Tạo động lực phát triển cho cả vùng

Đây là nội dung trọng tâm tại hội nghị lấy ý kiến góp ý của các tỉnh, thành vùng Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long do UBND TP.HCM vừa tổ chức.

Việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt với cơ chế vượt trội, tạo đột phá thể chế để TP.HCM phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh. Ảnh: TTNT

Đô thị đặc biệt được xác định là đô thị tầm quốc tế

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh sự phát triển của thành phố không thể tách rời sự phát triển chung của các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long và các tỉnh Nam Trung Bộ. Việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt không chỉ nhằm tạo ra khung pháp lý cho riêng TP.HCM mà còn hướng tới kiến tạo mô hình quản trị và liên kết vùng cho tương lai.

Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt được xây dựng với mục tiêu tạo lập cơ chế, chính sách và khung pháp lý vượt trội để TP.HCM phát triển tương xứng với vị thế của một đô thị đặc biệt. Đồng thời, luật cũng hướng tới nâng cao vai trò điều phối, dẫn dắt phát triển của thành phố đối với các địa phương trong vùng. Theo dự thảo, đô thị đặc biệt được xác định là đô thị tầm quốc tế, có năng lực cạnh tranh toàn cầu theo mô hình đa cực, đa trung tâm, có kết cấu hạ tầng và quản trị thông minh, hiện đại; trung tâm điều phối mô hình quản trị, hạt nhân của vùng đô thị đặc biệt; cực đổi mới sáng tạo và hội nhập quan trọng của cả nước.

Đô thị đặc biệt có vai trò kiến tạo thể chế, chất lượng phát triển, chuẩn mực quản trị và mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh. Dự thảo luật gồm 9 chương, 45 điều, quy định toàn diện về vị trí, vai trò, cơ chế, chính sách, thẩm quyền và trách nhiệm trong xây dựng, quản lý và phát triển đô thị. Theo UBND TP.HCM, việc xây dựng luật nhằm cụ thể hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước, tạo động lực ổn định, lâu dài cho sự phát triển của thành phố trong giai đoạn mới.

Tại hội nghị, nhiều ý kiến tập trung vào các giải pháp tăng cường liên kết vùng, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng, quy hoạch, dữ liệu và nguồn nhân lực. GS.TS Nguyễn Trọng Hoài, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế TP.HCM cho rằng phát triển hệ thống hạ tầng liên kết vùng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là kết nối đồng bộ hệ thống giao thông giữa TP.HCM với các địa phương vùng Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long.

Theo GS Hoài, TP.HCM với vai trò đô thị hạt nhân và trung tâm tăng trưởng của vùng có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ nhờ lợi thế về kinh tế, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính, thương mại và logistics.

Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả vai trò này cần xây dựng cơ chế liên kết vùng dựa trên nguyên tắc chia sẻ lợi ích, chia sẻ trách nhiệm và cùng phát triển. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ông cũng đề xuất các địa phương cần đẩy mạnh kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả dữ liệu dùng chung nhằm nâng cao chất lượng quản trị, tối ưu hóa nguồn lực và phục vụ mục tiêu tăng trưởng bền vững.

Xây dựng quỹ phát triển hạ tầng vùng

Một trong những đề xuất đáng chú ý là việc hình thành Quỹ phát triển hạ tầng vùng. Theo GS.TS Nguyễn Trọng Hoài, quỹ này cần được xây dựng trên cơ sở huy động đa dạng nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, nguồn lực xã hội hóa và các nguồn vốn hợp pháp khác nhằm tạo nguồn lực bền vững cho đầu tư hạ tầng liên kết vùng.

Đồng quan điểm, ông Phạm Tuấn Anh, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP Đồng Nai cho rằng, việc xây dựng quỹ phát triển hạ tầng vùng là cần thiết để tạo thêm nguồn lực đầu tư cho các công trình kết nối liên vùng. Quỹ cũng góp phần đa dạng hóa các kênh huy động vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn vùng.

Đại diện tỉnh Vĩnh Long, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Trúc Sơn cho hay, để nâng cao hiệu quả liên kết vùng, trước hết cần bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất trong công tác quy hoạch giữa các địa phương. Ông đề xuất hệ thống hạ tầng liên kết vùng cần được ưu tiên đầu tư từ ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương cùng các nguồn lực hợp pháp khác nhằm giúp TP.HCM phát huy tốt hơn vai trò đầu tàu tăng trưởng và nâng cao sức lan tỏa đối với toàn vùng.

Bên cạnh đó, ông Sơn kiến nghị tập trung đầu tư tuyến đường ven biển kết nối các địa phương trong khu vực để mở rộng không gian phát triển, khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển, logistics và du lịch, tạo động lực tăng trưởng mới cho đồng bằng sông Cửu Long và khu vực phía Nam. Đối với nguồn nhân lực, lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long nhận định TP.HCM hiện là trung tâm đào tạo và sử dụng lao động lớn nhất khu vực. Vì vậy, cần tăng cường cơ chế phối hợp, chia sẻ nguồn nhân lực chất lượng cao giữa thành phố và các địa phương, đặc biệt trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

Việc lấy ý kiến các địa phương cho dự thảo Luật Đô thị đặc biệt diễn ra trong bối cảnh Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 09 về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết xác định mục tiêu đưa TP.HCM trở thành đô thị toàn cầu, trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học- công nghệ hàng đầu khu vực và châu Á trong những thập niên tới.

Bộ Chính trị yêu cầu xây dựng và ban hành Luật Đô thị đặc biệt nhằm tạo thể chế đặc biệt vượt trội, khung pháp lý đồng bộ, phù hợp, trở thành “đột phá của đột phá”, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho TP.HCM khai thác tối đa hiệu quả tiềm năng, thế mạnh, huy động mọi nguồn lực tăng tốc, phát triển nhanh và bền vững. Thành phố sẽ được phân cấp, phân quyền mạnh mẽ; chủ động thí điểm các cơ chế, chính sách mới và mô hình phát triển mới theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.

Những ý kiến đóng góp từ các địa phương cho thấy kỳ vọng chung đối với Luật Đô thị đặc biệt không chỉ nằm ở việc tạo cơ chế mới cho TP.HCM, mà còn góp phần hình thành mô hình liên kết vùng hiệu quả hơn, qua đó tạo động lực phát triển cho toàn bộ khu vực phía Nam trong giai đoạn tới.