Theo cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump, việc Afghanistan để mất hàng loạt vũ khí vào tay Taliban, trong đó có trực thăng UH-60 Black Hawk (Diều hâu đen) của Mỹ có thể khiến bí mật của chúng lọt vào tay Nga và Trung Quốc.
Khoảng một ngày trước, các thành viên Taliban được cho là đã cấm máy bay quân sự Il-76 của Ukraine hạ cánh xuống sân bay quốc tế Kabul.
Taliban thu được hàng trăm máy bay các loại từ không quân Afghanistan, tuy nhiên để vận hành chúng, họ sẽ phải đối mặt với thách thức về nhân sự trình độ cao, phụ tùng thay thế và ngân sách duy trì hoạt động.
Chỉ trong vài tuần, nhóm phiến quân Hồi giáo Taliban đã giành quyền kiểm soát gần như toàn bộ lãnh thổ Afghanistan, bao gồm cả thành phố Kabul mà không gặp sự kháng cự nào, đồng nghĩa với việc họ sẽ kiểm soát cả hàng loạt thiết bị và vũ khí của quân đội Afghanistan.
Những chiếc trực thăng Mi-17 và Mi-35 của Không quân Afghanistan mà Taliban chiếm được đều không thể cất cánh, nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên gây bất ngờ lớn.
Tình hình Afghanistan tiếp tục có diễn biến quan trọng: Tổng thống Ghani xuất hiện, tuyên bố sẽ trở về; lực lượng chính phủ đã chiếm lại một tỉnh lỵ, Taliban nổ súng giết hại những người chống đối...
Ảnh vệ tinh cho thấy hàng chục máy bay quân sự các loại của không quân Afghanistan đậu san sát tại căn cứ Termez, sau khi tháo chạy sang Uzbekistan.
Sau khi Taliban giành quyền kiểm soát sân bay Kandahar của Afghanistan, rất nhanh sau đó, các bức ảnh xuất hiện trên phương tiện truyền thông xã hội cho thấy các chiến binh Taliban chụp ảnh với các máy bay trực thăng quân sự Black Hawk do Mỹ sản xuất và Mi-17 do Nga sản xuất.
Các máy bay trực thăng Black Hawk tiên tiến mới nhất mà Mỹ đã chuyển giao cho quân đội Afghanistan, hiện do Taliban kiểm soát, có nguy cơ bị Nga hay các nước tiếp cận, nghiên cứu, đánh cắp công nghệ.
Rất nhiều binh sĩ thuộc Lực lượng Đặc nhiệm của Afghanistan muốn chiến đấu, tuy nhiên chỉ huy của họ lại ra lệnh đầu hàng, thậm chí còn tước khí giới để họ không thể chiến đấu trước Taliban.
Một trong số những máy bay quân sự Afghanistan trong quá trình 'lánh nạn' sang nước láng giềng Uzbekistan đã bị phòng không nước này bắn rơi.
Trong lúc hai tiêm kích MiG-29 của Uzbekistan hộ tống các cường kích A-29 Super Tucano của không quân Afghanistan tháo chạy, thì xảy ra sự cố va chạm khiến một trong hai chiếc MiG-29 bị rơi, rất may phi công đã nhảy dù an toàn.
Máy bay Embraer 314 của không quân Afghanistan và MiG-29 của không quân Uzbekistan, đã va chạm trên không vào 15/8 tại Uzbekistan, các phi công đã văng ra và sống sót, dịch vụ báo chí của Văn phòng Tổng công tố Uzbekistan cho biết vào ngày 16/8.
Hàng trăm binh sĩ Afghanistan đã chạy sang Uzbekistan bằng cả đường bộ và đường không trên 22 máy bay quân sự, 24 máy bay trực thăng.
Theo giới chức Uzbekistan, họ đã ép 22 máy bay và 24 trực thăng quân sự chở binh sĩ Afghanistan phải hạ cánh xuống sân bay Termez của nước này.
Kho vũ khí tỉ đô Mỹ trang bị cho quân đội Afghanistan đã rơi trọn vào tay Taliban. Nhiều nhà quan sát cho rằng Mỹ có thể đối mặt với lo ngại khi Nga và Trung Quốc tìm cách tiếp cận chúng từ Taliban để nghiên cứu. Tuy nhiên giới phân tích lại cho rằng, thực ra đây không phải vũ khí quan trọng của Mỹ.
Một máy bay quân sự của Afghanistan đã bị rơi ở vùng Surxondaryo của Uzbekistan, hãng tin Gazeta.uz đưa tin ngày 18/6, dẫn lời Bộ Quốc phòng Uzbekistan
'Canh bạc' 88 tỷ USD mà Lầu Năm Góc rót vào quân đội Afghanistan đã tan thành mây khói sau khi lực lượng này thua toàn diện trước Taliban.
Dù có trang tay cường kích mạnh nhất hiện nay của Afghanistan, tuy vậy Taliban chỉ có thể dùng chúng cho mục đích tuyên truyền và phô trương thanh thế, ít có khả năng dùng chúng để tấn công quân chính phủ đang cố thủ tại thủ đô Kabul.
Taliban đã lần đầu dùng trực thăng Mi-17 thu được từ quân chính phủ để chuyển quân và trang bị thêm hỏa lực hạng nhẹ để tân công vào các vị trí của quân đội chính phủ gần thủ đô Kabul.
Ngày 11/8, Nhà nghiên cứu Chiến lược và Quan hệ Quốc tế Pháp George Lefevre đã trả lời phỏng vấn phóng viên Đài Tin tức Pháp về việc tại sao Mỹ không thể ngăn cản Taliban; trong khi đó, lực lượng Taliban thế như 'chẻ tre', chỉ còn cách Thủ đô Kabul 50 km.
Năng lực tác chiến của quân đội Afghanistan đáng báo động nghiêm trọng khi họ liên tục mất các khí tài vào tay Taliban, ngoài cường kích Su-22, trực thăng Mi-17 do Nga sản xuất, thì còn có cả trực thăng đa năng UH-60 do Mỹ sản xuất.
Sức mạnh của lực lượng Hồi giáo cực đoan Taliban sẽ gia tăng vượt bậc khi họ có trong tay những chiếc cường kích đáng gờm do Mỹ viện trợ cho Không quân Afghanistan.
Mỹ chi 88 tỷ USD để đào tạo và trang bị cho quân đội, cảnh sát Afghanistan, chiếm gần 2/3 sự hỗ trợ kể từ năm 2002. Thế nhưng, lực lượng này vẫn sụp đổ nhanh chóng trước Taliban.
Trong biên chế không quân Afghanistan có tới 4 vận tải cơ hạng trung C-130H do Mỹ cung cấp, giới phân tích lo ngại với đà tiến của phiến quân Taliban, rất có thể những chiếc C-130H sẽ được tận dụng để tháo chạy thay vì vận tải chiến lược.
Khi Taliban tiến công thần tốc và giành được nhiều vùng lãnh thổ tại Afghanistan, hiện có những lo ngại về việc lực lượng phiến quân này có thể chiếm được máy bay chiến đấu từ Không quân Afghanistan.
Hai chiến đấu cơ Su-22 (do Nga sản xuất) thuộc sở hữu không quân Afghanistan vừa bị lực lượng Taliban chiếm giữ đều đã không bay trong thời gian dài. Việc đưa những máy bay nay tái hoạt động nằm ngoài tầm với của Taliban.