Tại sao Nga lại cần phiên bản hai chỗ ngồi của tiêm kích Su-57?

Nga mới đây đã cho phiên bản hai chỗ ngồi của tiêm kích Su-57 với mã định danh Su-57D thực hiện chuyến bay đầu tiên và thu hút sự quan tâm lớn từ quốc tế.

Tiêm kích Su-57 đã được sản xuất từ năm 2021 tại Nhà máy Hàng không Yuri Gagarin với cấu hình một chỗ ngồi. Phiên bản mở rộng chưa từng được trình diễn hay bay thử trước khi thông tin về sự tồn tại của nó xuất hiện giữa tháng 5/2026, vì sao Nga cần máy bay như vậy?

Tiêm kích Su-57 đã được sản xuất từ năm 2021 tại Nhà máy Hàng không Yuri Gagarin với cấu hình một chỗ ngồi. Phiên bản mở rộng chưa từng được trình diễn hay bay thử trước khi thông tin về sự tồn tại của nó xuất hiện giữa tháng 5/2026, vì sao Nga cần máy bay như vậy?

Trước đây tiêm kích hai chỗ ngồi được thiết kế vừa là máy bay huấn luyện vừa là máy bay chiến đấu, và tại Nga chúng thường được thêm ký hiệu UB vào tên gọi.

Trước đây tiêm kích hai chỗ ngồi được thiết kế vừa là máy bay huấn luyện vừa là máy bay chiến đấu, và tại Nga chúng thường được thêm ký hiệu UB vào tên gọi.

Ngày nay, việc huấn luyện phi công được thực hiện bằng các máy bay chuyên dụng như Yak-130, cho phép đào tạo phi công mà không cần thêm máy bay hai chỗ ngồi. Tuy nhiên các phiên bản như vậy vẫn đang được phát triển.

Ngày nay, việc huấn luyện phi công được thực hiện bằng các máy bay chuyên dụng như Yak-130, cho phép đào tạo phi công mà không cần thêm máy bay hai chỗ ngồi. Tuy nhiên các phiên bản như vậy vẫn đang được phát triển.

Ví dụ, MiG-35 dù chưa được sản xuất hàng loạt, vẫn có một phiên bản gọi là MiG-35UB. Năm 2025, báo chí Nga đã đưa tin về loại tiêm kích, và tính đến mùa xuân năm 2026, tình trạng của nó vẫn không thay đổi.

Ví dụ, MiG-35 dù chưa được sản xuất hàng loạt, vẫn có một phiên bản gọi là MiG-35UB. Năm 2025, báo chí Nga đã đưa tin về loại tiêm kích, và tính đến mùa xuân năm 2026, tình trạng của nó vẫn không thay đổi.

Dòng tiêm kích được sản xuất rộng rãi nhất Nga dựa trên Su-27, bao gồm các máy bay hai chỗ ngồi như Su-30 với tất cả các biến thể và Su-34 (nhưng hai phi công ngồi cạnh nhau thay vì cấu hình trước - sau truyền thống).

Dòng tiêm kích được sản xuất rộng rãi nhất Nga dựa trên Su-27, bao gồm các máy bay hai chỗ ngồi như Su-30 với tất cả các biến thể và Su-34 (nhưng hai phi công ngồi cạnh nhau thay vì cấu hình trước - sau truyền thống).

Từng có một nguyên mẫu máy bay huấn luyện/chiến đấu hai chỗ ngồi trên tàu sân bay - Su-33UB (còn được gọi là Su-27KUB), có cách bố trí phi công tương tự Su-34, nhưng nó vẫn chỉ là phi cơ thử nghiệm.

Từng có một nguyên mẫu máy bay huấn luyện/chiến đấu hai chỗ ngồi trên tàu sân bay - Su-33UB (còn được gọi là Su-27KUB), có cách bố trí phi công tương tự Su-34, nhưng nó vẫn chỉ là phi cơ thử nghiệm.

Còn đối với Su-35S hiện đang được sản xuất cho Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga và đã bắt đầu được giao cho khách hàng nước ngoài, nó chỉ là máy bay một chỗ ngồi. Điều tương tự cũng đúng với Su-57, ngoài ra Su-75 dự kiến cũng có cấu hình như vậy.

Còn đối với Su-35S hiện đang được sản xuất cho Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga và đã bắt đầu được giao cho khách hàng nước ngoài, nó chỉ là máy bay một chỗ ngồi. Điều tương tự cũng đúng với Su-57, ngoài ra Su-75 dự kiến cũng có cấu hình như vậy.

Điều thú vị là chiếc MiG-31 quen thuộc luôn là máy bay hai chỗ ngồi, cả trong phiên bản cải tiến mới nhất với tên lửa siêu thanh Kinzhal (MiG-31K) và cả phiên bản tiêm kích đánh chặn hạng nặng (MiG-31BM).

Điều thú vị là chiếc MiG-31 quen thuộc luôn là máy bay hai chỗ ngồi, cả trong phiên bản cải tiến mới nhất với tên lửa siêu thanh Kinzhal (MiG-31K) và cả phiên bản tiêm kích đánh chặn hạng nặng (MiG-31BM).

