Sửa Luật Thủ đô: Trao quyền rộng đi kèm với cơ chế giải trình

Tạo các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để giải quyết triệt để 5 “điểm nghẽn” lớn của Thủ đô

Hà Nội là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, do đó, mỗi vấn đề của Hà Nội không còn là câu chuyện riêng của Hà Nội. Từ vấn đề quản trị đô thị, tổ chức không gian phát triển, xử lý ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, ngập úng, đến kỷ luật đầu tư công, chuyển đổi số, cải cách hành chính sẽ có tác động rất lớn đến các địa phương khác.

Để Hà Nội vận hành như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia, có vai trò dẫn dắt, định hình các mô hình phát triển mới cho cả nước, đòi hỏi cần hoàn thiện khung khổ pháp lý đặc biệt cho Thủ đô. Bởi không có thể chế vượt trội thì không thể tạo ra được không gian phát triển vượt trội. Nhấn mạnh về cần thể chế vượt trội cho Hà Nội, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu: “Việc sửa Luật Thủ đô phải được tiếp cận với tư duy đổi mới, tầm nhìn dài hạn, tạo ra một cơ sở pháp lý vượt trội để Hà Nội phát huy được tối đa tiềm năng, lợi thế đặc thù, mạnh dạn thí điểm những mô hình mới, cách làm mới”.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu, việc đặt vấn đề sửa đổi căn bản Luật Thủ đô không phải vì các quy định của Luật Thủ đô hiện hành không còn tốt mà nhằm xây dựng các quy định tốt hơn, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mới hết sức nặng nề của Thủ đô trong giai đoạn tới. Việc sửa đổi Luật cũng nhằm thể chế hóa các chủ trương, chính sách lớn của Đảng, đặc biệt là các chủ trương, chính sách mang tính cách mạng trong các nghị quyết của Bộ Chính trị, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và tới đây là nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô. Qua đó, tạo các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để giải quyết triệt để 5 “điểm nghẽn” lớn của Thủ đô Hà Nội (úng ngập, ùn tắc giao thông, trật tự đô thị, ô nhiễm môi trường, an toàn thực phẩm - PV).

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu tại cuộc làm việc giữa Bộ Tư pháp, UBND TP. Hà Nội với Bộ Nội vụ nhằm sửa đổi Luật Thủ đô

Để phát triển Thủ đô với tầm vóc là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học và công nghệ, giáo dục, đào tạo và hội nhập quốc tế của cả nước, đại diện Sở Tài chính, TP. Hà Nội đề xuất, cần lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô có thời kỳ quy hoạch dài hạn, tầm nhìn 100 năm, cụ thể hóa quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng, tích hợp và thay cho Quy hoạch Thủ đô và điều chỉnh quy hoạch chung Thủ đô hiện hành. Thành lập Trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, phấn đấu Thủ đô sẽ là một trong những trung tâm tài chính lớn trong khu vực. Cùng với đó, Sở Tài chính cũng đề nghị cần tăng tỷ lệ phân bổ ngân sách cho Thủ đô, bổ sung một số khoản thu Thủ đô được hưởng (thuế, phí) để bảo đảm Thủ đô có nguồn lực tài chính tương ứng với vai trò vị thế và trách nhiệm đặc thù; đồng thời Hà Nội được ban hành cơ chế, chính sách liên quan đến xã hội hóa, cơ chế hợp tác công – tư mới trong khai thác tài sản công, công trình hạ tầng. Đồng thời, đề xuất giao quyền cho thành phố chủ động quyết định các chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, hỗ trợ phát triển các thiết chế đổi mới sáng tạo, sàn giao dịch công nghệ, hỗ trợ hình thành thị trường công nghệ, chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học trên cơ sở kế thừa, phát triển quy định mới của Luật Thủ đô năm 2024, Luật Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Mở rộng cơ chế mua sắm, đầu tư công nghệ, nền tảng lõi về công nghệ số theo cơ chế thuê dịch vụ, linh hoạt theo kết quả đầu ra...

