Tại sao đảo Kharg trở thành mục tiêu 'khó nhằn' nhất của Mỹ ở Iran?

Ảnh vệ tinh cho thấy đảo Kharg của Iran vào ngày 11/3, trước khi Mỹ tiến hành các cuộc tấn công vào đảo. Ảnh: Airbus.

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố muốn giành quyền kiểm soát đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất của Iran – giới phân tích quân sự lập tức đặt câu hỏi: Liệu Washington có thể thực hiện điều đó, và nếu làm được thì cái giá phải trả sẽ là gì?

Nhiều chuyên gia nhận định quân đội Mỹ hoàn toàn có khả năng chiếm đảo Kharg trong thời gian ngắn nhờ ưu thế vượt trội về hải quân và không quân. Tuy nhiên, việc kiểm soát hòn đảo này có thể khiến binh sĩ Mỹ rơi vào tình thế cực kỳ nguy hiểm, đồng thời kéo dài cuộc chiến thay vì sớm kết thúc xung đột.

Đảo Kharg nằm ở đâu và vì sao lại quan trọng?

Đảo Kharg nằm cách bờ biển Iran khoảng 26 km ở phía bắc Vịnh Ba Tư, cách eo biển Hormuz khoảng 483 km về phía tây bắc.

Đây là một trong những cơ sở năng lượng chiến lược quan trọng nhất của Iran. Vùng nước sâu quanh đảo cho phép các siêu tàu chở dầu cập cảng, điều mà nhiều khu vực ven biển nông của Iran không thể đáp ứng.

Trước khi chiến tranh bùng nổ vào ngày 28/2, khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran được vận chuyển qua đảo Kharg. Việc kiểm soát hòn đảo này sẽ giáng đòn mạnh vào nguồn thu ngoại tệ của Tehran và gây sức ép lớn lên nền kinh tế nước này.

Iran hiện là nhà sản xuất dầu lớn thứ ba trong Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC).

Mỹ đã làm gì với đảo Kharg?

Theo Reuters, các lực lượng Mỹ từng tiến hành các cuộc không kích nhằm vào đảo Kharg trong tháng 3 và tháng 4 năm nay. Tổng thống Trump khi đó tuyên bố các mục tiêu quân sự trên đảo đã bị “xóa sổ hoàn toàn” và để ngỏ khả năng mở rộng tấn công sang cơ sở hạ tầng dầu khí.

Các quan chức Mỹ cũng từng tiết lộ rằng Washington đã cân nhắc phương án triển khai lực lượng bộ binh tới hòn đảo này.

Kể từ đó, đảo Kharg không tiếp tục bị tấn công trực tiếp. Tuy nhiên, Mỹ vẫn duy trì sức ép bằng các hoạt động phong tỏa và kiểm soát đối với hoạt động vận tải dầu mỏ của Iran.

Ngày 11/6, ông Trump một lần nữa nhắc tới ý tưởng kiểm soát Kharg trong cuộc phỏng vấn với Fox News.

“Lựa chọn tôi luôn ưu tiên là kiểm soát đảo Kharg. Đó vẫn là điều tôi muốn”, ông nói, đồng thời thừa nhận chưa chắc nước Mỹ sẵn sàng chấp nhận cái giá của một chiến dịch như vậy.

Chiếm đảo có thể nhanh, nhưng kết thúc chiến tranh thì không

Các chuyên gia quân sự cho rằng Mỹ có thể giành quyền kiểm soát Kharg tương đối nhanh chóng nhờ ưu thế hỏa lực áp đảo.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc cuộc chiến sẽ kết thúc.

Ông Ryan Brobst và ông Cameron McMillan thuộc tổ chức nghiên cứu Foundation for Defense of Democracies từng nhận định hồi tháng 3 rằng việc chiếm đóng đảo Kharg nhiều khả năng sẽ mở rộng và kéo dài chiến tranh hơn là mang lại một chiến thắng mang tính quyết định.

Theo các chuyên gia này, lực lượng Mỹ trên đảo sẽ trở thành mục tiêu của tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình, máy bay không người lái và đặc biệt là các UAV góc nhìn thứ nhất (FPV drone) – loại vũ khí giá rẻ nhưng cực kỳ nguy hiểm đã được sử dụng với số lượng khổng lồ trong chiến sự Ukraine.

Họ cảnh báo rằng bất kỳ tổn thất nào của quân đội Mỹ trên đảo cũng có thể nhanh chóng trở thành công cụ tuyên truyền của Iran thông qua các video ghi lại các cuộc tấn công.

Giữ được đảo mới là bài toán khó

Ông Joseph Votel, cựu Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cho rằng việc kiểm soát đảo Kharg không đòi hỏi lực lượng quá lớn.

Theo ông, khoảng 800 đến 1.000 binh sĩ có thể đủ để duy trì sự hiện diện trên đảo. Tuy nhiên, những đơn vị này sẽ phải phụ thuộc vào mạng lưới tiếp tế, vận tải và hậu cần quy mô lớn – tất cả đều cần được bảo vệ liên tục trước các đòn tấn công của Iran.

Ông Votel cũng bày tỏ hoài nghi về giá trị chiến thuật thực sự của việc kiểm soát Kharg.

“Mỹ có thể làm được nếu muốn, nhưng đây là một việc khá kỳ lạ”, ông nhận xét, đồng thời cho rằng lợi ích quân sự thu được có thể không tương xứng với những rủi ro phải đối mặt.

Đảo Kharg có còn là “lá bài quyết định”?

Một yếu tố khác khiến giới phân tích thận trọng là xuất khẩu dầu của Iran đã giảm mạnh do chiến tranh và các biện pháp phong tỏa.

Điều đó có nghĩa rằng ngay cả khi Mỹ giành quyền kiểm soát Kharg, tác động kinh tế ngay lập tức đối với Tehran có thể không lớn như trước đây.

Tuy nhiên, về mặt biểu tượng và chiến lược, việc mất hòn đảo được xem là “trái tim dầu mỏ” của Iran vẫn sẽ là cú sốc rất lớn đối với chính quyền Tehran.

Hiện tại, Nhà Trắng chưa công bố bất kỳ kế hoạch cụ thể nào về một chiến dịch đổ bộ lên đảo Kharg. Song những phát biểu mới nhất của Tổng thống Trump cho thấy hòn đảo này tiếp tục là một trong những quân bài chiến lược quan trọng trong cuộc đối đầu ngày càng căng thẳng giữa Washington và Tehran.