Tăng cường năng lực quyết định vị trí của doanh nghiệp Việt

Tại phiên chuyên đề "Sản xuất tiên tiến: Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt" trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu (AEF 2026), ông Khuất Quang Hưng, Phó tổng giám đốc Đối ngoại, Truyền thông và Phát triển Bền vững Công ty Nestlé Việt Nam, cho rằng năng lực của doanh nghiệp cung ứng trong nước là một trong những yếu tố quyết định khả năng giữ lại giá trị từ dòng vốn đầu tư và hoạt động sản xuất tại Việt Nam.

Ông Khuất Quang Hưng, Phó tổng giám đốc Đối ngoại, Truyền thông và Phát triển Bền vững Công ty Nestlé Việt Nam (phải) chia sẻ tại phiên chuyên đề.

Doanh nghiệp Việt còn nhiều dư địa để nâng cao vị trí trong chuỗi cung ứng

Theo ông Hưng, để tham gia và duy trì vị trí trong chuỗi cung ứng, nhà cung cấp trước hết phải đáp ứng những yêu cầu cơ bản như chất lượng ổn định, khả năng truy xuất nguồn gốc, dữ liệu đáng tin cậy và tuân thủ các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước đầu. Để tiến lên những nấc thang cao hơn, doanh nghiệp cần tăng cường năng lực kỹ thuật, duy trì chất lượng đồng đều, liên tục cải tiến và phối hợp với đối tác giải quyết vấn đề. Khi đạt đến trình độ này, nhà cung cấp có thể tham gia từ những giai đoạn sớm hơn trong chuỗi giá trị, như thiết kế, kỹ thuật và phát triển sản phẩm, thay vì chỉ tiếp nhận đơn hàng gia công.

Dẫn lại một khảo sát, ông Hưng cho biết năm 2025 doanh nghiệp trong nước chỉ đóng góp 22,7% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, trong khi 77,3% còn lại đến từ khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Trong khi đó, theo Ngân hàng Thế giới, tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam có liên kết với chuỗi giá trị toàn cầu đã giảm từ khoảng 35% năm 2009 xuống 18% năm 2023.

Theo đại diện Nestlé Việt Nam, đây cũng là dư địa để doanh nghiệp nội địa tăng cường tham gia vào các chuỗi sản xuất đang vận hành ngay tại Việt Nam, đặc biệt khi cả nước tiếp tục thu hút những dự án đầu tư quy mô lớn.

"Doanh nghiệp nên thay đổi tư duy làm theo yêu cầu và bắt đầu xây những năng lực mà khách hàng thực sự cần và khó tìm người thay thế", ông Hưng nhận định.

Quá trình nâng cấp chuỗi cung ứng cần sự phối hợp giữa nhiều bên

Nhiều năm qua, Nestlé Việt Nam đã triển khai các hoạt động nhằm tăng cường năng lực cho các tác nhân và doanh nghiệp cung ứng trong nước. Tập đoàn phối hợp với nông dân, nhà cung ứng, đối tác và viện nghiên cứu, hướng đến việc đầu tư không chỉ ở khâu thu mua mà còn vào năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm và khả năng tạo ra giá trị tại địa phương.

Các chương trình của Nestlé hỗ trợ nông dân chuyển dịch sang mô hình nông nghiệp tái sinh, đồng thời thúc đẩy chế biến sâu để tạo ra sản phẩm có chất lượng và giá trị gia tăng cao hơn, thay vì chủ yếu xuất khẩu nông sản thô. Qua đó, Nestlé kỳ vọng tạo ra nhiều giá trị và tri thức hơn ngay tại địa phương.

Phiên chuyên đề "Sản xuất tiên tiến: Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt" trong khuôn khổ AEF 2026 tập trung thảo luận về công nghệ sản xuất tiên tiến và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo ông Hưng, Việt Nam đã là một trung tâm sản xuất quan trọng và vẫn đang thu hút các dự án đầu tư lớn. Tuy nhiên, thêm nhà máy hay có những nhà máy hiện đại không đồng nghĩa với việc giữ lại nhiều giá trị trong nước.

"Phần giá trị ở lại sẽ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp cung ứng được gì, tham gia ở công đoạn nào và có đủ năng lực để đảm nhận những phần việc khó hơn hay không", ông chia sẻ.

Vì vậy, đại diện Nestlé Việt Nam cho rằng các doanh nghiệp đầu tàu cần đi xa hơn những hoạt động kết nối giao thương thông thường. Doanh nghiệp nên xác định cụ thể nhà cung cấp trong nước còn thiếu những năng lực nào, từ công nghệ, nhân lực trình độ cao, hệ thống quản lý chất lượng đến dữ liệu và khả năng tiếp cận tài chính. Việc nhận diện đúng điểm nghẽn sẽ giúp doanh nghiệp thiết kế các chương trình hỗ trợ sát với nhu cầu thực tế, đồng thời có cơ sở đánh giá kết quả.

Dù vậy, theo ông Hưng, doanh nghiệp không thể tự giải quyết toàn bộ những thách thức này. Quá trình nâng cấp chuỗi cung ứng cần sự phối hợp giữa nhiều bên, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua khung chính sách và phát triển hạ tầng; doanh nghiệp đầu chuỗi đưa ra yêu cầu, đồng thời hợp tác phát triển với nhà cung cấp; trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp tham gia đào tạo, bổ sung kỹ năng và nâng cao trình độ công nghệ.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp trong nước cần chủ động đầu tư vào năng lực nội tại, cải thiện hệ thống quản trị và sẵn sàng đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn.

"Cuối cùng, việc tạo ra nhiều giá trị hơn trong nước mới góp phần nâng cấp nền kinh tế, góp phần phát triển quốc gia", đại diện Nestlé Việt Nam nhấn mạnh.