Vậy tại sao lại cần một máy bay chiến đấu đa năng hai chỗ ngồi trong bối cảnh tự động hóa tối đa hiện nay, khi một phi công duy nhất có thể hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tương tự trên Su-35S hoặc Su-57?

Vậy tại sao lại cần một máy bay chiến đấu đa năng hai chỗ ngồi trong bối cảnh tự động hóa tối đa hiện nay, khi một phi công duy nhất có thể hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tương tự trên Su-35S hoặc Su-57?

Các nhà thiết kế của Sukhoi đã đưa ra lý do sau: Cấu hình hai chỗ ngồi đảm bảo phân chia tải trọng chiến đấu và giảm khối lượng công việc cho phi công. Một phi công điều khiển bay, trong khi người kia sử dụng vũ khí chính xác và vận hành radar.

Các nhà thiết kế của Sukhoi đã đưa ra lý do sau: Cấu hình hai chỗ ngồi đảm bảo phân chia tải trọng chiến đấu và giảm khối lượng công việc cho phi công. Một phi công điều khiển bay, trong khi người kia sử dụng vũ khí chính xác và vận hành radar.

Điều này làm tăng hiệu quả trong các nhiệm vụ đa năng. Khi thực hiện các chuyến bay tầm xa và tuần tra, sự hiện diện của phi công thứ hai cho phép phi hành đoàn nghỉ ngơi, giảm mệt mỏi trong nhiệm vụ dài ngày.

Điều này làm tăng hiệu quả trong các nhiệm vụ đa năng. Khi thực hiện các chuyến bay tầm xa và tuần tra, sự hiện diện của phi công thứ hai cho phép phi hành đoàn nghỉ ngơi, giảm mệt mỏi trong nhiệm vụ dài ngày.

Còn một lý do khác nữa để chế tạo máy bay chiến đấu hai chỗ ngồi dựa trên Su-57, đó là doanh số xuất khẩu, khi nhắm đến đối tượng khách hàng là Không quân Ấn Độ (IAF).

Còn một lý do khác nữa để chế tạo máy bay chiến đấu hai chỗ ngồi dựa trên Su-57, đó là doanh số xuất khẩu, khi nhắm đến đối tượng khách hàng là Không quân Ấn Độ (IAF).

IAF phụ thuộc rất nhiều vào Su-30MKI hai chỗ ngồi, họ đã từng xem xét phát triển một máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm (FGFA) dựa trên dự án sản xuất Su-57 chung với Nga vào những năm 2000.

IAF phụ thuộc rất nhiều vào Su-30MKI hai chỗ ngồi, họ đã từng xem xét phát triển một máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm (FGFA) dựa trên dự án sản xuất Su-57 chung với Nga vào những năm 2000.

Mặc dù đã rút khỏi dự án FGFA nhưng nhu cầu của Ấn Độ đối với một chiến đấu cơ như vậy vẫn là rất lớn, trong tình cảnh Nga muốn New Delhi mua Su-57 thay vì F-35, cấu hình Su-57D đáp ứng mọi nhu cầu của IAF và làm tăng cơ hội chiến thắng.

Mặc dù đã rút khỏi dự án FGFA nhưng nhu cầu của Ấn Độ đối với một chiến đấu cơ như vậy vẫn là rất lớn, trong tình cảnh Nga muốn New Delhi mua Su-57 thay vì F-35, cấu hình Su-57D đáp ứng mọi nhu cầu của IAF và làm tăng cơ hội chiến thắng.

Cuối cùng, xu hướng tác chiến hiện đại đó là trên tiêm kích thế hệ thứ năm, phi công hoa tiêu còn đảm nhận điều khiển "bầy đàn" máy bay không người lái phối thuộc, nếu dồn hết nhiệm vụ này cho phi công chính dễ dẫn đến tình trạng quá tải.

Cuối cùng, xu hướng tác chiến hiện đại đó là trên tiêm kích thế hệ thứ năm, phi công hoa tiêu còn đảm nhận điều khiển "bầy đàn" máy bay không người lái phối thuộc, nếu dồn hết nhiệm vụ này cho phi công chính dễ dẫn đến tình trạng quá tải.

Mặc dù tiện ích là rõ ràng, nhưng Su-57D cũng đối diện thách thức đó là tầm hoạt động sẽ suy giảm do phải để ra thêm không gian cho buồng lái, ngoài ra còn làm tăng diện tích phản xạ radar, đây là điều mà các kỹ sư Nga cần sớm khắc phục.

Mặc dù tiện ích là rõ ràng, nhưng Su-57D cũng đối diện thách thức đó là tầm hoạt động sẽ suy giảm do phải để ra thêm không gian cho buồng lái, ngoài ra còn làm tăng diện tích phản xạ radar, đây là điều mà các kỹ sư Nga cần sớm khắc phục.

Việt Dũng

Nguồn ANTĐ: https://anninhthudo.vn/tai-sao-nga-lai-can-phien-ban-hai-cho-ngoi-cua-tiem-kich-su-57-post651295.antd