Tái định hình liên kết chiến lược Ấn Độ - Hàn Quốc

Trong một môi trường chiến lược khu vực đang thay đổi nhanh chóng, các mô hình hợp tác từng bảo đảm ổn định và tăng trưởng cho nhiều quốc gia đang chịu sức ép ngày càng lớn. Phụ thuộc kinh tế lẫn nhau giờ đây không còn chỉ là lợi thế, mà ngày càng bị nhìn nhận như một điểm dễ tổn thương, trong khi các cam kết an ninh truyền thống cũng đối mặt nhiều thách thức mới.

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae myung trò chuyện với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại phủ Tổng thống ở New Delhi, ngày 20/4. Ảnh: Yonhap

Theo các chuyên gia, đối với cả Ấn Độ và Hàn Quốc, đây là thời điểm cần đánh giá lại những nền tảng từng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và an ninh quốc gia trong nhiều thập niên qua. Vì vậy, chuyến thăm Ấn Độ của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung - chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Hàn Quốc sau 8 năm - được giới chuyên gia hai nước kỳ vọng sẽ vượt ra ngoài khuôn khổ ký kết các biên bản ghi nhớ, để hướng tới xác lập một tầm nhìn chiến lược dài hạn hơn.

Hàn Quốc ở ngã rẽ chiến lược

Hiện nay, Hàn Quốc đang đứng trước những tranh luận nội bộ ngày càng rõ nét về định hướng đối ngoại. Một bên ủng hộ tăng cường liên kết quân sự, coi đây là nền tảng để duy trì năng lực răn đe trước Triều Tiên, bảo vệ các giá trị dân chủ và duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.

Trong khi đó, bên còn lại nhấn mạnh tính thực dụng kinh tế, cho rằng Seoul cần mở rộng hợp tác, đồng thời duy trì dư địa linh hoạt về chiến lược thay vì phụ thuộc quá sâu vào bất kỳ liên minh nào.

Những khác biệt này không còn dừng ở mức tranh luận học thuật, mà ngày càng tác động trực tiếp đến hoạch định chính sách của Seoul.

Thực tế trong nhiều năm qua, Hàn Quốc theo đuổi thế cân bằng tương đối đặc thù. Về an ninh, nước này gắn bó chặt chẽ với Mỹ thông qua liên minh song phương tồn tại hơn 70 năm, với khoảng 28.500 binh sĩ Mỹ đồn trú trên bán đảo Triều Tiên. Tuy nhiên, về kinh tế, Trung Quốc lại là đối tác thương mại lớn nhất của Hàn Quốc, chiếm khoảng 20 - 25% tổng kim ngạch thương mại.

Sự đan xen này khiến Hàn Quốc thường xuyên phải “xử lý” các bài toán cân bằng lợi ích.

Một số diễn biến địa chính trị gần đây đã làm sâu sắc thêm tranh luận này. Những nhận định tại Seoul về hiệu quả chưa thực sự dứt khoát của Mỹ trong các cuộc khủng hoảng liên quan Iran đang tiếp thêm lập luận cho nhóm chủ trương tăng cường tự chủ về đối ngoại, an ninh và quốc phòng.

Dù mức độ chính xác của các đánh giá đó còn gây tranh cãi, tác động chính trị của chúng là rõ ràng: nhu cầu đa dạng hóa quan hệ đối tác và giảm lệ thuộc vào các cấu trúc an ninh do Mỹ dẫn dắt đang được nhắc đến nhiều hơn.

Vì sao Ấn Độ quan tâm?

Đối với New Delhi, Hàn Quốc không chỉ là đối tác song phương quan trọng mà còn là một mắt xích đáng chú ý trong cấu trúc chiến lược khu vực.

Kim ngạch thương mại song phương giữa hai nước đã vượt 27 tỷ USD trong những năm gần đây, và hai bên đặt mục tiêu nâng lên 50 tỷ USD. Các doanh nghiệp Hàn Quốc như Samsung, Hyundai và LG đã đầu tư hơn 10 tỷ USD vào Ấn Độ, góp phần thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm và hỗ trợ chuyển giao công nghệ.

Bên cạnh lợi ích kinh tế, hai nước cũng có nhiều điểm tương đồng về chiến lược. Cả Ấn Độ và Hàn Quốc đều quan tâm đến an ninh hàng hải, khả năng chống đứt gãy chuỗi cung ứng và nhu cầu tăng cường sức chống chịu công nghệ trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, cách tiếp cận của Ấn Độ với Hàn Quốc thời gian qua tuy ổn định nhưng chưa đủ tham vọng. Quan hệ song phương nhiều khi được đặt trọng tâm vào các thỏa thuận thương mại, thu hút đầu tư và hợp tác từng phần, thay vì được xây dựng trên một khuôn khổ chiến lược toàn diện hơn.

