Tăng cường đào tạo kỹ năng cho người lao động: Củng cố 'lá chắn' an sinh

Người lao động ứng tuyển tại Sàn giao dịch việc làm Hà Nội.

Chuyển từ hỗ trợ thụ động sang chủ động

Theo bản tin thị trường lao động quý I-2026 của Bộ Nội vụ, cả nước hiện có khoảng 1,06 triệu người trong độ tuổi lao động thất nghiệp; tỷ lệ thất nghiệp thanh niên ở mức 8,86%. Những con số này cho thấy áp lực lớn đối với thị trường lao động trong bối cảnh nhiều ngành nghề đang chịu tác động mạnh từ AI và chuyển đổi số. Trong điều kiện đó, chính sách bảo hiểm thất nghiệp đang được hoàn thiện theo hướng chủ động hơn, không chỉ hỗ trợ người lao động trong thời gian mất việc mà còn giúp họ nâng cao kỹ năng để sớm quay lại thị trường lao động.

Trưởng phòng Nghiệp vụ bảo hiểm thất nghiệp (Trung tâm Quốc gia về dịch vụ việc làm, Bộ Nội vụ) Phạm Xuân Vinh cho rằng, điểm mới quan trọng của Luật Việc làm năm 2025 và Nghị định số 374/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về bảo hiểm thất nghiệp là chuyển bản chất của bảo hiểm thất nghiệp từ hỗ trợ thu nhập sang hỗ trợ người lao động quay lại việc làm sớm nhất. Người lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 9 tháng đến dưới 12 tháng đã có thể được hỗ trợ đào tạo nghề hoặc bồi dưỡng kỹ năng mới, ngay cả khi chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp. Điều này giúp người lao động chủ động thích ứng với những biến động của thị trường lao động.

Cùng với đó, mức hỗ trợ học nghề cũng được nâng lên. Với khóa học dưới 3 tháng, người lao động được hỗ trợ tối đa 4,5 triệu đồng/khóa và được hỗ trợ thêm tiền ăn 50.000 đồng/ngày thực học.

Theo Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội (Sở Nội vụ Hà Nội) Vũ Thị Thanh Liễu, chính sách hỗ trợ tiền ăn tuy chưa lớn nhưng có ý nghĩa thiết thực đối với người lao động tham gia học nghề, nhất là lao động ở xa. “Khoản hỗ trợ này thể hiện sự quan tâm rất cụ thể của Nhà nước đối với người lao động trong quá trình học nghề, nâng cao kỹ năng”, bà Vũ Thị Thanh Liễu chia sẻ.

Gắn đào tạo nghề với nhu cầu thực tế của thị trường lao động

Theo bà Vũ Thị Thanh Liễu, thành phố hiện có 16 cơ sở đăng ký đào tạo với các ngành nghề như: Kỹ thuật chế biến món ăn, pha chế đồ uống, may công nghiệp, sửa chữa xe máy, tin học văn phòng… Điểm đáng chú ý là các khóa đào tạo đều gắn với kết nối doanh nghiệp tuyển dụng nhằm tạo cơ hội việc làm cho người lao động sau khi hoàn thành khóa học. “Chúng tôi không chỉ chú trọng đào tạo mà còn kết nối doanh nghiệp để người lao động có thể tiếp cận việc làm ngay sau khóa học”, bà Vũ Thị Thanh Liễu cho biết.

Thực tế cho thấy, nhiều lao động sau khi học nghề đã tìm được việc làm mới hoặc tự mở cơ sở kinh doanh nhỏ, tạo thêm việc làm cho người khác. Điều này cho thấy chính sách hỗ trợ đào tạo nghề đang từng bước phát huy hiệu quả trong việc giúp người lao động chuyển đổi nghề nghiệp.

Theo ông Phạm Xuân Vinh, trong bối cảnh AI và chuyển đổi số phát triển nhanh, yêu cầu đặt ra là hoạt động đào tạo nghề phải gắn chặt hơn với nhu cầu doanh nghiệp và xu hướng của thị trường lao động. “Các cơ sở đào tạo cần lấy nhu cầu của doanh nghiệp làm căn cứ xây dựng chương trình đào tạo để người lao động sau học nghề có thể đáp ứng yêu cầu tuyển dụng thực tế”, ông Phạm Xuân Vinh nhấn mạnh. Ông cũng cho rằng cần tăng cường công tác phân tích, dự báo thị trường lao động để định hướng ngành nghề phù hợp cho người lao động, nhất là lao động trẻ.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động, hỗ trợ đào tạo nghề từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp ngày càng khẳng định vai trò là chính sách an sinh mang tính chiến lược.

“Tư duy mới của chính sách là coi người thất nghiệp không chỉ là đối tượng cần trợ giúp mà còn là nguồn lực cần được tái đầu tư để bổ sung kỹ năng, nâng cao năng lực và sớm quay trở lại thị trường lao động”, ông Phạm Xuân Vinh thông tin thêm.

Bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế chính sách, các trung tâm dịch vụ việc làm hiện cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, mở rộng hình thức nộp hồ sơ trực tuyến và tăng cường truyền thông trên nền tảng số để người lao động tiếp cận chính sách thuận lợi hơn. Bà Vũ Thị Thanh Liễu cho rằng, thời gian tới, cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền để người lao động hiểu rõ hơn về quyền lợi khi tham gia bảo hiểm thất nghiệp, đặc biệt là chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng miễn phí.

Trong bối cảnh AI và chuyển đổi số đang làm thay đổi nhanh chóng cấu trúc việc làm, chính sách hỗ trợ đào tạo nghề từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp không chỉ giúp người lao động vượt qua giai đoạn khó khăn, mà còn góp phần xây dựng lực lượng lao động có kỹ năng, thích ứng tốt với yêu cầu phát triển của nền kinh tế trong giai đoạn mới.