Sức mạnh từ sự đa dạng trong thống nhất
Trong dòng chảy văn hóa của 34 dân tộc anh em trên mảnh đất Lào Cai, mỗi thanh âm, sắc màu văn hóa đều mang theo câu chuyện về lịch sử, phong tục và đời sống của một cộng đồng. Những nét văn hóa riêng biệt không tách rời mà hòa quyện, bổ sung cho nhau, tạo nên bức tranh đa sắc màu. Trong sự đa dạng ấy, tình đoàn kết chính là sợi dây kết nối, làm nên sức mạnh cộng đồng và bản sắc chung của quê hương.

Văn hóa của mỗi dân tộc được hình thành qua bao thế hệ, kết tinh từ lao động, phong tục, tín ngưỡng và cách ứng xử với thiên nhiên. Bởi vậy, mỗi trang phục, làn điệu dân ca hay nghi lễ truyền thống không đơn thuần là một biểu hiện văn hóa, mà còn lưu giữ ký ức và bản sắc của cả cộng đồng.

Với 23 dân tộc cùng sinh sống, xã Mường Khương là một trong những vùng đất thể hiện rõ nét sự phong phú ấy. Người Mông tự hào với tiếng khèn, điệu múa khỏe khoắn; người Dao gìn giữ chữ viết, nghi lễ truyền thống; người Bố Y lưu giữ những làn điệu dân ca, điệu múa gắn với đời sống cộng đồng. Người Nùng, người Pa Dí lại góp thêm sắc thái riêng qua trang phục, nghề thủ công và phong tục. Để những giá trị ấy không mai một, vai trò của các nghệ nhân và người am hiểu văn hóa đặc biệt quan trọng.
Nghệ nhân Ưu tú Tẩn Khái Cường, thôn Tả Thền A, xã Mường Khương là một trong những người dành nhiều tâm huyết cho việc bảo tồn, truyền dạy những nét đẹp truyền thống. Ông Cường chia sẻ: “Để lưu giữ chữ Nôm Dao, tôi mở lớp dạy chữ cho những người trẻ trong xã, thậm chí cả ở các xã bạn nếu có tinh thần học hỏi. Được trao truyền những giá trị văn hóa cho thế hệ trẻ, tôi vô cùng hạnh phúc, bởi di sản nhờ thế không chỉ gắn với quá khứ mà tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay”.

Nếu tiếng khèn, trang phục và những phiên chợ vùng cao tạo nên nét đặc trưng miền biên viễn, thì văn hóa Thái lại mang đến một sắc thái riêng với tiếng trống, vòng xòe, những nếp nhà sàn và nghề dệt thổ cẩm. Nghệ nhân Ưu tú Điêu Thị Xiêng, phường Nghĩa Lộ chia sẻ: “Những hoa văn trên tấm vải không chỉ thể hiện sự khéo léo của người phụ nữ mà còn chứa đựng tri thức, quan niệm thẩm mỹ và ký ức văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Là một trong những người con của dân tộc Thái, tôi luôn cố gắng truyền dạy cho thế hệ con cháu nét đẹp văn hóa ấy”.
Từ tiếng khèn đến điệu then, từ sắc màu thổ cẩm đến những nghi lễ truyền thống, mỗi giá trị đều có sức sống riêng. Chính sự khác biệt ấy làm nên vẻ đẹp của văn hóa Lào Cai. Tuy nhiên, một bức tranh đẹp không chỉ bởi từng gam màu mà còn bởi cách các gam màu hòa quyện. Cũng như vậy, giá trị văn hóa không chỉ ở việc mỗi dân tộc gìn giữ được bản sắc của mình, mà còn ở khả năng giao lưu, chia sẻ và cùng làm giàu đời sống tinh thần cộng đồng.

Sự đa dạng chỉ thực sự trở thành sức mạnh khi những khác biệt được tôn trọng, đón nhận và kết nối. Trong đời sống các bản làng, sự giao thoa ấy không nhất thiết bắt đầu từ những sự kiện lớn, mà hiện diện từ những buổi sinh hoạt chung, trong những ngày hội, những lần cùng nhau tập luyện, biểu diễn và chia sẻ niềm vui.
Câu lạc bộ Văn hóa, nghệ thuật, thể thao nòng cốt xã Cốc Lầu có 58 thành viên, là không gian để những người yêu văn hóa truyền thống cùng gặp gỡ, thực hành và lan tỏa các giá trị của cộng đồng. Mỗi người mang đến một sở trường, một vốn hiểu biết riêng, cùng góp sức làm phong phú đời sống văn hóa địa phương.

