Sức mạnh S-400 thuộc những hệ thống phòng không tầm xa mạnh nhất hiện nay Ethiopia sắp sở hữu

Ethiopia vừa công bố kế hoạch tiếp nhận 4 tổ hợp phòng không S-400 của Nga, đánh dấu một trong những bước hiện đại hóa quân sự lớn nhất tại Sừng châu Phi trong nhiều năm qua. 

Cùng với việc nhận lô máy bay chiến đấu Su-35, động thái này không chỉ nâng cao năng lực phòng thủ không phận mà còn đặt ra câu hỏi về sự thay đổi cán cân an ninh khu vực.

 Máy bay tiêm kích Sukhoi Su-35 của Không quân Nga. Ảnh: Shutterstock/Borka Kiss.

Thủ tướng Abiy Ahmed đưa ra tuyên bố trong chuyến thăm Moskva nhân Hội nghị thượng đỉnh Nga-Châu Phi cuối tháng 10/2026. Ông xác nhận Ethiopia đã nhận 12 máy bay Su-35 theo thỏa thuận từ trước và sẽ tiếp tục nhận 4 hệ thống S-400.

Dù giá trị hợp đồng, lịch giao hàng cụ thể và cấu hình tên lửa chi tiết chưa được công bố, thông tin này ngay lập tức thu hút sự chú ý của giới phân tích quốc phòng vì S-400 thuộc hàng những hệ thống phòng không tầm xa mạnh nhất hiện nay.

Hệ thống S-400 Triumf do tập đoàn Almaz-Antey phát triển là sự kế thừa và nâng cấp sâu từ dòng S-300.

Điểm nổi bật nhất nằm ở khả năng đánh chặn đa dạng mục tiêu trên không, bao gồm máy bay chiến đấu, máy bay ném bom, máy bay không người lái, tên lửa hành trình và một số loại tên lửa đạn đạo. 

Hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 tầm bắn 400km, radar quét 600km Ethiopia sắp sở hữu. Nguồn ảnh: Vitaly Kuzmin

Tùy thuộc vào loại đạn sử dụng, tầm bắn có thể đạt tới 400 km với tên lửa 40N6, trong khi trần độ cao tiếp cận khoảng 30 km. 

Hệ thống S-400 được thiết kế để hoạt động trong môi trường nhiễu điện tử phức tạp và có khả năng đồng thời theo dõi cũng như tấn công nhiều mục tiêu khác nhau.

Trái tim của S-400 là tổ hợp radar đa chức năng. Radar cảnh giới 91N6E có thể phát hiện mục tiêu ở khoảng cách lên tới 600 km, trong khi radar điều khiển hỏa lực 92N6E đảm nhiệm việc dẫn đường chính xác cho tên lửa trong giai đoạn cuối. 

Nhờ thiết kế pha mảng chủ động và khả năng quét điện tử, hệ thống duy trì độ chính xác cao ngay cả khi đối phương sử dụng biện pháp gây nhiễu. 

Các xe phóng thuộc hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 trong lễ diễu binh tại Nga. Ảnh: militarywatchmagazine.com

Các bệ phóng di động được bố trí trên xe tải chuyên dụng, cho phép toàn bộ tổ hợp triển khai hoặc thu hồi trong thời gian ngắn, tăng khả năng sống sót trước các đòn tấn công phủ đầu.

Công nghệ dẫn đường của S-400 kết hợp nhiều chế độ. Tên lửa có thể được dẫn bằng lệnh từ mặt đất trong giai đoạn đầu và giữa, sau đó chuyển sang chế độ chủ động hoặc bán chủ động khi tiếp cận mục tiêu. 

Sự linh hoạt này giúp hệ thống ứng phó hiệu quả với cả mục tiêu bay thấp, bay nhanh lẫn mục tiêu có độ phản xạ radar nhỏ. 

Mỗi hệ thống S-400 thông thường bao gồm các thành phần radar, sở chỉ huy và nhiều bệ phóng, tạo thành một mạng lưới phòng thủ tầng có khả năng phối hợp với các hệ thống tầm trung và tầm ngắn khác.

Tiêm kích Su-35 của Không quân Ethiopia lần đầu lộ diện vào ngày 28/10. Ảnh: militarywatchmagazine.com

Việc Ethiopia sở hữu S-400 sẽ mở rộng đáng kể vùng trời được bảo vệ so với các hệ thống cũ như S-75, S-125 hay Pantsir hiện có. 

Tuy nhiên, tầm bắn 400 km không đồng nghĩa với việc tạo ra một lá chắn bất khả xâm phạm bao phủ toàn bộ lãnh thổ. 

Hiệu quả thực tế phụ thuộc vào địa hình, độ cao mục tiêu, số lượng tên lửa sẵn sàng, trình độ vận hành của kíp chiến đấu và khả năng tích hợp với hệ thống cảnh báo sớm cũng như không quân. 

Việc bảo trì, huấn luyện và nguồn cung đạn dược dài hạn cũng là những yếu tố then chốt quyết định mức độ sẵn sàng chiến đấu.

Ethiopia tiếp nhận 12 tiêm kích Su-35 của Nga, nhắm tới hệ thống tên lửa phòng không S-400. Ảnh: Abiy Ahmed Ali/qua X/twx.com

Trong bối cảnh căng thẳng nội bộ tại vùng Tigray cùng quan hệ phức tạp với một số nước láng giềng, việc tiếp nhận S-400 cùng Su-35 cho thấy Ethiopia đang đẩy mạnh chiến lược răn đe phòng thủ. 

Nếu được giao hàng và đưa vào vận hành thành công, hệ thống này sẽ nâng cao năng lực bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng và tạo lợi thế trong việc kiểm soát không phận. 

Song tác động thực tế vẫn phụ thuộc vào quy mô cấu hình được cung cấp và khả năng Ethiopia duy trì cũng như khai thác hiệu quả công nghệ tiên tiến này trong điều kiện thực tế của khu vực.

(Theo twz.com, janes.com, armyrecognition.com, africa.businessinsider.com, nationalinterest.org, aljazeera.com, militarywatchmagazine.com, airforce-technology.com)