đặc thù đối với công tác hòa giải tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; quy định cơ chế quản lý minh bạch nguồn lực xã hội hóa cũng như chính sách thù lao phù hợp đối với những người được mời tham gia hỗ trợ, tư vấn hòa giải.