Sức sống mới từ nghị trường Quốc hội - Bài cuối: Dấu ấn từ những quyết sách chưa có tiền lệ

Nhiệm kỳ Quốc hội (QH) khóa XV được nhìn nhận là một nhiệm kỳ đặc biệt khi vừa phải ứng phó với những biến động chưa từng có do đại dịch và bất ổn kinh tế toàn cầu, vừa phải đưa ra những quyết sách lớn tạo nền tảng phát triển lâu dài cho đất nước. Nhiều quyết sách được ban hành linh hoạt, thể hiện một nghị trường ngày càng gắn chặt hơn với nhịp vận động của đời sống kinh tế - xã hội.

Đại biểu (ĐB) Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của QH khóa XV, nhìn nhận QH đã thể hiện rất rõ tinh thần hành động, quyết liệt và đồng hành cùng Chính phủ, cùng Nhân dân.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các ĐB dự Hội nghị toàn quốc triển khai công tác bầu cử ĐBQH khóa XVI và ĐB HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 vào ngày 15-11-2025. Ảnh: QUANG KHÁNH

Từ gói phục hồi kinh tế đến siêu dự án lịch sử

. Phóng viên: QH khóa XV được xem là nhiệm kỳ hành động với những siêu dự án hạ tầng, chính sách an sinh sát sườn và những quyết sách thể chế chưa từng có tiền lệ. Nhìn lại hành trình đầy áp lực nhưng sôi động vừa qua, cảm xúc đọng lại lớn nhất trong ông lúc này là gì?

+ Ông Tạ Văn Hạ: Tôi nghĩ trước hết là niềm tự hào và trách nhiệm rất lớn. Bởi đây là một nhiệm kỳ đặc biệt, mang dấu ấn lịch sử, diễn ra trong bối cảnh đất nước phải đối mặt với nhiều biến động chưa từng có. Từ đại dịch COVID-19, khó khăn kinh tế toàn cầu, xung đột địa chính ở một số khu vực trên thế giới cho đến yêu cầu cấp bách về đổi mới thể chế và tổ chức bộ máy.

Chính trong bối cảnh ấy, QH đã thể hiện rất rõ tinh thần hành động, quyết liệt và đồng hành cùng Chính phủ, cùng Nhân dân. QH đã ban hành nhiều quyết sách lớn về phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội sau đại dịch, trong đó có Nghị quyết 43/2022 về chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội. Đây được coi là gói chính sách tài khóa, tiền tệ lớn nhất từ trước tới nay hỗ trợ doanh nghiệp, người lao động và kích thích tăng trưởng.

Song song đó, QH khóa XV đã thông qua nhiều siêu dự án hạ tầng như Nghị quyết 44/2022 về chủ trương đầu tư đường cao tốc Bắc - Nam phía đông giai đoạn 2021-2025 - được xem là dự án giao thông lớn nhất cả nước, Nghị quyết 172/2024 về chủ trương đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Nghị quyết 256/2025 phê duyệt chủ trương đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình… Các dự án này được xem là hạ tầng động lực, tạo không gian phát triển mới cho các vùng kinh tế lớn.

QH cũng đặc biệt hoàn thiện hệ thống pháp luật và đổi mới bộ máy… với nhiều quyết định mang tính lịch sử được đưa ra với tinh thần rất trách nhiệm.

Điều khiến tôi xúc động nhất là sự đồng lòng của các ĐBQH và niềm tin, kỳ vọng của cử tri cả nước. Chính niềm tin ấy là động lực để mỗi ĐB luôn nỗ lực, trăn trở và làm việc với tinh thần, quyết tâm cao nhất.

ĐB Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của QH khóa XV. Ảnh: QH

. Trong hàng loạt chính sách đã ban hành, theo ông đâu là những “nút thắt” lớn nhất mà QH đã quyết liệt tháo gỡ thành công để tạo xung lực mới cho kinh tế - xã hội?

+ Trước hết là nút thắt về phục hồi kinh tế sau đại dịch và các nút thắt về hạ tầng phát triển như tôi nói ở trên. Tiếp đó là nút thắt về thể chế và pháp luật, vốn được coi là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”. QH đã tập trung sửa đổi nhiều đạo luật quan trọng, đặc biệt là Luật Đất đai 2024 cùng các luật về nhà ở, kinh doanh bất động sản… nhằm tháo gỡ vướng mắc trong quản lý và khơi thông các nguồn lực.

Trong nhiệm kỳ này, QH cũng đã hoàn thiện hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu cuộc cách mạng sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy và nghiên cứu mô hình chính quyền địa phương hai cấp phù hợp với yêu cầu phát triển.

Việc tháo gỡ những nút thắt này đã góp phần tạo xung lực mới cho nền kinh tế và củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp vào các quyết sách của Đảng, QH và Nhà nước.

Các đại biểu tham dự tại Kỳ họp 10, Quốc hội khóa XV. Ảnh: QH

Quyết sách “ý Đảng hợp lòng dân”

. Vậy quyết sách nào đã được ông dành nhiều tâm sức và đeo đuổi nhất? Soi chiếu vào thực tiễn, ông thấy hiệu quả mà chính sách đó mang lại ra sao?

+ Có lẽ một trong những vấn đề mà tôi dành nhiều tâm sức, trăn trở và kiên trì theo đuổi trong nhiều năm qua là việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước.

Ngay từ năm 2018, khi là ĐB khóa XIV, tôi từng nêu trước QH về việc xem xét sáp nhập các tỉnh, TP có quy mô nhỏ để tinh gọn bộ máy, giảm biên chế. Tôi cho rằng đây là giải pháp căn cơ nhằm thực hiện hiệu quả Nghị quyết 18 của Trung ương khóa XII về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Trong suốt nhiệm kỳ QH khóa XV, tôi vẫn đeo bám nội dung này. Điều rất đáng mừng là đến nay nội dung này đã được hiện thực mạnh mẽ và quyết liệt hơn.

Tất nhiên, đây là một chủ trương lớn, cần có lộ trình thận trọng và đồng thuận xã hội cao. Tuy nhiên, khi nhìn vào thực tiễn có thể khẳng định chủ trương này “ý Đảng hợp lòng dân”. Chính sách đã nhanh chóng đi vào cuộc sống, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý, tiết kiệm nguồn lực và tạo dư địa phát triển mới cho các địa phương.

Với tôi, điều quan trọng nhất không phải là một đề xuất của mình được nhắc tới mà là những vấn đề đặt ra từ thực tiễn cuối cùng đã mang lại sự thay đổi căn bản, với nhiều lợi ích thiết thực cho đất nước và người dân.

Quang cảnh một phiên họp tại Kỳ họp 10. Ảnh: QH

. Sắp xếp bộ máy hay sửa đổi các vấn đề hệ trọng, trong đó có Hiến pháp đều là những vấn đề cực kỳ nhạy cảm. Vậy QH khóa XV đã thể hiện bản lĩnh và thấu cảm lòng dân ra sao?

+ Đúng là những vấn đề như sắp xếp đơn vị hành chính, nghiên cứu mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hay sửa đổi những nội dung quan trọng trong hệ thống pháp luật, thậm chí liên quan đến Hiến pháp… đều là những vấn đề rất lớn, nhạy cảm và có tác động sâu rộng tới đời sống xã hội.

QH đã thể hiện rõ bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm và sự thận trọng cần thiết khi xem xét những quyết sách hệ trọng này. Trước hết, mọi chủ trương lớn đều được đặt trong sự lãnh đạo, định hướng của Đảng, đặc biệt là tinh thần của Nghị quyết 18.

Trên cơ sở đó, QH đã thảo luận rất kỹ lưỡng, lắng nghe nhiều chiều, từ ý kiến chuyên gia, nhà khoa học cho đến tâm tư, nguyện vọng của cử tri và nhân dân. Đặc biệt, chúng ta cũng có những thực tiễn kinh nghiệm thành công của việc sáp nhập tỉnh Hà Tây vào thủ đô Hà Nội và sáp nhập các huyện, xã trước đó.

Một điểm rất quan trọng, mọi quyết sách đều được cân nhắc giữa yêu cầu đổi mới và sự ổn định của xã hội, giữa lợi ích lâu dài của quốc gia với những tác động trực tiếp tới đời sống người dân. Chính sự thận trọng, minh bạch và cầu thị trong xây dựng chính sách đã tạo sự đồng thuận cao trong xã hội.

ĐBQH Tạ Văn Hạ. Ảnh: QH

Đổi mới quy trình xây dựng pháp luật

. Thực tế vẫn có độ trễ giữa quyết nghị và thực thi, vậy QH khóa XV đã nỗ lực ra sao để rút ngắn khoảng cách từ nghị trường đến cuộc sống người dân?

+ Tôi cho rằng trước hết là đổi mới công tác xây dựng pháp luật được thực hiện theo hướng luật tập trung quy định nguyên tắc, định hướng lớn, còn nội dung mang tính kỹ thuật, chi tiết sẽ do các văn bản hướng dẫn dưới luật quy định. Cách tiếp cận này giúp hệ thống pháp luật vừa bảo đảm tính ổn định, vừa tạo sự linh hoạt, chủ động hơn trong quá trình tổ chức thực hiện.

Quy trình xây dựng pháp luật cũng được đổi mới theo hướng rõ trách nhiệm và gắn chặt hơn với cơ quan thực thi chính sách. Chính phủ chịu trách nhiệm giải trình, chỉnh lý các dự án luật do mình trình trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các ĐBQH và các cơ quan của QH. Còn QH tập trung thảo luận, cho ý kiến và quyết định những vấn đề lớn, bảo đảm luật khi ban hành có tính khả thi cao.

Ngoài ra, QH cũng tăng cường hoạt động giám sát tối cao và giám sát chuyên đề, đặc biệt là việc thực hiện các nghị quyết, chính sách quan trọng, kịp thời phát hiện những vướng mắc để kiến nghị điều chỉnh.

Tôi cho rằng mục tiêu cuối cùng của hoạt động lập pháp không chỉ là ban hành văn bản mà là để chính sách thực sự đi vào cuộc sống và mang lại những chuyển biến tích cực, thiết thực cho người dân, doanh nghiệp.

. Xin cảm ơn ông.

LÊ THOA thực hiện