Trong những buổi tập luyện, anh Giàng Seo Sềnh, thành viên câu lạc bộ kiên trì hướng dẫn trẻ em cách thổi và múa khèn Mông. Điều đáng quý là sức lan tỏa của lớp học đã vượt khỏi phạm vi bản làng. Em Giàng Seo Phừ ở thôn Tổng Kim, xã Nghĩa Đô đã vượt gần 80 km để đến học khèn trong kỳ nghỉ hè. Hành trình ấy cho thấy sức hấp dẫn của văn hóa truyền thống và mong muốn tìm hiểu, tiếp nhận những giá trị tốt đẹp từ cộng đồng khác.
Với người dạy, đó không chỉ là việc truyền lại một kỹ năng, mà còn là trao cho thế hệ trẻ tình yêu và niềm tự hào về văn hóa dân tộc. Với người học, mỗi tiếng khèn không chỉ mở ra một thế giới âm thanh mới mà còn là cơ hội hiểu thêm về đời sống, phong tục của cha ông. Khi văn hóa được chia sẻ bằng sự chân thành, những khác biệt không còn là khoảng cách mà trở thành cầu nối giữa con người với con người.

Tinh thần ấy cũng được nuôi dưỡng thông qua các hoạt động văn hóa cộng đồng tại xã A Mú Sung. Câu lạc bộ Văn hóa, nghệ thuật, thể thao nòng cốt của xã có 87 thành viên, chia thành 3 tổ hoạt động. Không chỉ tạo sân chơi lành mạnh, đây còn là nơi khuyến khích người dân cùng khôi phục những nét đẹp truyền thống có nguy cơ mai một. Chị Bùi Thị Thu Hường, thành viên câu lạc bộ chia sẻ: “Tôi mong muốn qua mỗi buổi sinh hoạt có thêm hiểu biết về tập quán của địa phương, góp sức để những giá trị truyền thống được gìn giữ”.
Để lưu giữ, làm “sống lại” những giá trị văn hóa cổ, các cán bộ văn hóa trở thành chất xúc tác. Chị Tiêu Nguyệt Minh - cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã A Mú Sung cho biết: “Chúng tôi đến từng thôn tìm hiểu văn hóa cổ, hướng dẫn, khuyến khích các thành viên khôi phục nghề thêu, múa dân gian và những nét văn hóa đang có nguy cơ thất truyền. Từ sự chung tay ấy, bảo tồn không còn là nhiệm vụ riêng của nghệ nhân hay cơ quan chuyên môn mà trở thành trách nhiệm của cả cộng đồng”.
“Trong dòng chảy phát triển, những giá trị văn hóa truyền thống còn mở ra cơ hội phát triển du lịch cộng đồng, tạo sinh kế và quảng bá hình ảnh quê hương. Nhưng điều quan trọng hơn cả là văn hóa nuôi dưỡng niềm tự hào, giúp mỗi người hiểu về cội nguồn, trân trọng bản sắc của dân tộc mình và biết tôn trọng những giá trị của cộng đồng khác” - Tiến sĩ Dương Tuấn Nghĩa - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Lào Cai đang khởi sắc từng ngày. Giữa nhịp sống ấy, tiếng khèn vẫn ngân vang, điệu xòe vẫn được trao truyền... Mỗi dân tộc giữ một sắc màu riêng, nhưng cùng chung khát vọng dựng xây quê hương giàu đẹp, cùng sẻ chia trong lao động và gắn bó trong đời sống. Muôn sắc màu văn hóa không làm nên sự chia cách, mà tạo nên một bức tranh Lào Cai phong phú, giàu bản sắc. Khi mỗi giá trị riêng được trân trọng và cùng hòa quyện trong tình đoàn kết, sự đa dạng sẽ trở thành nguồn lực, tạo nên sức mạnh nội sinh để các dân tộc đồng hành phát triển.
Nguồn Lào Cai: https://baolaocai.vn/suc-manh-tu-su-da-dang-trong-thong-nhat-post915154.html

