Sức sống mới trên quê hương người vẽ lá cờ Tổ quốc

Tổ dân phố Lũng Xuyên, phường Đồng Văn - quê hương của nhà cách mạng Nguyễn Hữu Tiến.

Từ mạch nguồn cách mạng

Về tổ dân phố Lũng Xuyên, phường Đồng Văn những ngày tháng Tám, sắc đỏ của cờ Tổ quốc hiện diện trên những tuyến đường, khu dân cư. Trong nhịp sống bình dị hôm nay, câu chuyện về “thầy giáo Hoài” - tên gọi thân mật của nhà cách mạng Nguyễn Hữu Tiến - vẫn được người dân nhắc nhớ như một phần ký ức của quê hương.

Sinh năm 1901 trong một gia đình nho học ở làng Lũng Xuyên, xã Yên Bắc, huyện Duy Tiên (tỉnh Hà Nam cũ), đồng chí Nguyễn Hữu Tiến sớm chứng kiến những cảnh đời cơ cực, bất công của xã hội đương thời. Từ một người thầy giáo làng, ông bước vào con đường hoạt động cách mạng. Đình Lũng Xuyên trở thành một trong những địa điểm gắn với những năm tháng ấy.

Đình Lũng Xuyên là nơi ghi dấu những năm tháng hoạt động cách mạng của người chiến sĩ cộng sản Nguyễn Hữu Tiến, đã được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.

Năm 1927, Chi hội Việt Nam Cách mạng thanh niên đầu tiên ở tỉnh Hà Nam được thành lập tại đây gồm các đồng chí: Nguyễn Hữu Tiến, Trần Tử Yến, Vũ Hưng. Sau khi Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng đầu tiên của huyện Duy Tiên được thành lập tại xã Trác Văn vào cuối năm 1929, do đồng chí Nguyễn Hữu Tiến làm Bí thư, nhiều cuộc họp quan trọng bàn về đường hướng hoạt động cách mạng cũng diễn ra tại đây, từng bước tạo nên không khí cách mạng ở vùng đất này. Đến những ngày tháng Tám năm 1945, tinh thần vùng lên giành chính quyền đã lan rộng trong nhân dân.

Ông Phạm Văn Điệp, một cụ cao niên ở Tổ dân phố Lũng Xuyên, kể rằng từ khi còn nhỏ, ông đã được các cụ trong làng kể cho nghe về thầy giáo Hoài một lòng kiên trung với Đảng, trọn đời theo đuổi lý tưởng cách mạng, người con ưu tú của quê hương. Những câu chuyện ấy theo năm tháng trở thành ký ức thân thuộc, trở thành niềm tự hào của các thế hệ người dân Lũng Xuyên.

Bia đá lưu dấu những sự kiện cách mạng tại Đình Lũng Xuyên.

Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Nguyễn Hữu Tiến gắn với những năm tháng đầy thử thách. Ông nhiều lần bị thực dân Pháp bắt, giam tại Hỏa Lò, Sơn La rồi Côn Đảo. Tháng 4/1935, ông cùng các đồng chí vượt ngục Côn Đảo, trở về đất liền và tiếp tục hoạt động cách mạng.

Năm 1940, khi phong trào cách mạng ở Nam Kỳ chuẩn bị khởi nghĩa, khi đó ông là Xứ ủy viên Xứ ủy Nam Kỳ, được giao nhiệm vụ cùng các đồng chí trong Xứ ủy Nam Kỳ chỉ đạo và tổ chức thiết kế vẽ cờ hiệu để sử dụng trong các cuộc đấu tranh cách mạng ở Nam Kỳ. Lá cờ đỏ sao vàng năm cánh lần đầu tiên được in trên nhật báo Tiến Lên cùng bài thơ do đồng chí Nguyễn Hữu Tiến sáng tác, bài thơ mô tả hình ảnh lá cờ và kêu gọi nhân dân Việt Nam đoàn kết chiến đấu dưới lá cờ thiêng liêng của Tổ quốc(*).