Cơ hội từ chuyến thăm

Trong bối cảnh này, theo giới quan sát, chuyến thăm của Tổng thống Lee Jae-myung được xem là cơ hội để hai bên tái khởi động quan hệ trên nền tảng sâu rộng hơn. Điều này đã được Tổng thống Lee Jae-myung nhấn mạnh trong chuyến thăm: “Trong bối cảnh chuỗi cung ứng và nền kinh tế toàn cầu bất ổn, Hàn Quốc và Ấn Độ được kỳ vọng sẽ trở thành những đối tác chiến lược rất quan trọng của nhau. Hiện nay, mức độ hợp tác giữa hai nước còn khá thấp so với tiềm năng to lớn của Ấn Độ, và chính quyền New Delhi cũng đồng ý với nhận định này”.

“Tôi tin rằng hội nghị thượng đỉnh có thể trở thành một bước ngoặt, nâng quan hệ Hàn Quốc - Ấn Độ lên một tầm cao hoàn toàn mới”.

Trước hết là hợp tác trong lĩnh vực công nghệ và chuỗi cung ứng. Hàn Quốc sở hữu năng lực nổi bật về bán dẫn và giữ vị thế lớn trên thị trường bộ nhớ truy xuất ngẫu nhiên động (DRAM) toàn cầu. Trong khi đó, Ấn Độ đang đẩy mạnh đầu tư vào sản xuất điện tử và công nghiệp công nghệ cao. Sự kết hợp này có thể tạo cơ sở cho quan hệ hợp tác cùng có lợi, vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, vừa góp phần giảm phụ thuộc quá mức vào một số thị trường đơn lẻ.

Ở lĩnh vực quốc phòng, dư địa hợp tác cũng còn đáng kể. Hàn Quốc hiện là một trong những nhà sản xuất quốc phòng lớn, còn Ấn Độ đang thúc đẩy hiện đại hóa lực lượng quân sự và chính sách sản xuất trong nước. Điều này mở ra khả năng hợp tác trong đồng phát triển sản phẩm, đồng sản xuất và chuyển giao công nghệ quốc phòng.

Bên cạnh đó, hợp tác hàng hải tại Ấn Độ Dương cũng được xem là hướng đi quan trọng, khi khu vực này giữ vai trò trung tâm đối với các tuyến thương mại năng lượng toàn cầu và ổn định khu vực.

Ngoài hợp tác kinh tế - an ninh, các chuyên gia cũng nhấn mạnh đến vai trò của các kênh kết nối thể chế lâu dài như viện nghiên cứu, trường đại học và các cơ quan hoạch định chính sách giữa hai nước. Theo đó, ảnh hưởng chiến lược không thể hình thành tức thời, mà cần được xây dựng thông qua trao đổi tri thức, tiếp xúc thường xuyên và đầu tư ngoại giao liên tục.

Thời điểm cần quyết định

Dư luận Hàn Quốc đang mong muốn một con đường không phụ thuộc quá mức vào bất kỳ cường quốc nào, đồng thời duy trì quyền tự quyết của đất nước. Ấn Độ được giới quan sát Seoul cho là một lựa chọn hợp lý: mô hình hợp tác dựa trên tự chủ chiến lược, đa dạng hóa đối tác và tôn trọng lẫn nhau.

Như Giám đốc Văn phòng An ninh Quốc gia Hàn Quốc Wi Sung-lac đã nhấn mạnh: “Ấn Độ là đối tác then chốt trong việc mở rộng ngoại giao thực dụng lấy lợi ích quốc gia làm trung tâm của Hàn Quốc”.

Một quan hệ đối tác Ấn Độ - Hàn Quốc gắn kết hơn có thể giúp Seoul mở rộng lựa chọn chiến lược và giảm phụ thuộc kinh tế, trong khi cũng hỗ trợ New Delhi củng cố hiện diện tại Đông Á và đóng góp vào thế cân bằng khu vực. Vì vậy, chuyến thăm New Delhi và những kết quả đạt được trong hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Lee Jae-myung và Thủ tướng Narendra Modi được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến cụ thể, mang tính dài hạn và định hình lại quan hệ đối tác trong giai đoạn mới.