Tăng cường tiếng Việt cho trẻ vùng đồng bào DTTS

Tăng cường tiếng Việt cho trẻ mầm non được thực hiện thông qua nhiều chương trình khác nhau

Từ những bài học đầu tiên

Ở nhóm trẻ Vành Khuyên, Trường Mầm non Đạ Sar (xã Lạc Dương), 25 em nhỏ từ 24 - 36 tháng tuổi được cô giáo dạy nhận biết sự vật, hiện tượng bằng cả tiếng K’ho và tiếng Việt. Xã Lạc Dương có hơn 82% dân số là đồng bào K’ho sinh sống. Ở đây, trẻ nhỏ từ khi bập bẹ biết nói đã quen với ngôn ngữ mẹ đẻ. Trước khi đến lớp, phần lớn các em chưa từng giao tiếp bằng tiếng Việt. Vì vậy, mỗi giờ học không đơn thuần là hoạt động chăm sóc, giáo dục mà còn là hành trình mở lối cho trẻ bước vào một không gian ngôn ngữ mới.

Vì vậy, những cô giáo người bản địa như cô Kơ Să Mi Lát trở thành cầu nối đặc biệt. Từ tiếng mẹ đẻ, cô giúp trẻ nhận biết sự vật, hiện tượng, rồi kiên trì chuyển tải, lặp lại bằng tiếng Việt. Quá trình ấy diễn ra đều đặn trong từng hoạt động vào mỗi ngày đến lớp, giúp trẻ tiếp cận ngôn ngữ mới một cách tự nhiên, không gượng ép.

Cô Kơ Să Mi Lát chia sẻ, mọi hoạt động ban đầu đều xuất phát từ tiếng mẹ đẻ của trẻ. Khi các em đã hiểu, cô mới chuyển sang hướng dẫn lại bằng tiếng Việt, mời từng em lên phát âm sao cho tròn và rõ. Nhờ cách làm kiên trì ấy, vốn từ của trẻ dần được mở rộng, các em cũng tự tin, mạnh dạn hơn khi giao tiếp bằng tiếng Việt.

Phương pháp song ngữ đang được Trường Mầm non Đạ Sar triển khai nhằm tăng cường tiếng Việt cho trẻ DTTS. Ở nhóm trẻ và lớp mầm, giáo viên người K’ho trực tiếp giảng dạy, hỗ trợ các em giao tiếp bằng cả tiếng mẹ đẻ và tiếng Việt, giúp việc học trở nên nhẹ nhàng, gần gũi. Khi lên lớp chồi, lớp lá, vốn tiếng Việt của trẻ đã phong phú hơn, các em tự tin giao tiếp, tiếp thu kiến thức thuận lợi hơn. Đây là bước đệm quan trọng để trẻ mạnh dạn bước vào lớp 1, nơi yêu cầu năng lực tiếng Việt cao hơn.

Từng bước nâng cao hiệu quả

Theo bà Nguyễn Thị Quý - Hiệu trưởng Trường Mầm non Đạ Sar, với đặc thù hơn 80% trẻ là người DTTS, việc tăng cường tiếng Việt trong chương trình giáo dục là yêu cầu tất yếu. Nhà trường xác định phải bắt đầu từ tiếng mẹ đẻ của trẻ, rồi từng bước hình thành và phát triển khả năng sử dụng tiếng Việt. Khi trẻ chưa nói được tiếng Việt, giáo viên sẽ dùng tiếng mẹ đẻ để hướng dẫn, sau đó chỉnh sửa phát âm, giúp các em nói chuẩn hơn. Nhờ cách làm phù hợp này, trẻ tiếp thu nhanh, tự nhiên và không bị áp lực.

Những nỗ lực ấy đã mang lại kết quả tích cực. Hiện nay, 100% trẻ của trường được tham gia các hoạt động tăng cường tiếng Việt. Hơn 90% trẻ lớp chồi có thể giao tiếp bằng tiếng Việt, còn ở khối lớp lá - nhóm trẻ chuẩn bị vào lớp 1, tất cả đều sử dụng tiếng Việt khá thành thạo.

Không chỉ tại xã Lạc Dương, nhiều cơ sở giáo dục mầm non vùng đồng bào DTTS của Lâm Đồng cũng đang linh hoạt áp dụng các giải pháp phù hợp. Tại Trường Mầm non Đạ Long (xã Đam Rông 4), nơi trên 95% trẻ là con em đồng bào K’ho, M’nông, việc tăng cường tiếng Việt được điều chỉnh theo từng độ tuổi, từng điểm trường.

Hiệu trưởng Kon Yông Ka Khét cho biết, những năm gần đây, khả năng tiếp thu tiếng Việt của trẻ mầm non đã tốt hơn. Tuy nhiên, trường vẫn còn 1 điểm trường với 30 trẻ từ 3 - 5 tuổi học lớp ghép. Tại đây, giáo viên càng phải chủ động, sáng tạo hơn trong các hoạt động tăng cường tiếng Việt. Bên cạnh đó, nhà trường tăng cường trao đổi với phụ huynh, vận động gia đình cùng phối hợp sử dụng tiếng Việt trong sinh hoạt hằng ngày, giúp trẻ mở rộng vốn từ và phản xạ ngôn ngữ tốt hơn.

Từ những tiếng bập bẹ bằng tiếng mẹ đẻ đến những câu nói ngày càng rõ ràng bằng tiếng Việt, trẻ em DTTS đang từng bước trưởng thành cùng hành trang ngôn ngữ mới. Phía sau sự tiến bộ ấy là sự bền bỉ, tận tâm của những người giáo viên, góp phần thu hẹp khoảng cách ngôn ngữ và mở rộng cánh cửa tri thức cho các em.

Hồng Thắm .