Lá cờ có nền đỏ và ngôi sao vàng năm cánh được Xứ ủy Nam Kỳ nhất trí và đã xuất hiện lần đầu tiên trong Khởi nghĩa Nam Kỳ (ngày 23/11/1940). Đến tháng 8/1945, Quốc dân Đại hội Tân Trào đã quyết nghị lấy cờ đỏ sao vàng làm quốc kỳ của nước Việt Nam. (**)

Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Thế Vinh đã dày công nghiên cứu về cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Nguyễn Hữu Tiến khi tham gia biên soạn tác phẩm “Văn hóa và con người Duy Tiên”.

Theo nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Thế Vinh, người đã nhiều năm nghiên cứu về cuộc đời của đồng chí Nguyễn Hữu Tiến, những năm tháng tù đày và hoạt động cách mạng đã cho thấy rõ bản lĩnh của một người cộng sản luôn giữ vững niềm tin, lý tưởng cống hiến trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Cuộc đời ấy, cùng hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng thiêng liêng, ông đã góp phần đặt dấu ấn vào lịch sử dân tộc, trở thành niềm tự hào sâu sắc của quê hương Lũng Xuyên.

Tiếp tục giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống

Nhà tưởng niệm đồng chí Nguyễn Hữu Tiến được xây dựng năm 1993 trên nền ngôi nhà cũ của ông tại quê nhà. Những kỷ vật còn lại không nhiều, nhưng bức tranh khắc họa Nguyễn Hữu Tiến phác thảo lá cờ đỏ sao vàng của cố nhạc sĩ Văn Cao vẫn là hình ảnh đặc biệt, gợi nhắc về một thời kỳ lịch sử. Nhiều thế hệ người dân, cán bộ, đoàn viên, học sinh vẫn tìm về đây dâng hương, tưởng nhớ và tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của ông.

Tại Nhà tưởng niệm đồng chí Nguyễn Hữu Tiến hiện đang lưu giữ nhiều lá cờ đỏ sao vàng đã trải qua các chặng đường cách mạng của lịch sử dân tộc.

Cuối năm 2012, gia đình tìm kiếm, đưa hài cốt Liệt sĩ Nguyễn Hữu Tiến từ Thành phố Hồ Chí Minh về an táng tại quê nhà. Từ đó, bà Nguyễn Thị Hãnh, cháu dâu của liệt sĩ, cùng các thành viên trong gia đình vừa chăm lo hương khói, vừa sưu tầm thêm những tài liệu, bài viết, hồi ký về ông.

Với bà Hãnh, đó là việc làm xuất phát từ tình cảm của con cháu đối với người đã dành cả cuộc đời cho quê hương, đất nước. Gia đình vẫn giáo dục, răn dạy các thế hệ sau phải phát huy truyền thống gia đình, tích cực tu dưỡng, rèn luyện, nỗ lực học tập, làm việc để góp sức xây dựng quê hương.

Bà Nguyễn Thị Hãnh, cháu dâu của nhà cách mạng Nguyễn Hữu Tiến cẩn thận giữ gìn, bảo quản từng kỷ vật của ông.

Tên của người thầy giáo, nhà cách mạng Nguyễn Hữu Tiến hôm nay vẫn hiện diện trên mái trường quê hương, trong những bài học và câu chuyện được kể lại cho các thế hệ học sinh.

Cô giáo Nguyễn Thị Hải Yến, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Hữu Tiến, phường Đồng Văn bày tỏ, làm việc dưới mái trường mang tên nhà cách mạng tiền bối là niềm vinh dự, tự hào, đồng thời đặt lên vai đội ngũ cán bộ, giáo viên trách nhiệm giáo dục học sinh hiểu về truyền thống quê hương. Cùng với giáo dục lịch sử địa phương, nhà trường thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khóa, về nguồn, tìm hiểu những địa danh, nhân vật gắn với quê hương, để những câu chuyện lịch sử đến với các em bằng những hình thức gần gũi, sinh động, để những “búp măng non” hôm nay lớn lên với ý thức tiếp nối truyền thống, góp sức dựng xây quê hương trong tương lai.

Tượng đài nhà cách mạng tiền bối, Liệt sĩ Nguyễn Hữu Tiến được đặt trang trọng trong khuôn viên ngôi trường mang tên ông tại quê nhà.

Học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Hữu Tiến xếp hình lá cờ Tổ quốc trong một hoạt động ngoại khóa, giáo dục truyền thống quê hương của nhà trường.

Sức sống mới trên vùng quê cách mạng

81 năm sau mùa Thu Cách mạng, từ một làng quê thuần nông bên dòng Châu Giang, Lũng Xuyên hôm nay đã khoác lên mình một diện mạo mới. Những con đường được chỉnh trang sáng - xanh - sạch - đẹp, nhà cửa khang trang hơn; hoạt động sản xuất, dịch vụ, ngành nghề từng bước phát triển. Sau khi sáp nhập với Tổ dân phố Lương Xá, Lũng Xuyên hiện có 635 hộ, khoảng 2.600 nhân khẩu; thu nhập bình quân đạt trên 90 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ gia đình văn hóa đạt 95%.

Những con số ấy không chỉ cho thấy sự thay đổi về đời sống của nhân dân; đặt trong chiều dài lịch sử của vùng đất, đó còn là kết quả của một quá trình người dân hôm nay đang tiếp tục vun đắp quê hương bằng chính sức lao động và sự đồng lòng của mình.

Bà con nhân dân tổ dân phố Lũng Xuyên luôn đoàn kết, thống nhất, chung sức đồng lòng xây dựng quê hương ngày thêm khởi sắc.

Đồng chí Nguyễn Văn Đăng, Bí thư Chi bộ Tổ dân phố Lũng Xuyên cho rằng, phát huy truyền thống cách mạng của quê hương, trước hết phải được thể hiện bằng sự đoàn kết, đồng thuận trong nhân dân. Bước vào giai đoạn phát triển mới của quê hương, Chi bộ tiếp tục vận động cán bộ, đảng viên và nhân dân đồng lòng thực hiện các chủ trương phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, của phường; mỗi gia đình, mỗi người dân cùng chung sức xây dựng khu dân cư ngày thêm khởi sắc.

Phường Đồng Văn phấn đấu đến năm 2030 trở thành đô thị công nghiệp, dịch vụ, thương mại hiện đại, văn minh.

Tinh thần đoàn kết, sự đồng thuận nhất trí của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân đang là động lực để phường Đồng Văn vươn lên đổi mới, hội nhập, phát triển.

Mục tiêu đến năm 2030, phường Đồng Văn phấn đấu thu nhập bình quân đầu người đạt trên 100,6 triệu đồng/năm; tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều còn dưới 0,22%, quyết tâm xây dựng phường Đồng Văn trở thành đô thị công nghiệp, dịch vụ, thương mại hiện đại, văn minh, phát triển bền vững.

Theo đồng chí Nguyễn Quang Long, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Đồng Văn, truyền thống cách mạng chỉ thực sự có sức sống khi được tiếp nối bằng trách nhiệm và những kết quả cụ thể trong cuộc sống hôm nay. Vì vậy, Đảng bộ phường xác định xây dựng Đảng và hệ thống chính trị thực sự trong sạch, vững mạnh; tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên gương mẫu, kỷ cương, gần dân, vì dân phục vụ; đồng thời tạo chuyển biến mạnh mẽ trong cải cách hành chính, chuyển đổi số, phát triển kinh tế và xây dựng đô thị văn minh. Lấy văn hóa làm hệ điều hành cho sự phát triển bền vững…

Hướng tới kỷ niệm 85 năm ngày hy sinh của nhà cách mạng, Liệt sĩ Nguyễn Hữu Tiến, từ niềm tự hào về quê hương, phường Đồng Văn sẽ tiếp tục chú trọng đưa lịch sử, truyền thống cách mạng đến gần hơn với thế hệ trẻ, biến lòng biết ơn thành động cơ phấn đấu; đồng thời thực hiện tốt công tác đền ơn đáp nghĩa, chăm lo người có công. Đó là cách để truyền thống lịch sử không chỉ được nhắc nhớ, tự hào mà trở thành điểm tựa tinh thần, là sức mạnh nội sinh để Đồng Văn vững vàng vươn lên trong hành trình phát triển mới.

(*) Theo Lịch sử Đảng bộ Yên Bắc giai đoạn 1927 - 2010

(**) Bài viết: “Những hoạt động và cống hiến của đồng chí Nguyễn Hữu Tiến cho Đảng và cách mạng Việt Nam” đăng trên Tạp chí Lịch sử Đảng (Viện Lịch sử Đảng - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh)