Sức mạnh của loại vũ khí Trung cổ là khắc tinh của các hiệp sĩ mặc giáp sắt

Thoạt nhìn, búa Lucerne trông giống một món dụng cụ rèn được gắn lên cán gỗ dài. Nhưng đây là vũ khí chiến đấu chuyên dụng, phổ biến trong lực lượng bộ binh của Liên minh Thụy Sĩ cũ từ cuối thế kỷ XV đến thế kỷ XVII. Những hiện vật còn lưu giữ cho thấy người thợ rèn châu Âu đã tìm cách giải quyết một bài toán hóc búa: làm thế nào để đối phó với đối thủ được bảo vệ bởi những tấm giáp thép chắc chắn?

Điểm đặc biệt của búa Lucerne là phần đầu được thiết kế với nhiều bộ phận đảm nhiệm những chức năng khác nhau. Phía trên là một mũi nhọn dài để đâm; một bên là đầu búa thường có bốn chấu nhọn; phía đối diện là mỏ móc cong, sắc và cứng. Toàn bộ cụm đầu bằng thép được gắn vào một cán gỗ dài, giúp người sử dụng có tầm với đáng kể trong giao chiến.

Ảnh: thearma.org

Với một vũ khí thông thường, áo giáp có thể chặn lưỡi kiếm và làm giảm đáng kể khả năng gây thương tích. Búa Lucerne được phát triển để đối phó với thách thức đó bằng nhiều cách. Mũi nhọn có thể nhắm vào những khe hở giữa các tấm giáp; phần búa tạo ra lực va đập mạnh, có thể làm biến dạng giáp hoặc gây chấn thương dù thép không bị xuyên thủng; còn mỏ móc có thể được sử dụng để kéo, ghì hoặc làm mất thăng bằng đối thủ.

Tất nhiên, không nên hình dung rằng một cú đánh luôn dễ dàng xuyên thủng áo giáp thép. Giáp chất lượng cao vẫn có khả năng bảo vệ đáng kể và hiệu quả thực tế phụ thuộc vào kỹ thuật, góc tiếp xúc cùng cấu tạo của cả vũ khí lẫn áo giáp.

Tên gọi của vũ khí bắt nguồn từ thành phố Lucerne của Thụy Sĩ, nơi từng có nhiều hiện vật thuộc loại này trong kho vũ khí. Tuy nhiên, tên gọi “búa Lucerne” phổ biến ngày nay không nhất thiết là tên mà các chiến binh đương thời sử dụng. Đây là cách phân loại được hình thành về sau, khi giới sưu tầm và nghiên cứu vũ khí tìm cách phân biệt những kiểu búa chiến khác nhau.

Ảnh: lancasterarmoury.co.uk

Một hiện vật tại Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan ở New York, có niên đại khoảng năm 1520, dài khoảng 2,39 m và nặng chừng 2,66 kg. Kích thước ấy cho thấy đây không phải vũ khí nhỏ gọn để mang bên hông, mà là một loại trường binh cần sử dụng bằng hai tay.

Đến thế kỷ XVII, khi súng hỏa mai và các loại vũ khí mới ngày càng thay đổi chiến tranh châu Âu, vai trò chiến đấu của những vũ khí cán dài như búa Lucerne dần thu hẹp. Dẫu vậy, chúng vẫn xuất hiện trong kho vũ khí và nhiệm vụ nghi lễ, canh gác tại một số nơi.

Ngày nay, búa Lucerne là minh chứng thú vị cho sự sáng tạo của thợ rèn và binh sĩ thời kỳ áo giáp phát triển cực thịnh. Nó không đơn thuần là một chiếc búa gắn thêm mũi nhọn, mà là sản phẩm của cuộc chạy đua giữa khả năng phòng thủ và sức công phá - nơi mỗi chi tiết đều phản ánh nỗ lực tìm ra cách vượt qua lớp thép tưởng chừng bất khả xâm phạm.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi.