Tái cơ cấu nông nghiệp, kiến tạo nông thôn mới hiện đại

Diện tích cây mắc ca trên địa bàn bản Nà Tấu, xã Nà Tấu cho thu hoạch quả.

Là tỉnh miền núi, điều kiện khí hậu đa dạng và quỹ đất sản xuất dồi dào, Điện Biên sở hữu nhiều lợi thế để phát triển nền nông nghiệp hàng hóa với các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, cà phê Arabica, mắc ca, chè... Tuy nhiên, trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng sản phẩm, phát triển xanh và hội nhập kinh tế ngày càng cao, việc khai thác hiệu quả tiềm năng, tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị và thu hút đầu tư trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản địa phương.

Hiện thực hóa mục tiêu đó, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TU về cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh, bền vững giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035, tạo nền tảng để ngành nông nghiệp phát triển hiện đại, hiệu quả và bền vững. Trên tinh thần Nghị quyết, tỉnh từng bước chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp, phát huy lợi thế của từng vùng sinh thái, từng ngành hàng và sản phẩm chủ lực; hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với chế biến, tiêu thụ và thị trường.

Đoàn viên, thanh niên xã Thanh Yên phát triển diện tích trồng cây Thanh Long.

Nổi bật, từ định hướng của Kế hoạch số 1850/KH-UBND, việc phát triển cây cà phê, mắc ca và thử nghiệm mô hình phát triển kinh tế không gian tầm thấp nhanh chóng trở thành nhiệm vụ trọng tâm của nhiều địa phương. Với tinh thần quyết liệt, đồng bộ và chủ động, các địa phương đã tập trung triển khai nhiều giải pháp, tạo động lực mới cho quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.

Năm 2026, Điện Biên đặt mục tiêu trồng mới 12.000ha cà phê và mắc ca. Đến ngày 15/7/2026, toàn tỉnh đã trồng mới hơn 6.900ha cà phê, mắc ca, đạt trên 57% kế hoạch. Những ngày này, các địa phương đang huy động tối đa nhân lực, phương tiện, đẩy nhanh tiến độ trồng, phấn đấu hoàn thành toàn bộ kế hoạch trước ngày 30/7/2026.

Từ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị trong tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng; chủ động triển khai ươm cây giống, đồng thời phối hợp với doanh nghiệp cung ứng vật tư, hỗ trợ kỹ thuật và liên kết sản xuất. Đến nay xã Chiềng Sinh đã hoàn thành trồng hơn 600ha cà phê.

Ông Đỗ Văn Sơn, Chủ tịch UBND xã Chiềng Sinh cho biết: “Cùng với việc chăm sóc tốt diện tích cây trồng đã xuống giống, xã tiếp tục tăng cường tuyên truyền, vận động người dân tham gia trồng mới cà phê, mắc ca; chủ động tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện, quyết tâm hoàn thành các chỉ tiêu theo đúng kế hoạch, góp phần nâng cao hiệu quả tái cơ cấu ngành nông nghiệp”.

Người dân bản Huổi Lướng, xã Mường Lạn chăm sóc cây cà phê.

Trong tiến trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp, kinh tế tập thể và Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang trở thành hai trụ cột quan trọng thúc đẩy phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại và bền vững. Hiện toàn tỉnh có 253 HTX và 149 tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Mạng lưới hợp tác xã, tổ hợp tác và các mô hình liên kết ngày càng phát huy vai trò kết nối nông dân với doanh nghiệp, tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, bảo đảm đầu ra ổn định và gia tăng sức cạnh tranh cho nông sản.

Trên quy mô liên kết 120ha, HTX Cà phê Pha Đin từng bước hình thành chuỗi liên kết khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ, tạo nền tảng phát triển cà phê theo hướng hàng hóa, bền vững. Anh Sùng A Dia, Giám đốc HTX cho biết: "Liên kết với người dân không chỉ giúp HTX chủ động nguồn nguyên liệu mà còn tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm. HTX hướng dẫn các hộ sản xuất theo quy trình thống nhất, thu mua toàn bộ sản lượng đạt tiêu chuẩn, đồng thời đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường để nâng cao giá trị hạt cà phê Điện Biên".

Hiện nay, toàn tỉnh có 147 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm 142 sản phẩm đạt 3 sao và 5 sản phẩm đạt 4 sao. Mỗi sản phẩm OCOP được chuẩn hóa, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường đã góp phần nâng cao giá trị nông sản, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Đây cũng là minh chứng cho bước chuyển của nông nghiệp Điện Biên từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, lấy chất lượng, giá trị gia tăng, liên kết chuỗi và tính bền vững làm động lực cho tăng trưởng lâu dài.

Nhờ đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu sản phẩm “Thịt trâu sấy Phìn Hồ” được nhiều người tiêu dùng biết đến.

Sản phẩm “Thịt trâu sấy Phìn Hồ” của HTX Nông nghiệp Phìn Hồ, bản Pháng Chủ, xã Si Pa Phìn là một trong những sản phẩm được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao, giúp nâng cao giá trị sản phẩm. Chị Lò Thị Nhung, Giám đốc HTX, cho biết: "Từ khi đạt chứng nhận, 'Thịt trâu sấy Phìn Hồ' được nhiều khách hàng biết đến hơn, lượng tiêu thụ tăng, giá trị sản phẩm cũng được nâng lên, tạo điều kiện để HTX mở rộng quy mô sản xuất trong thời gian tới".

Bên cạnh việc hình thành các vùng sản xuất tập trung và phát triển các chuỗi liên kết, Điện Biên xác định phát triển nguồn nhân lực là một trong những giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Với hơn 355.000 lao động, trong đó gần 308.000 lao động khu vực nông thôn (tính đến tháng 6/2025), tỉnh có lợi thế lớn về nguồn nhân lực phục vụ phát triển nông nghiệp.

Để phát huy lợi thế này, công tác đào tạo nghề, chuyển giao kỹ thuật và giải quyết việc làm được chú trọng triển khai. Trong 6 tháng đầu năm, toàn tỉnh đã tổ chức 80 lớp đào tạo nghề cho 3.000 lao động nông thôn; đồng thời tạo việc làm mới cho 5.580 lao động. Những kết quả này không chỉ góp phần nâng cao trình độ sản xuất, thúc đẩy ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất mà còn tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn.

Vận dụng kiến thức được học từ lớp đào tạo nghề về chăn nuôi, trồng trọt, anh Quàng Văn Hoan, bản Pa Bói, xã Thanh Yên đã chủ động ứng dụng vào thực tế sản xuất của gia đình, phát triển 50 gốc mít Thái ruột đỏ, duy trì đàn lợn hơn 30 con cùng hàng trăm con gia cầm các loại.

Anh Quàng Văn Hoan, bản Pá Bói chia sẻ: Trong quá trình sản xuất, chăn nuôi, tôi luôn chú trọng tuân thủ quy trình kỹ thuật từ chăm sóc đến phòng, chống dịch bệnh. Nhờ đó, mô hình kinh tế phát triển ổn định, năng suất, chất lượng sản phẩm được nâng cao, mang lại thu nhập trên 100 triệu đồng mỗi năm.

Nông nghiệp phát triển đã góp phần thay đổi diện mạo nông thôn ở xã Mường Ảng.

Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị cùng tinh thần chủ động, sáng tạo của người dân và doanh nghiệp, Điện Biên đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa gắn với chế biến, liên kết chuỗi giá trị và phát triển bền vững. Đây cũng là nền tảng quan trọng để kiến tạo những vùng quê đáng sống, nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân và xây dựng nông thôn mới ngày càng văn minh, hiện đại, đưa Điện Biên phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.