Bổ sung mới biện pháp chuyển đổi xanh - giảm phát thải

Để kịp thời tháo gỡ những khó khăn trong việc thực hiện các dự án mang tính trọng điểm, đột phá để phát triển Thành phố; tạo sự chủ động của nhà đầu tư trong việc xây dựng kế hoạch kinh doanh, đầu tư, khuyến khích nhà đầu tư trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất, sớm luân chuyển nguồn lực từ đất đai vào phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ và từng bước cải thiện môi trường của Thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hà Nội đề nghị, khi sửa Luật Thủ đô lần này cần giao thẩm quyền cho chính quyền thành phố quy định chính sách về bảo vệ, sử dụng, phát triển tài nguyên rừng, tài nguyên nước, tài nguyên khác; Quyết định chỉ tiêu sử dụng đất thực hiện dự án trọng điểm, đột phá để phát triển Thủ đô; quy định biện pháp thu hồi đất, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất, giá đất để giải quyết tồn tại, vướng mắc đối với các dự án đầu tư có sử dụng đất thực hiện theo quyết định của pháp luật về đất đai trước ngày 11/8/2024; quy định biện pháp bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giao đất, cho thuê đất...

Cùng với đó, cần giao quyền cho Hà Nội được chủ động trong các hình thức lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu, lập dự án bồi thường, giải phóng mặt bằng độc lập đối với dự án lớn, quan trọng, các dự án cần đầu tư ngay, dự án cấp bách về xử lý ô nhiễm, úng ngập, ùn tắc giao thông, trật tự đô thị, cải tạo, chỉnh trang tái thiết đô thị. Quyết định cơ chế thu hút các nhà đầu tư lớn, nhà đầu tư chiến lược trong việc phát triển hạ tầng lớn xử lý ô nhiễm môi trường, các lĩnh vực công nghệ cao, chuyển đổi số, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, chuyển đổi xanh... với cơ chế thông thoáng trong lựa chọn nhà đầu tư, phê duyệt thực hiện dự án, ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, giao đất, cho thuê đất.

Liên quan đến vấn đề về bảo vệ môi trường, Sở cũng đề nghị cần kế thừa, bổ sung các quy định về vùng phát thải thấp, tín chỉ carbon; cơ chế khuyến khích sử dụng các phương tiện giao thông phát thải thấp, chuyển đổi phương tiện giao thông sang sử dụng năng lượng sạch; biện pháp hạn chế sử dụng phương tiện giao thông phát thải gây ô nhiễm môi trường; hỗ trợ đầu tư phát triển hạ tầng giao thông sử dụng năng lượng sạch. Bổ sung mới biện pháp chuyển đổi xanh - giảm phát thải, xử lý ô nhiễm không khí, nguồn nước; tái cơ cấu, di dời cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường. Đối với chính sách về môi trường vùng Thủ đô, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hà Nội đề nghị, hạ công suất, di dời cơ sở sản xuất ô nhiễm; điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch phát triển đối với cơ sở công nghiệp ở các khu vực nhạy cảm về môi trường...

Để tạo không gian phát triển mới cho Thủ đô trong thời gian tới, nhiều ý kiến đều nhất trí cho rằng cần tạo cơ chế đặc thù vượt trội hơn nữa cho Hà Nội. Tuy nhiên, phân quyền mạnh nhưng phải phù hợp với năng lực thực thi và có cơ chế kiểm tra, giám sát; đồng thời có những “lằn ranh” không được vi phạm, phải đảm bảo kỷ cương, kỷ luật, minh bạch và vì lợi ích chung. Thứ trưởng Phan Chí Hiếu cho biết, dự thảo Luật sẽ quy định rõ các nguyên tắc xác định các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội áp dụng cho Thủ đô; quy định các nguyên tắc theo hướng đảm bảo trao quyền rộng cho Thủ đô đi kèm với cơ chế giải trình, cơ chế thực hiện các quy định của Luật.

Song Hà